หน้าแรก คอลัมนิสต์ อิทธิพลออนไลน...

อิทธิพลออนไลน์ โดย ชุมฉันท์ ชำนิประศาสน์

30.03.16 | 16:01 น.

การเปลี่ยนผ่านของสื่อออนไลน์ในช่วงเวลานี้แสดงผลกระทบต่อสื่อดั้งเดิมอย่างต่อเนื่อง

กรณีล่าสุด “ดิ อินดีเพนเดนต์” หนังสือพิมพ์ชั้นนำของอังกฤษ ขอปิดตำนาน 30 ปีของตัวเองในฐานะหนังสือพิมพ์ ยุติการพิมพ์ หรือ STOP PRESS ไปเมื่อวันที่ 26 มี.ค. เหลือนำเสนอเฉพาะทางออนไลน์ พร้อมกับการส่งสัญญาณเตือนผู้ร่วมวงการทั่วโลกว่า คงจะเดินตามเส้นทางนี้เช่นกัน

แน่นอนว่าสำหรับคนทำหนังสือพิมพ์ ตัวอย่างนี้น่าหวั่นไหว

แต่ความรู้สึกหวั่นไหวคงจะไม่เหมือนกันไปทั้งโลก เพราะประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และสภาพการณ์ที่คนทำหนังสือพิมพ์ในแต่ละประเทศเผชิญนั้นแตกต่างกันตามแรงกดดันทางธุรกิจ การเมือง และเสรีภาพด้านสื่อมวลชน

บางประเทศคาดการณ์ว่าสื่อหนังสือพิมพ์จะอยู่รอดต่อไปได้ โดยเฉพาะประเทศในฝั่งตะวันออก เพราะผู้คนยังนิยมและพึ่งพาการอ่านข่าวสารที่น่าเชื่อถือได้จากหนังสือพิมพ์ อันเป็นสื่อสารระดับมวลชนที่ถูกรัฐแทรกแซงได้ยากกว่าวิทยุและโทรทัศน์

Advertisement

ส่วนฝั่งตะวันตก การเปิดกว้างด้านเสรีภาพระหว่างสื่อออนไลน์กับสื่อดั้งเดิม แทบไม่มีข้อแตกต่าง สื่อที่มีต้นทุนสูงจึงได้รับผลกระทบจากสื่อออนไลน์มากกว่า

กรณีของดิ อินดีเพนเดนต์ จากยอดขายที่เคยทำไว้ดีที่สุด 420,000 ฉบับ ค่อยๆ ลดลงจนเหลือ 40,000 ฉบับ พร้อมกับความเปลี่ยนแปลงของตลาดโฆษณาที่ทำให้รายได้ย้ายไปเว็บไซต์และโซเชียลมีเดีย

สื่อดิ อินดีเพนเดนต์ที่ยุติไปจึงเป็นเรื่องของหนังสือพิมพ์ แต่ตัวกิจการยังมีเว็บไซต์ข่าวออนไลน์ ทำหน้าที่เป็นทรานส์ฟอร์เมอร์ เปลี่ยนรูปแบบกระดาษและหมึกมาเป็นหน้าเพจ โดยใช้ศาสตร์และจิตวิญญาณของการหนังสือพิมพ์ หรือ journalism ทำหน้าที่เดิม

อิทธิพลของสื่อออนไลน์ไม่เพียงมีต่อสื่อสิ่งพิมพ์ ยังสะเทือนไปถึงสื่อโทรทัศน์เช่นกัน

กรณีละครฮิตของเกาหลีเรื่องล่าสุด Descendants of the Sun ที่แม้แต่ผู้นำไทยก็ติดตามด้วย เป็นตัวอย่างว่า การเผยแพร่ผ่านออนไลน์นั้นทำให้ละครแพร่ความนิยมอย่างรวดเร็วและกว้างขวางมากในประเทศจีน

ก่อนหน้าซีรีส์เรื่องนี้ คณะกรรมการกำกับดูแลสื่อของจีนเข้มงวดและจำกัดละครต่างประเทศที่ฉายตามเว็บไซต์ ไม่ให้คนจีนติดละครเกาหลีงอมแงม ด้วยเกรงว่าจะกระทบกระเทือนต่อวัฒนธรรมของจีนมากขึ้น

แต่เรื่อง Descendants of the Sun อาศัยช่องทางให้ผ่านกระบวนการพิจารณาของจีนก่อนสร้างเสร็จสมบูรณ์ ไม่ต้องรอให้สร้างเสร็จเหมือนเรื่องก่อนๆ จึงเป็นซีรีส์ที่ออกอากาศได้พร้อมๆ กันในเกาหลีและจีน ช่วยให้คลิปละครแพร่สะพัดไปอย่างกว้างขวางรวดเร็ว

ความนิยมดังกล่าวนั้นไม่ได้ทำให้ทางการจีนตื่นเต้นยินดีไปด้วย ตรงกันข้าม จีนรู้ตัวว่าพลาดไปแล้ว จึงให้กระทรวงความมั่นคงสาธารณะออกคำเตือนว่า การชมซีรีส์เกาหลีมากเกินไปอาจเป็นอันตราย และนำไปสู่ปัญหาทางกฎหมาย

ก่อนจะสรุปในมุมมองของรัฐว่า ปัญหาต่างๆ ในชีวิตจริง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความรุนแรงภายในบ้าน ปัญหาการหย่าร้าง การศัลยกรรมพลาสติก ล้วนเกี่ยวข้องกับการติดซีรีส์เกาหลี

แน่นอนว่า หลายๆ คนไม่เห็นด้วยกับมุมมองนี้ของฝ่ายรัฐ แต่การจะถกเถียงอย่างเป็นเรื่องเป็นราวในโลกออนไลน์ของจีนนั้นทำไม่ได้ง่ายๆ ด้วยความที่จีนใช้ระบบซิงเกิลเกตเวย์

กรณีนี้เป็นตัวอย่างที่ฝ่ายรัฐควบคุมการแสดงความคิดเห็นของผู้คนได้ แม้แต่โลกออนไลน์ก็มีจุดอ่อน