ฟอร์มรัฐบาลนาน

3.07.19 | 11:00 น.

ความพยายามจัดตั้งรัฐบาลครั้งนี้ เลยกำหนด 100 วันหลังการเลือกตั้ง ออกจะช้า และไม่ปกติอยู่สักหน่อยสำหรับการเมืองบ้านเรา หากย้อนไปสองทศวรรษหลังมานี้ พรรคที่ชนะการเลือกตั้งชนะด้วยคะแนนเสียงถล่มทลาย จะดึงพรรคใดเข้ามาร่วมจัดตั้งก็เจรจาง่าย เงื่อนไขไม่เยอะ

อย่างไรก็ตาม สถานการณ์นี้ไม่ใช่เรื่องน่าแปลกอีก เพราะอะไรที่แปลกๆ ปรากฏมาให้เห็นมากมายแล้ว ตั้งแต่เกิดรัฐประหารแปลกๆ ในปี 2557 ตามด้วยการร่างรัฐธรรมนูญเนื้อหาแปลกๆ จนมาถึงสูตรการคำนวณ ส.ส. แบบแปลกอีกหลังการเลือกตั้ง

ดังนั้น แม้พรรคพลังประชารัฐจะไม่ใช่พรรคที่มีจำนวน ส.ส.มากที่สุด แต่ก็ยังเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาลได้ หลังมีพลัง ส.ว. เสียงไม่แตก เลือกนายกรัฐมนตรีให้ไปประชุมเวทีเจ้าภาพอาเซียน ซัมมิต และต่อด้วยเวทีซัมมิต จี20 มาแล้ว

แต่กับ ส.ส. ที่มีมากมายหลายพรรค การประกอบร่างย่อมยากเป็นธรรมดา ไม่ใช่แค่เรื่องนโยบาย แต่ยังเป็นเก้าอี้รัฐมนตรีที่มีเกรดต่างๆ อีก

สถานการณ์ตั้งรัฐบาลยากมีตัวอย่างในต่างประเทศ และอาจเป็นสถิติที่ไทยคงจะไปไม่ถึงก็ได้

Advertisement

อย่างเยอรมนี นางอังเกลา แมร์เคิล นายกรัฐมนตรีสมัย 4 และพรรคสหภาพประชาธิปไตยคริสเตียน (CDU) แนวนิยมขวา ใช้เวลานานข้ามปีจากปี 2560 กว่าจะจัดตั้งรัฐบาลได้ก็ถึงปี 2561 รวมเวลา 136 วัน

แต่ปัจจัยของเหล่านักการเมืองชาวเยอรมันไม่ได้เหมือนไทย

การต่อรองที่กินเวลานานมาจาก พรรค CDU ไม่ได้ชนะขาด และไม่อาจจะไปรวมกับพรรคขวาจัดที่มีนโยบายสุดโต่งได้ เพราะนโยบายต่างกันเกินกว่าจะสนองตอบประชาชนที่เลือกพรรคมา จึงต้องหันหาพรรคประชาธิปไตยสังคมแห่งเยอรมนี (SPD) แนวนิยมซ้าย

เมื่อขวากับซ้ายมาเจอกัน การต่อรองด้านนโยบายจึงยาก แต่ก็ต้องหาจุดร่วมให้ได้

การต่อรองนี้ยังทำให้ พรรค CDU ต้องสละเก้าอี้กระทรวงสำคัญอย่าง กระทรวงต่างประเทศ (ของไทยกระทรวงนี้ไม่ค่อยมีพรรคไหนอยากแย่ง) และกระทรวงการคลัง ให้ SPD เพราะไม่มีทางเลือกอื่น

ระหว่างการต่อรองอันยาวนาน การบริหารราชการไม่กระทบมากนัก เนื่องจากนางแมร์เคิลยังคงรักษาการอยู่ และนโยบายการต่างประเทศของเยอรมนีมีแนวโน้มไปในทางเดียวกัน ใช้หลักสิทธิมนุษยชนร่วมกัน และลดการเผชิญหน้าคล้ายๆ กัน

รัฐบาลที่ใช้เวลาจัดตั้งนานยิ่งกว่าจนขึ้นแท่นนานที่สุดในโลก คือรัฐบาลเบลเยียม ชาติยุโรปเช่นเดียวกัน

เบลเยียมจัดการเลือกตั้ง วันที่ 13 มิ.ย.2553 กว่าจะได้รัฐบาล คือ 5 ธ.ค.2551 รวมเวลา 541 วัน ทุบสถิติเดิมของกัมพูชา สมัยรัฐบาลฮุนเซนยังไม่แข็งแรง เมื่อปี 2546-2547 ใช้เวลาฟอร์มรัฐบาลนาน 353 วัน

กรณีเบลเยียมต่างจากของไทยเช่นกัน เนื่องจากพรรคที่ได้อันดับ 1 กับอันดับ 2 ที่มีความแตกต่างทางเชื้อชาติภาษา และที่สำคัญคือนโยบาย มีจำนวน ส.ส.ห่างกันที่นั่งเดียว ระหว่าง 27 กับ 26 ที่นั่ง จะหันไปรวมกับพรรคเล็กพรรคน้อยก็ไม่พออีก เพราะสภาพแตกแยกย่อยมากในจำนวน ส.ส.ทั้งหมด 150 ที่นั่ง จึงใช้เวลาต่อรองนานมากและกษัตริย์เบลเยียมทรงต้องเข้ามามีบทบาทเชิญหลายๆ ฝ่ายมาเจรจากัน

สำหรับของไทย การต่อรองคงจะจบลงได้ในเร็ววันนี้ แต่อายุจะสั้นหรือยาวขึ้นอยู่กับการยอมรับของประชาชน

นี่จะเป็นสิ่งที่เปลี่ยนไปจากยุค คสช.