เมื่อวันที่ 10 มิ.ย. เพจ Career Fact เล่าเรื่องอาชีพลูกเรือสายการบิน โดยเฉพาะในช่วงนี้ที่ สายการบินไม่สามารถขึ้นบินได้เหมือนเดิม
ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมามีลูกเรือรุ่นใหม่ลาออกอยู่เรื่อยๆ ไม่ว่าจะเป็นช่วงก่อนโควิด หรือหลังโควิดที่ไม่มีเที่ยวบินก็ตาม และในวันนี้เรามีบทสัมภาษณ์ของ ‘ปัน’ (อดีต)พนักงานต้อนรับของบริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) ที่จะมาเล่าให้ฟังถึงเหตุผลที่ลาออก และทำไมอาชีพลูกเรือจึงไม่มั่นคงอีกต่อไป
‘ปัน’ อายุ 28 ปี จบการศึกษาจากคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ทำงานแรกเป็นนักบัญชีที่บริษัทน้ำมันชื่อดังแห่งหนึ่ง ภายหลังมีเพื่อนชักชวนมาสมัครเป็นลูกเรือของการบินไทย ในวัย 24 ปี ปันมองว่า นี่เป็นโอกาสที่ดีสำหรับ first jobber เพราะนอกจากจะได้เที่ยวรอบโลกแล้ว ยังมีผลตอบแทนที่น่าดึงดูดอีกด้วย
ทำไมถึงลาออก? ตัดสินใจยากไหม?
ปันตั้งใจมาเก็บเกี่ยวประสบการณ์แค่ 3 ปีอยู่แล้ว
และวางแผนว่าจะหาเวลาว่างและรายได้จากการเป็นลูกเรือ เพื่อเรียนต่อปริญญาโท ในสาขาที่น่าจะสามารถนำไปต่อยอดในเส้นทางอาชีพอื่นได้
ปันบอกว่าตนก็รู้สึกลังเล เนื่องจากพนักงานต้อนรับส่วนใหญ่ มักจะติดกับดัก “comfort zone” เพราะนอกจากจะได้ไปผจญภัยในต่างแดนและมีตารางชีวิตที่ยืดหยุ่นได้แล้ว อาชีพนี้ยังมีผลตอบแทนที่สูง อีกด้วย เหตุนี้เองที่ทำให้หลายคนไม่อยากไปเริ่มใหม่ที่ไหน
อย่างไรก็ตาม โควิด-19 เปรียบเหมือนแว่นขยาย ที่ทำให้เราได้เห็นภาพชัดเจนยิ่งขึ้น และไม่สามารถมองอาชีพลูกเรือให้มั่นคงอีกต่อไป
“ความไม่มั่นคง…มีมาตั้งแต่ก่อนโควิดแล้ว”
ปันเล่าว่า ความไม่มั่นคงของอาชีพนี้มีมาตั้งแต่ก่อนโควิดแล้ว ไม่ว่าจะเป็นเรื่องฐานเงินเดือนที่ต่ำ หรือสัญญาว่าจ้างที่ไม่มั่นคง โควิดแค่ทำให้เราเห็นและสัมผัสมันเร็วขึ้นเท่านั้น
สัญญาจ้างของลูกเรือแต่ละรุ่นจะแตกต่างกันออกไป โดยส่วนใหญ่จะเป็นสัญญาระยะยาวถึงอายุ 45 ปี หรือถึงวัยเกษียนเลย แต่สำหรับลูกเรือที่เข้าร่วมงานกับบริษัทตั้งแต่ปี 2016 นั้น จะได้รับสัญญาระยะสั้นเพียง 6 ปี
สัญญา 6 ปีนี้แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือช่วง 3 ปีแรก และหากคะแนนประเมินดีก็จะได้ต่อสัญญาอีก 3 ปี ซึ่งด้วยระยะสัญญาที่ไม่ถึง 10 ปีนี่ จึงเป็นความเสี่ยงที่ทุกคนรับรู้แต่แรก
และยอมรับเงื่อนไขว่าอาจจะต้องไปหางานทำใหม่ตอนอายุ 30
(คะแนนประเมินจะมาจากประวัติขาด-ลา-มาสาย และperformance ในแต่ละเที่ยวบิน)
สัญญาระยะสั้นเป็นสิ่งที่หลายสายการบินก็ปฏิบัติ?
สัญญาระยะสั้นเป็นมาตราการสากลที่หลายสายการบินถือใช้ในการรับลูกเรือ
เพื่อที่สายการบินจะสามารถคัดลูกเรือที่คุณภาพต่ำกว่ามาตราฐานออกไปได้ และมีวงจรที่สามารถดึงลูกเรืออายุน้อยเข้ามาได้ง่ายขึ้น ซึ่งก็สอดคล้องกับความต้องการในตลาดธุรกิจการบินปัจจุบัน อีกทั้งยังเป็นการลดภาระที่ต้องแบบพนักงานไว้ระยะยาวอีกด้วย (สามารถปลดคนออกได้ง่าย)
อย่างไรก็ตาม หลายคนมองว่า ปัจจุบันที่อัตราการลาออกของลูกเรือรุ่นใหม่อยู่ในระดับสูง อาจเป็นเพราะความไม่มั่นคงที่การบินไทยมอบให้พนักงาน ทั้งในตัวสัญญาที่สั้นและผลตอบแทนที่ต่ำ เมื่อเทียบกับสายการบินคู่แข่ง ซึ่งก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า “ความมั่นคง” เป็นตัวสร้างแรงจูงใจในงานบริการ และเมื่อบริษัทไม่สามารถสร้างแรงจูงใจให้พนักงานได้ มาตราฐานการบริการย่อมได้รับผลกระทบ
อายุน้อย…หนี้ล้าน
ปันเล่าให้ฟังอีกว่า เพื่อนๆลูกเรือรุ่นเดียวกัน (รวมถึงปันเอง) สร้างหนี้กันเยอะมาก มีทั้งกู้ซื้อบ้านและผ่อนคอนโด ทำสัญญาผ่อนชำระเงินกู้กับธนาคารยาวถึง 30 ปี ทั้งๆที่เซ็นสัญญาว่าจ้างกับการบินไทยเพียง 6 ปีเท่านั้น
ปัจจุบันลูกเรือรุ่นใหม่มีเงินเดือน 15,000 บาท และรายได้พิเศษจากการบินอีก เฉลี่ยเดือนละ 45,000 บาท รวม 60,000 บาท ในสถานการณ์ปัจจุบันที่ไม่มีเที่ยวบิน ลูกเรือจึงได้รับแค่เงินเดือน และยังต้องถูกหักออกส่วนหนึ่ง ตามประกาศมาตราการลดเงินเดือนของบริษัทอีก
ส่งผลให้ลูกเรือสูญเสียรายได้ถึง 80%
เหตุการณ์ครั้งนี้บังคับให้หลายคนต้องฉุกคิดและถามตัวเองว่า ในความไม่มั่นคงนี้ หากวันใดวันนึงบริษัทไม่ต่อสัญญา และคุณขาดรายได้…แต่หนี้เท่าเดิม คุณจะรับความเสี่ยงได้หรือไม่?
ลูกเรือรุ่นปันหลายคนเลือกจะศรัทธาในบริษัท ขยันทำงานเพื่อหวังให้บริษัทเห็นถึงศักยภาพและความตั้งใจ ควบคู่ไปกับการใช้ชิวิตบนเส้นด้าย พวกเขาต้องวางแผนอนาคต การเงิน และความมั่นคงจาก “สัญญาใจ”
สัญญาที่รุ่นพี่เล่าต่อๆกันเองว่า บริษัทยังไม่เคยปลดลูกเรือทั้งรุ่นออกมาก่อน
เป้าหมายที่วางไว้ ไม่อยู่ที่นี่
สำหรับตัวปัน เงินและความมั่นคงนับเป็นเป้าหมายและปัจจัยในการสร้างชีวิต และเมื่อไม่มีความมั่นคงก็ต้องเดินหน้าต่อไปในเส้นทางอื่น เช่นเดียวกันกับลูกเรือหลายคน ที่เริ่มไม่เห็นความมั่นคงในอาชีพและเริ่มหาทางออกใหม่ให้ตัวเอง
แม้ว่าสถานการณ์โลกปัจจุบันและประสบการณ์ทำงานลูกเรือ จะไม่เอื้ออำนวยต่อการสมัครงานเท่าไหร่ แต่ก็มีหลายคนที่เริ่มร่อน resume ไปยังบริษัทต่างๆ แล้ว
ในขณะที่ลูกเรือรุ่นใหม่หลายคน ยังคงต้องภาวนาให้บริษัทไม่ปลดตนออกจากการเป็นพนักงาน ไม่ว่าจะเพราะสัญญาหมด หรือสถานการณ์การเงินบริษัทบังคับ
แต่อย่างไรก็ตาม ยังมีอีกหลายคนที่มีพื้นฐานชีวิตที่ยืดหยุ่นกว่า และสามารถรอวันที่บริษัทกลับมาเฉิดฉายอีกครั้งได้
ซึ่งปันเองก็เชื่อมั่นว่า การบินไทย จะสามารถกลับมายิ่งใหญ่ได้อีกครั้ง
