11 ธันวาคม คล้ายวันประสูตินักปราชญ์ราชกวี ที่ได้รับยกย่องเป็น “รัตนกวี” กรุงรัตนโกสินทร์ คือ
กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส (พ.ศ. 2333-2396) พระสังฆราช และเจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนฯ
พระนามเดิม พระองค์เจ้าวาสุกรี (วาสุกรี หมายถึง พระยานาค) เป็นพระราชโอรสใน ร.1 กับเจ้าจอมมารดาจุ้ย (ซึ่งเป็นบุตรีพระราชาเศรษฐีญวน เจ้าเมืองพุทไธมาศ)
เชื้อสายญวน
เจ้าจอมมารดาจุ้ย (มารดาของกรมสมเด็จพระปรมาฯ) เป็นบุตรีพระราชาเศรษฐีญวนหมายความว่า กรมสมเด็จพระปรมาฯ มี “แม่” เป็นเชื้อสายญวน
ตรงนี้ผมคัดจากหนังสือสำคัญมากชื่อ ตำหนักวาสุกรี วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม พระราชเวที (สุรพล ชิตาโณ) บรรณาธิกากร (พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2559 หน้า 25)
โดยท่านเจ้าคุณฯ มีเมตตามอบให้คนละชุด ขรรค์ชัย บุนปาน กับผม พร้อมหนังสือเกี่ยวกับวัดโพธิ์อีกหลายเล่ม เมื่อคราวไปทอดน่องท่องเที่ยววัดโพธิ์ ท่าเตียน เมื่อตอนสายวันจันทร์ที่ 20 พฤศจิกายน 2560
[ที่ต้องอ้างอิงหนังสือจากวัดโพธิ์เรื่อง “แม่” ของพระปรมาฯ มีเชื้อสายญวน เพราะกลัวมาก แต่ไม่รู้กลัวอะไร บอกไม่ได้]
ร่วมสมัย
สุนทรภู่เป็นบุคคลร่วมยุคร่วมสมัยกรมสมเด็จพระปรมาฯ มีตารางย่อๆ ดังนี้
พ.ศ. 2325 เริ่มต้นกรุงรัตนโกสินทร์
พ.ศ. 2329 สุนทรภู่เกิด
พ.ศ. 2330 ร.3 ประสูติ (เชื่อกันอีกว่าครูมีแขก ปรมาจารย์ปี่พาทย์ เกิดปีนี้?)
พ.ศ. 2335 เริ่มปฏิสังขรณ์วัดโพธิ์ ท่าเตียน
กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส ทรงเป็นนักปราชญ์ราชกวี จึงมีพระนิพนธ์สืบทอดจารีตดั้งเดิมอย่างเคร่งครัด เช่น ตะเลงพ่าย
สุนทรภู่ เป็นมหากวีกระฎุมพี จึงมีงานกวีนิพนธ์หนักไปทางสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ไปกันได้กับโลกที่ไม่เหมือนเดิม เช่น พระอภัยมณี
ไม่รู้จักวัดโพธิ์
พ.ศ. 2497 ผมเกาะชายจีวรพระเข้ากรุงเทพฯ จากดงศรีมหาโพธิ์ อ. ศรีมโหสถ จ. ปราจีนบุรี เป็นเด็กวัดอยู่วัดเทพธิดาราม ประตูผี สำราญราษฎร์ กรุงเทพฯ เพื่อเรียนชั้นมัธยมต้นที่โรงเรียนวัดมกุฏกษัตริย์ (เชิงสะพานมัฆวาน)
ตอนนั้นผมไม่รู้จักวัดโพธิ์ (เพราะเด็กวัดยุคนั้นเมื่อกลับจากโรงเรียนต้องอยู่แต่ในเขตวัดที่พระสงฆ์กำหนดไว้ ห้ามฝ่าฝืน มิฉะนั้นถูกลงโทษหนักถึงขั้นไล่ออกจากวัด ผมเลยไม่ได้ออกนอกเขตวัด และไม่รู้จักใคร นอกจากเด็กวัดเดียวกันเฉพาะกลุ่ม)
พ.ศ. 2504 ไปเรียนชั้นมัธยมปลายที่วัดนวลนรดิศ ตลาดพลู ธนบุรี โรงเรียนเดียวและรุ่นเดียวกับ เรืองชัย ทรัพย์นิรันดร์ และ ขรรค์ชัย บุนปาน
คราวนี้เองที่เรืองชัยกับขรรค์ชัยพาหนีเรียนไปวัดโพธิ์เป็นครั้งแรก จึงรู้จัก หลังจากนั้นพาไปอีกบ่อยๆ ร่วมงานของชมรมนักกลอน รวมทั้งเคยพาเข้าไปกราบพระในตำหนักวาสุกรี
ถ้าไม่ได้เรืองชัยกับขรรค์ชัย ผมคงไม่รู้จักวัดโพธิ์อีกนาน
