อธิปไตยสิ่งแวดล้อม – ประเทศไทยกำลังเผชิญปัญหามลพิษหนักๆ ในจังหวัดภาคเหนือและภาคตะวันออกที่ปราจีนบุรีและสระแก้ว
ในภาคเหนือ ตรวจพบการปนเปื้อน “สารหนู” และ “ตะกั่ว” เกินมาตรฐานอย่างหนักในแม่น้ำสาย แม่น้ำกก แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง
จากการทำเหมืองแร่ที่ไม่ได้มาตรฐานในฝั่งเมียนมา ซึ่งลักลอบปล่อยน้ำเสียและกากแร่ลงสู่แม่น้ำไหลข้ามพรมแดนเข้าสู่ไทย
สารโลหะหนักเริ่มปนเปื้อนในตะกอนดิน แหล่งน้ำดิบผลิตประปา พื้นที่เกษตรกว่า 1 แสนไร่ รวมถึงพืชผักผลไม้ริมน้ำ
กรมควบคุมโรคตรวจคัดกรองประชาชนในลุ่มน้ำโขงและเชียงราย พบมีระดับสารหนูในร่างกายเกินค่าอ้างอิงแล้วหลายสิบราย
ปัญหาจะไม่ได้อยู่ที่ภาคเหนือ เพราะแม่น้ำโขงเดินทางไกลจากเหนือมาผ่านขอบภาคอีสาน นำพาสารพิษมาแพร่กระจายได้อีก
อีกแห่ง คือลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมและขยะพิษในพื้นที่รอยต่อ จ.ปราจีนบุรี และ จ.สระแก้ว เกิดจากผลงานของเครือข่ายทุนจีนกับนายทุนและเจ้าของที่ดินในไทย
อาศัยช่องโหว่ทางกฎหมายและการละเลยของเจ้าหน้าที่รัฐบางส่วน เป็นปัจจัยสนับสนุน
ทางปราจีนบุรีและสระแก้ว กลุ่มทุน คนไทยบางส่วนและข้าราชการ ทำให้เกิดการตั้งโรงงานรีไซเคิลเถื่อน คัดแยกและรีไซเคิลขยะอิเล็กทรอนิกส์ เศษโลหะ และพลาสติก ในพื้นที่ภาคตะวันออก เช่น ฉะเชิงเทราและปราจีนบุรี โดยใช้นอมินีคนไทยถือหุ้นบังหน้า
เป็นความเห็นแก่ได้โดยแท้ของกลุ่มทุน เพราะต้นทุนกำจัดขยะ กากอุตสาหกรรมอันตรายอย่างถูกวิธีมีค่าใช้จ่ายสูง ตันละ 10,000 บาทขึ้น กลุ่มทุนจึงใช้วิธีประมูลรับซื้อเศษโลหะและขยะอิเล็กทรอนิกส์
มาคัดแยกเอาเฉพาะส่วนที่มีค่า ส่วนกากพิษที่เหลือ ได้แก่ สายไฟบดย่อย ฝุ่นโลหะหนัก สารเคมี และน้ำเสีย ขนออกไปเททิ้งตามบ่อดินร้างในเวลากลางคืนเพื่อประหยัดต้นทุน
เกิดการกว้านซื้อที่ดินสระแก้วและปราจีนบุรี นับพันไร่ มาล้อมรั้วสังกะสีใช้เป็นแหล่งรองรับกากพิษจำนวนมหาศาล
จ้างเปิดบ่อดินร้าง บ่อลูกรังเก่า ไร่อ้อย หรือที่ดินรกร้างในพื้นที่ อ.กบินทร์บุรี อ.ศรีมหาโพธิ จ.ปราจีนบุรี และ อ.เมือง อ.วัฒนานคร จ.สระแก้ว รับเงินค่าเปิดพื้นที่ให้รถบรรทุกนำกากพิษมาเททิ้ง
เฉลี่ยเที่ยวละ 4,000-5,000 บาท แล้วใช้รถไถนำดินลูกรังมาถมกลบเพื่ออำพรางสายตา
มีการวิพากษ์วิจารณ์ถึงผลพวงจากคำสั่ง คสช.ในอดีต ที่ยกเว้นผังเมืองให้ตั้งโรงงานจัดการขยะได้ง่ายขึ้น ทำให้มีโรงงานรีไซเคิลผุดขึ้นจำนวนมากโดยขาดความพร้อมในการบำบัดมลพิษ
พบจุดลักลอบทิ้งกากพิษในพื้นที่ปราจีนบุรีและสระแก้วรวมกว่า 13 จุด และน่าจะยังไม่หมดแค่นี้
ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการพบโลหะหนักอันตรายเกินค่ามาตรฐาน เช่น แคดเมียม ตะกั่ว สารหนู ซีลีเนียม และทองแดง กำลังซึมลงสู่ชั้นน้ำใต้ดิน แหล่งน้ำธรรมชาติ และพื้นที่เกษตรกรรมของชาวบ้านในรัศมีใกล้เคียง
การบังคับใช้กฎหมายที่หละหลวม หลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งกรมใหญ่ๆ ในส่วนกลางและในต่างจังหวัด ปล่อยปละละเลยในการติดตามเส้นทางกากอุตสาหกรรม ทำให้โรงงานลักลอบขนขยะออกไปทิ้งได้โดยไม่ถูกตรวจสอบ
จับกุมแต่ไม่สาวถึงต้นตอ อย่างจับรถบรรทุกขนกากพิษได้ ก็ดำเนินคดีคนขับรถหรือเจ้าของที่ดินในข้อหาครอบครองวัตถุอันตราย แต่ไม่ขยายผลไปถึง “โรงงานต้นทาง” หรือ “นายทุนผู้ว่าจ้าง”
อาจมีกรณีสั่งปิดโรงงานไปแล้ว กลับยังลักลอบเดินเครื่องหรือแอบนำขยะมาทิ้งซ้ำในจุดเดิม
กรณีของภาคเหนือและภาคตะวันออก เป็นการบ้านที่ต้องรีบส่งโดยไว
ปราจีนบุรี สระแก้ว และแปดริ้ว อยู่ใกล้กรุงเทพฯแค่นี้เอง เป็นพื้นที่เกษตรกรรม อู่ข้าวอู่น้ำ สวนผลไม้ต่อเนื่องกับลุ่มเจ้าพระยาในภาคกลาง
ภาคเหนือคือแหล่งต้นน้ำ พื้นที่ท่องเที่ยวที่สวยงาม เป็นอัญมณีที่ต้องดูแลด้วยความทะนุถนอม ไม่ปล่อยให้วานรเอาไปปู้ยี่ปู้ยำ
การแก้ไข ภาคการเมืองต้องเป็นต้นเสียงที่เข้มแข็งจริงจัง
ดูแลอธิปไตยทางสิ่งแวดล้อมและทรัพยากร อย่าสมยอมให้ใครมาละเมิด เทขยะสารพิษใส่ได้ง่ายๆ

