เมื่อพูดถึงเรื่องของเครื่องจักรหรือปัญญาประดิษฐ์จะเข้ามาแทนที่มนุษย์ในงานด้านต่างๆ มีอยู่ด้านหนึ่งที่เราอาจจะคิดว่าปลอดภัยแน่ๆ คือ งานที่ต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์ เช่น งานของศิลปิน นักเขียน หรือนักแต่งเพลง เพราะเชื่อว่าอย่างไรเสียงานเชิงสร้างสรรค์ที่ต้องอาศัยความเป็นมนุษย์ที่มีความรู้สึกนึกคิด มีอารมณ์ เครื่องจักรไม่ว่าจะพัฒนาให้ฉลาดแค่ไหนก็ไม่สามารถทำได้
แต่ก็ไม่แน่เสมอไป เพราะในทุกๆ เรื่องมีคนพยายามจะพัฒนามันมาตลอด เราคงเคยได้ยินมาแล้วเรื่องคอมพิวเตอร์แต่งเพลง ย่อความ เขียนข่าว หรือเขียนบทกวีที่คนอ่านแยกไม่ออกว่าคนหรือคอมพิวเตอร์เขียน วันหนึ่งข้างหน้าเราอาจไม่รู้เลยว่านิยายที่เราอ่านนั้นคนหรือเครื่องจักรเขียน
ในความเห็นของศาสตราจารย์เควิน วอร์วิก นักอนาคตวิทยา ที่ทำนายถึงการเกิดเครื่องบินรบไร้พลขับที่วันนี้เราเรียกกันว่าโดรนได้อย่างถูกต้อง เชื่อว่าวันนั้นอาจจะใช้เวลาอีกไม่นานนักก็ได้
เมื่อปี 2008 มีนิยายอยู่เรื่องหนึ่งชื่อ “รักแท้ (True Love)” ตีพิมพ์จำหน่ายโดยสำนักพิมพ์แห่งหนึ่งในรัสเซีย เป็นนิยายที่เขียนโดยโปรแกรมคอมพิวเตอร์หรืออัลกอริทึม อาจจะไม่ถือว่าเป็นการแต่งนิยายใหม่เอี่ยมโดยคอมพิวเตอร์เสียทีเดียว เพราะนิยายเรื่องนี้เป็นการนำเอางานคลาสสิก “แอนนา คาเรนินา” ของ ตอลสตอย มาให้คอมพิวเตอร์ยำออกมาใหม่ในสไตล์ของฮารูกิ มูราคามิ นักเขียนนิยายมีชื่อเสียงคนหนึ่งของญี่ปุ่น ในเวลาเพียง 72 ชั่วโมง
อเล็กซานเดอร์ โพรโคโพวิช นักเขียนรัสเซียที่เป็นคนทำเรื่องนี้บอกว่า โปรแกรมของเขาจะช่วยสำนักพิมพ์ที่พยายามหาทางสร้างสรรค์งานใหม่ในสไตล์ใดสไตล์หนึ่งที่สอดคล้องกับผู้อ่านให้ออกมาอย่างรวดเร็วได้ แม้จะหวังให้มันเป็นนักเขียนจริงๆ ไม่ได้ก็ตาม แต่การที่เครื่องจักรจะเป็นนักเขียนนิยายจริงๆ เป็นเรื่องของเวลาเท่านั้น
ในงานประกวดรางวัลวรรณกรรมระดับชาติของญี่ปุ่น Hoshi Shinichi Literary Award ปีนี้ มีนิยายส่งเข้าประกวดทั้งหมด 1,450 เรื่อง ในจำนวนนี้มีอยู่ 11 เรื่องที่อย่างน้อยมีผู้เขียนที่ไม่ใช่มนุษย์มีส่วนร่วมด้วย รางวัลนี้เริ่มเปิดรับผลงานที่มนุษย์ไม่ได้เขียนให้เข้าร่วมประกวดได้มาสามสี่ปีแล้ว แต่ปีนี้เป็นปีแรกที่มีงานแบบนี้ส่งเข้ามา
“วันที่คอมพิวเตอร์เขียนนิยาย” คือชื่อนิยายขนาดสั้นที่ปัญญาประดิษฐ์ร่วมกับมนุษย์เขียนขึ้น ส่งเข้าประกวด และผ่านการคัดเลือกรอบแรกมาได้ โดยกรรมการจะไม่รู้ว่าผลงานชิ้นไหนเป็นผลงานของปัญญาประดิษฐ์ นั่นก็หมายความว่าการเขียนนิยายของปัญญาประดิษฐ์นั้นพัฒนาสูงขึ้นมาในระดับที่ยอมรับได้ ไม่อย่างนั้นคงไม่ผ่านการคัดเลือกรอบแรกมาได้ แม้ยังไม่เพียงพอจะไปคว้ารางวัลได้ก็ตาม
ในการเขียนนิยายเรื่องนี้ถึงอย่างไรก็ต้องใช้คำว่าเป็นการเขียนร่วมกันระหว่างมนุษย์กับปัญญาประดิษฐ์ โดยที่มนุษย์เป็นฝ่ายเลือกสรรคำและประโยค และกำหนดพารามิเตอร์ต่างๆ ไว้ให้ปัญญาประดิษฐ์นำไปประกอบกันเข้าแล้วเขียนออกมาเป็นนิยายเองทั้งหมด
“วันที่คอมพิวเตอร์แต่งนิยาย คอมพิวเตอร์หันมาให้ความสำคัญกับการหาความสุขใส่ตัวก่อนอื่นใด เลิกทำงานรับใช้มนุษย์” นี่เป็นท่อนหนึ่งในนิยายที่ปัญญาประดิษฐ์เขียน
ซาโตชิ ฮาเสะ นักเขียนนิยายวิทยาศาสตร์ของญี่ปุ่นยอมรับว่าผลงานชิ้นนี้น่าทึ่งมาก เป็นนิยายที่วางโครงสร้างได้ดี แม้จะมีปัญหาบางอย่าง เช่น การบรรยายรายละเอียดของตัวละคร
ถึงที่สุดแล้ว นิยายที่เขียนโดยปัญญาประดิษฐ์เรื่องนี้สามารถทำงานเชิงสร้างสรรค์ได้น่าประทับใจภายใต้กรอบที่กำหนดไว้ อย่างน้อยก็เอาชนะใจกรรมการผ่านรอบแรกเข้ามาได้
ลองนึกถึงปัญญาประดิษฐ์ในระดับที่ฉลาดล้ำมากๆ ที่เรียนรู้และพัฒนาได้เองแบบเดียวกับอัลฟาโกะของกูเกิล ไม่แน่หรอกว่าวันหนึ่งข้างหน้าเราอาจจะได้อ่านวรรณกรรมยอดเยี่ยมที่เขียนโดยเครื่องจักร
