นักวิจัย ม.ศิลปากรเสนองานออกแบบยกระดับส่งเสริมอาชีพชุมชนเก่าแก่เยาวราชให้ทันสมัย ตอบโจทย์การพัฒนาเศรษฐกิจที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและคงอัตลักษณ์ชุมชน
ผศ.ดร.วีรวัฒน์ สิริเวสมาศ อาจารย์ประจำคณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร นักวิจัยโครงการวิจัย เรื่อง“การพัฒนาทุนทางศิลปะและวัฒนธรรมย่านเยาวราช” กล่าวถึงความคืบหน้าการลงพื้นที่วิจัยเพื่อตอบโจทย์แนวทางพัฒนาเชิงพื้นที่ ว่า กระดาษไหว้เจ้าถือเป็นหนึ่งในภูมิปัญญาและอัตลักษณ์ของชุมชน ทั้งนี้ชุมชนเจริญไชยย่านเยาวราชเปรียบเสมือนเป็นศูนย์กลางของการค้าขายชุดกระดาษไหว้เจ้าและข้าวของเครื่องใช้ในการประกอบการนับถือและเคารพบรรพบุรุษ รวมถึงเทพเจ้าผ่านการจัดพิธีไหว้ในงานเทศกาลต่างๆ อาทิ เทียนเถ่าจี้ (กระดาษเงินกระดาษทองแผ่นใหญ่) กิมเต้า (กระดาษที่ถูกพับเป็นรูปถังเงินถังทอง) แต่ปัจจุบันการผลิตงานกระดาษลดลงเพราะความนิยมของสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป จึงมีข้อเสนอที่ผ่านการพูดคุยกับคนในชุมชนว่าการยกระดับผลิตภัณฑ์ให้เกิดความทันสมัย ตอบโจทย์สังคมและค่านิยมของผู้คนในปัจจุบัน โดยยังคงคุณค่าความเป็นวัฒนธรรมในอดีตจะเป็นกระตุ้นและส่งเสริมอาชีพของผู้คนในพื้นที่
“นักวิจัยทำงานร่วมกับชุมชนมาตลอด และเราได้เสนอการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใช้กระดาษสวยงาม คุณภาพดี อาทิ กระดาษกล่องแบบที่ทำการ์ดอวยพรนำมาออกแบบเป็นโคมไฟ ของที่ระลึก รูปสัญลักษณ์ความเชื่อจีนที่ทันสมัย ที่ไม่จำเป็นจำต้องมาจากกระดาษไหว้เจ้า ทำให้ได้ผลิตภัณฑ์สวยงาม เหมาะสมที่จะทำเป็นของที่ระลึกต่อไป ซึ่งจะสร้างรายได้ให้กับชุมชนมากขึ้น รวมทั้งเราจะสามารถรักษาสิ่งแวดล้อมไปพร้อมๆกัน อาทิ ไต้หวัน สิงคโปร์ ฮ่องกง มาเลเซียที่ต่างก้าวข้ามวัฒนธรรมการเผากระดาษแบบดั้งเดิมไปสู่การไหว้เจ้าเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมแต่ยังคงวัฒนธรรมการไหว้เจ้า ไหว้บรรพบุรุษดั่งเดิม”ผศ.ดร.วีรวัฒน์กล่าว
รองศาสตราจารย์ ดร.นันทนิตย์ วานิชาชีวะ รองอธิการบดีฝ่ายวิจัย มหาวิทยาลัยศิลปากร ระบุว่า การออกแบบผลิตภัณฑ์ที่คณะผู้วิจัยนำองค์ความรู้ ผลิตผลงานวิจัยเชิงบูรณาการที่เชื่อมโยงกับพื้นที่ เพื่อตอบโจทย์แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 หรือตอบโจทย์การเปลี่ยนแปลงของประเทศ รวมทั้งเป็นการต่อยอดงานวิจัยเชิงศิลปะและวัฒนธรรมโดยเชื่อมโยงกับพันธกิจการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมของมหาวิทยาลัยเพื่อการนำทุนทางศิลปะและวัฒนธรรมในย่านเยาวราชมาพัฒนาร่วมกับภาคีเครือข่ายและชุมชน
งานวิจัยโครงการดังกล่าวเริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2561-2564 ที่มหาวิทยาลัยศิลปากรได้จัดทำ “โครงการวิจัยการพัฒนาเมืองวัฒนธรรมอัจฉริยะ : กรณีศึกษาย่านเยาวราช-เจริญกรุง” ภายใต้ความร่วมมือกับชุมชน ภาคเอกชน ธุรกิจและภาคีเครือข่าย ทำให้ทราบปัญหา ความต้องการและศักยภาพในการพัฒนาพื้นที่และชุมชน โดยเฉพาะด้านศิลปะและวัฒนธรรม การศึกษาวิจัยเกิดขึ้นหลายด้านทั้งในแง่ประวัติศาสตร์ชุมชน สถาปัตยกรรม การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน ไปจนถึงด้านศิลปะและการออกแบบ
