นายวิรไท สันติประภพ ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) กล่าวในสัมมนาวิชาการเชิงสังเคราะห์ “โมเดลใหม่ในการพัฒนาเศรษฐกิจ” จัดโดยสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) และสถาบันป๋วยอึ๊งภากรณ์ ว่า เศรษฐกิจไทยปีนี้ฟื้นตัวดีขึ้น ปัจจัยความผันผวนทั้งภายนอกและภายในประเทศลดลง แต่เป็นการฟื้นตัวแบบไม่กระจายตัวไปทุกภาคส่วนและยังมีความเปราะบางอยู่ ซึ่งเศรษฐกิจระยะสั้นเป็นเรื่องจำเป็น แต่อาจทำให้ละเลยปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบเศรษฐกิจไทย จากเป็นปัญหาสะสมมานาน ขาดการลงทุนมานาน ความล้าหลังด้านเทคโนโลยีการผลิต ขาดแคลนแรงงานทักษะสูง และความด้อยคุณภาพระบบการศึกษาไทย ปัญหาเหล่านี้ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนทั้งรัฐและเอกชน
“อดีตเศรษฐกิจไทยโตปีละกว่า 7-8% ยกระดับจากประเทศยากจน เป็นประเทศรายได้ปานกลาง คนไทยมีรายได้และความเป็นอยู่ดีต่อเนื่อง แต่หลังวิกฤตเศรษฐกิจปี 2540 อัตราเติบโตลดลงเหลือปีละ 3-4% ดูเหมือนเป็นอัตราการเติบโตปกติ หรือนิวนอร์มอล รายได้เฉลี่ยต่อหัวของคนไทยเคยเพิ่มขึ้นในอดีต แต่ขณะนี้เป็นแค่สัดส่วนเพียง 1 ใน 5 เมื่อเทียบกับรายได้เฉลี่ยคนสหรัฐ จึงถูกประเทศที่เคยตามหลังแซงหน้าแล้ว เป็นอาการของการติดกับดักรายได้ปานกลาง สะท้อนปัญหาเศรษฐกิจไทยไม่ใช่วัฏจักรระยะสั้น แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างฝังลึกและไม่ได้รับการแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง” นายวิรไทกล่าว
นายวิรไทกล่าวว่า สิ่งที่ควรให้ความสำคัญคือการพัฒนาอย่างยั่งยืน ไม่เพียงขยายตัวทางเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ต้องครอบคลุมถึงคุณภาพและการกระจายรายได้อย่างเท่าเทียมและเป็นธรรม โดยการขับเคลื่อนเศรษฐกิจต้องอยู่บนพื้นฐานความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม เพราะหากไม่มีกลไกและมาตรการแก้ไขปัญหาด้านมลพิษและสิ่งแวดล้อมที่เพียงพอตามมาตรฐานสากล อาจทำให้ประเทศเสียโอกาสในการพัฒนาศักยภาพการค้าระหว่างประเทศจากถูกกีดกันทางการค้าได้
นายสมชัย จิตสุชน ผู้อำนวยการวิจัยด้านการพัฒนาอย่างทั่วถึง สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) กล่าวว่า ไทยติดกับดักประเทศรายได้ปานกลางมาระยะหนึ่ง และโมเดลการขยายตัวเศรษฐกิจแบบเก่าไม่สามารถช่วยให้ไทยหลุดพ้นกับดักนี้ได้ ต้องมีโมเดลใหม่ที่สะท้อนแนวคิดหรือวิธีบริหารจัดการรูปแบบใหม่ ที่ทำให้ประเทศหลุดพ้นจากกับดักจนยกระดับเป็นประเทศพัฒนาแล้วได้ ซึ่งการปรับเปลี่ยนจากโมเดลเก่าสู่โมเดลใหม่ ได้แก่ ด้านการพัฒนาคนให้ปรับตัวเข้ากับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีการผลิต ด้านนโยบายอุตสาหกรรมและบทบาทภาครัฐ ด้านการจัดการเชิงสถาบัน และด้านการพัฒนาสีเขียว ควรเน้นการพัฒนาสีเขียวตามแนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืน
