สถานีคิดเลขที่ 12 : แพร่พิษสู่แผ่นดิน

17.11.26 | 12:12 น.

 

มติชนได้สัมภาษณ์ผู้รู้ถึงผลกระทบต่อสารพิษที่แพร่สู่แผ่นดินไทยบริเวณแม่น้ำทางภาคเหนือ


อาจารย์สืบสกุล กิจนุกร สำนักวิชาการพัฒนาระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง บอกว่า เชียงรายพบแม่น้ำที่ปนเปื้อนสารพิษ 4 สาย

สารพิษที่พบเน้นๆ คือ สารตะกั่วและสารหนู

แม่น้ำ 4 สาย ประกอบด้วย แม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง

Advertisement

แม่น้ำทั้ง 4 สายมีสารหนูปนเปื้อนเกินมาตรฐานทั้งหมด

น้ำแม่สายหนักสุด มีค่าสารหนูเกินมาตรฐาน 28 เท่า

สาเหตุหลักมาจากการทำเหมืองในดินแดนเมียนมา แต่สารพิษได้แพร่เข้าสู่แผ่นดินไทย

เรื่องนี้จึงเป็นประเด็นข้ามแดนที่ต้องเร่งแก้ไข

ขณะที่การแก้ไขดำเนินไป ผลกระทบจากสารพิษได้สำแดงฤทธิ์ให้เห็นแล้ว

นายวิโรจน์ ชายา ประธานสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวเชียงราย สะท้อนให้ทราบ

ปัญหาแม่น้ำปนเปื้อนสารพิษส่งผลต่อการท่องเที่ยว ทั้งร้านค้าร้านอาหาร กิจกรรมทางน้ำ และอื่นๆ

ร้านอาหารเคยเปิดซุ้มขายอาหารให้นักท่องเที่ยวที่มาพักผ่อนและเล่นน้ำ

แต่หลังจากน้ำปนเปื้อนสารพิษสิ่งเหล่านี้หายไปหมด

นายประจักร์ เครือศรี จากกลุ่มชาวบ้านอำเภอแม่สาย เล่าให้ฟังถึงผลกระทบ

จากเดิมที่น้ำแม่สายมีความใส น้ำลึกและกว้าง ก่อเกิดกิจกรรมต่างๆ มากมาย

แต่หลังเกิดอุทกภัยปี 2567 น้ำแม่สายไม่เหมือนเดิม

จากน้ำใสกลายเป็นน้ำขุ่น และปีนี้กลายเป็นน้ำสีขุ่นเข้ม

กิจกรรมทางน้ำในแม่น้ำสายชะงัก แม้จะเหลือการผลิตน้ำประปา แต่ผู้บริโภคก็ยังกังวล

ชาวบ้านไม่กล้าดื่มน้ำ ไม่กล้าอาบน้ำ หรือล้างผัก ต้องซื้อน้ำใส่ถังมาใช้

ตอนนี้ยังลุกลามไปถึงการเกษตร โดยเฉพาะการใช้น้ำรดพืชผักสวนครัว การเพาะปลูกข้าว

ไม่มีความมั่นใจว่าจะปนเปื้อนสารพิษไปมากน้อย

จากถ้อยคำของผู้ได้รับผลกระทบ ปัญหาที่เกิดขึ้นเกินกำลังท้องถิ่นจะแก้ไข

รัฐบาล ส่วนภูมิภาค ต้องเอื้อมมือเข้ามาช่วยเหลือ เพราะเมื่อน้ำปนเปื้อน ผืนดินปนเปื้อน ผลกระทบย่อมรุนแรง

เพราะทั้งดินและน้ำคือทรัพยากรสำคัญในการผลิตอาหาร และบำรุงสุขความเป็นอยู่ของชาวบ้าน

เมื่อมองเชียงรายก็อดไม่ได้ที่จะเหลียวไปมองปราจีนบุรี

เข้าใจว่าสภาพการณ์ที่สารพิษแพร่สู่แผ่นดินคงไม่แตกต่างกัน

น้ำท่วมปราจีนบุรีอาจจะลดลงไปแล้ว แต่สารพิษที่ปนเปื้อนน้ำและดินจะทำอย่างไร

เกษตรกรผู้ปลูกพืช และผู้เลี้ยงปลา นอกจากจะเจ๊งไปกับน้ำท่วมแล้ว

ยังน่าจะมีปัญหาเรื่องการเริ่มปลูกและเลี้ยงปลากันใหม่

การไม่รู้ว่าจะทำอาชีพอะไร จะนำไปสู่ปัญหารายได้ และความเป็นอยู่ของพวกเขาต่อไป

ปัญหาที่เกิดขึ้นนี้น่าจะเป็นความเจ็บปวดของชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบจากความเจริญที่ไร้การควบคุม

เป็นอุทาหรณ์ทุกยุคสมัยที่การพัฒนามักมาควบคู่กับการทำลาย

ดังนั้น นอกจากที่รัฐบาลต้องเร่งแก้ไขปัญหาสารพิษที่สร้างความทุกข์แก่ชาวบ้านแล้ว

ยังต้องเร่งสะสางปัญหาอันเกิดจากผลกระทบกับชาวบ้าน

แล้วยังต้องทบทวนมาตรการต่างๆ เพื่อป้องกันมิให้ความเจริญกลายเป็นพิษ

ความเจริญที่ส่งเสริมคนรวย ผลักดันคนชั้นกลางให้เป็นคนจน

และซ้ำเติมคนจนอยู่แล้วให้จมดิ่งลงไปอีก

กระทั่งกลายเป็นความเหลื่อมล้ำที่ถ่างห่างกันมากขึ้นจนยากจะแก้ไข

ถามว่าโอกาสเช่นนี้จะเกิดขึ้นหรือไม่

คำตอบก็คือปัจจุบันก็เกิดขึ้นแล้ว เพียงแต่จะรุนแรงมากขึ้นหรือไม่เพียงใดเท่านั้นเอง

นฤตย์ เสกธีระ
[email protected]