หน้าแรก คอลัมนิสต์ สุจิตต์ วงษ์เ...

สุจิตต์ วงษ์เทศ : พระเพื่อน พระแพง (ในเรื่องพระลอ) อยู่เมืองสรอง ปัจจุบันคือพะเยา

20.03.16 | 17:16 น.
พระลอ พระเพื่อน พระแพง รูปปั้นที่ “อุทยานลิลิตพระลอ” อ. สอง จ. แพร่ ตามตำราเพิ่งสร้างของทางการสมัยก่อน แต่ไม่มีในตำนานท้องถิ่นแพร่(ภาพจาก http://www.phrae.go.th)

เมืองแมนสรวงของพระลออยู่ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำกาหลง เมื่อไปหาพระเพื่อน พระแพง ต้องต่อแพข้าม เพราะเมืองสรองของพระเพื่อน พระแพง อยู่ทางฝั่งตะวันตก
แม่น้ำกาหลงคือแม่น้ำโขง (ชื่อน้ำกาหลง มาจากเก้าลวง หมายถึงพญานาค 9 ตัว นานเข้าเพี้ยนเป็นกาหลง)

เหตุนี้เอง เมืองแมนสรวงของพระลอ ได้แก่ เมืองหลวงพระบาง (ในตำนานขุนบรม มีขุนลอ เชื้อสายแถน เป็นกษัตริย์องค์แรก) เมืองสรองของพระเพื่อน พระแพง ได้แก่ เมืองพะเยา
ท้าวฮุ่ง ท้าวเจือง (เป็นคนเดียวกัน แต่มีคน 2 กลุ่มยกย่องเป็นวีรบุรุษของกลุ่มตน จึงเรียกชื่อต่างกัน) เกิดที่เมืองพะเยา แล้วเป็นเจ้าครองเมืองพะเยา เป็นใหญ่อยู่ทางทิศตะวันตกของ

แม่น้ำโขง ชื่อดินแดน “โยนก” บริเวณที่ราบลุ่มน้ำกก-อิง ทางเชียงแสน-เชียงราย-พะเยา ได้ขยายอำนาจข้ามน้ำแม่โขงไปทางทิศตะวันออก ซึ่งเป็นเขตของแถน โดยมีแถนลอเป็นใหญ่ ได้ต่อต้านแล้วฆ่าท้าวฮุ่งขาดคอช้างตาย

เชื้อสายของท้าวฮุ่งสืบมาถึงพระพิษณุกร ครองเมืองสรอง (เมืองพะเยา) มีลูกสาว 2 คนชื่อ พระเพื่อน พระแพง จึงมีกรณีเจ้าย่าแก้แค้นต้องฆ่าพระลอ รวมพระเพื่อน พระแพง ที่ละเมิดผีบรรพชน
พูดอีกอย่างได้ว่าท้าวฮุ่ง ท้าวเจือง เป็นเรื่องตอนต้นของพระลอ ส่วนพระลอเป็นเรื่องตอนปลายของท้าวฮุ่ง ท้าวเจือง