บางโผงเผง เป็นพื้นที่น้ำท่วมซ้ำซาก มีข่าวออกสื่อบ่อยมากกว่าย่านอื่นถึงความเดือดร้อนที่ชาวบ้านย่านนี้มีภาระประจำปี คือ อยู่กับน้ำท่วมในฤดูน้ำหลาก เพราะเป็นที่ลุ่มต่ำเหมือนอ่าง จึงเรียก อ่างทอง
“โผงเผง” เป็นเสียงของคนในชุมชนตลาดเรือ
บางโผงเผง หมายถึง ชุมชนใหญ่เขตตลาดเรือริมแม่น้ำ ที่มีผู้คนขวักไขว่พูดจาเสียงดังเอ็ดอึงชุลมุนวุ่นวาย สมัยกรุงเก่าและยุคต้นกรุงรัตนโกสินทร์
เพราะอยู่บริเวณชุมทางเส้นคมนาคมทางน้ำแนวเหนือ-ใต้ ตามแม่น้ำเจ้าพระยา กับแนวตะวันตก-ตะวันออก ตามคลองบางหลวง (คลองโผงเผง) เชื่อมแม่น้ำน้อย ซึ่งเป็นแม่น้ำสำคัญอีกสายหนึ่งที่ต่อไปถึงแม่น้ำท่าจีน (เมืองสุพรรณบุรี)
ชุมทางเส้นคมนาคมทางน้ำน่าจะมีความสำคัญแล้วตั้งแต่ยุคอยุธยา เพราะบริเวณนี้มีวัดสำคัญคือ วัดถนน เป็นวัดเก่าครั้งกรุงศรีอยุธยา (สำนักวัดถนนมีภิกษุเป็นกวีแต่งร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์ทานกัณฑ์ ไม่มีกวีรุ่นหลังกล้าแต่งเทียบ จึงยังใช้สำนวนวัดถนนเทศน์มหาชาติกัณฑ์นี้สืบจนปัจจุบันนี้)
ฝั่งซ้ายของแม่น้ำเจ้าพระยาตรงข้ามปากคลองโผงเผง มีวัดท่าสุทธาวาส เป็นวัดเก่าและวัดใหญ่ เป็นพยานว่าเคยมีชุมชนใหญ่อยู่บริเวณนั้น
บางโผงเผง อยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ต. โผงเผง อ. ป่าโมก จ. อ่างทอง
มีคลองบางหลวง (คลองโผงเผง) เป็นคลองใหญ่ เชื่อมระหว่างแม่น้ำเจ้าพระยากับแม่น้ำน้อย (อยู่ทางทิศตะวันตก อ. ผักไห่-อ. เสนา จ. พระนครศรีอยุธยา)
โผงเผง หมายถึง เสียงดัง เอ็ดอึง ชุลมุนวุ่นวาย ทำนองเดียวกับพูดคุยโขมงโฉงเฉง (พูดจาเอะอะเอ็ดตะโร) พูดโผงเผง (พูดตรงๆ ไม่เกรงใจใคร)
[โผง แปลว่า เสียงดัง, เผง แปลว่า พอดีหรืออย่างจัง]
ผ กลายเสียงเป็น ป ดังนั้นคำกลุ่มนี้กลายได้เป็น โป้ง, โป้งป้าง, โป้งเป้ง มีความหมายใกล้กัน
โผงผางดังโผงเผง
โผงเผง กับ โผงผาง คำแสดงเสียงเอ็ดอึงชุลมุน เป็นลักษณะพิเศษของพื้นที่ชุมทางเส้นคมนาคมทางน้ำมาแต่ยุคอยุธยา
ครั้นราว ร.3, 4 กวีรัตนโกสินทร์แต่งเสภาขุนช้างขุนแผน จึงกำหนดให้บริเวณนี้เป็นฉากอาละวาดขนาดใหญ่ของจระเข้เถนขวาดที่มีฤทธิ์มาก
จระเข้เถนขวาด (เถนขวาด เป็นคนมีคาถาอาคมอยู่เมืองเชียงใหม่ แปลงกายเป็นจระเข้) ฟาดน้ำล่องลงทางใต้ ผ่านหน้าเมืองอ่างทองถึงป่าโมก มีงานวัดที่บางเทวา เรือแพหนาแน่น ผู้คนแออัดยัดเยียด เล่นเพลงปรบไก่ใส่เพลงเรือ จระเข้ก็อาละวาดผาดแผลงดังโผงผาง มีกลอนเสภา ดังนี้
ครานั้นกุมภาหลวงตาขวาด เห็นเรือดาษไปทั้งแดนออกแน่นหนา
ออกจากเฟือยเลื้อยดำใต้น้ำมา ทะลุถลาโลดโผงผางขึ้นกลางคน
จระเข้เถนขวาดตัวยาว 18 เมตร (9 วา) มีกลอนเสภาพรรณนาว่า “เขี้ยวขาวยาวออกนอกปากโง้ง ฟาดโผงร้องเพียงเสียงฟ้าผ่า โตใหญ่ตัวยาวสักเก้าวา ขึ้นวิ่งร่าหลังน้ำด้วยลำพอง”
เถนขวาดจระเข้ผาดแผลงโผงผางจนถึงบางโผงเผงอย่างโลดโผนโจนทะยาน มีกลอนเสภา บอกว่า
จระเข้ล่องมาทางบางโผงเผง เห็นฝูงเป็ดฟาดเป้งลงตายป่น
ผุดดำร่ำมาในสาชล จนกระทั่งบ้านกุ่มซุ่มในรก
บ้านกุ่ม (ต. บางชะนี อ. บางบาล จ. พระนครศรีอยุธยา) อยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาใต้บางโผงเผง เป็นเขตต่อเนื่องกัน และเป็นบริเวณที่ฝั่งขวามีลำน้ำแยกเรียก คลองบางบาล ไหลไป อ. บางไทร จ. พระนครศรีอยุธยา (ที่รัฐบาล คสช. จะทำคลองผันน้ำ)
ต้นคลองบางบาลที่บ้านกุ่ม บางชะนี มีบ้านศิลปินแห่งชาติทางดนตรีไทย ครูสำราญ เกิดผล (เพิ่งถึงแก่กรรม) แหล่งผลิตนักดนตรีปี่พาทย์ที่สำคัญแห่งหนึ่งของสังคมไทยยุคนี้
ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
มหาวิทยาลัยไทยมีการเรียนการสอนประวัติศาสตร์ท้องถิ่น แต่เป็นประวัติศาสตร์ท้องถิ่นในกรอบโครงของประวัติศาสตร์แห่งชาติ พรรณนาคุณูปการทางความสัมพันธ์ระหว่างท้องถิ่นกับราชธานี ที่มุ่งผดุงอำนาจของคนชั้นนำตามจารีตกลุ่มเล็กๆ โดยไม่ให้ความสำคัญอย่างแท้จริงต่อคนท้องถิ่น
