“ประเทศจีนให้ความสำคัญกับไทยมาก เขายังมีความรู้สึกว่าชาวจีนโพ้นทะเลในประเทศไทยมีความสำคัญ”
สมนึก กยาวัฒนกิจ นายกสมาคมตั้งตระกูลแห่งประเทศไทย แม่ทัพใหญ่ ‘หนังสือพิมพ์ตงฮั้ว’ ประธานกรรมการบริษัท ตงฮั้ว โฮลดิ้ง จำกัด (มหาชน) มองความสัมพันธ์ไทย-จีนในปัจจุบัน พร้อมเล่าว่า ทุกวันนี้ยังได้รับเชิญไปยังสถานทูตจีนฯ สะท้อนถึงการ ‘ให้เกียรติ’ อย่างดียิ่ง
“คนไทยกับคนจีนจริงๆ ก็คือพวกเดียวกัน เชื้อสายมีด้วยกันอยู่แล้ว ซึ่งทำให้เขาอยากมาทำการค้า การขาย การลงทุนกับเรามากขึ้น ประเทศจีนรักประเทศไทย ไทยก็ไม่เคยมีปัญหากับจีนจริงๆ จังๆ ช่วงสงครามเย็นเราอาจไม่ได้มีความสัมพันธ์กับจีน มีความพยายามไม่ให้เรียนภาษาจีน แต่ถือว่าไม่ได้รุนแรงเหมือนการมีสงคราม”
สมนึก ในฐานะลูกหลานจีนโพ้นทะล เปิดไทม์ไลน์ประวัติศาสตร์โดยย่อระหว่างจีน-ไทย ซึ่งแม้เคย ‘หยุดชะงัก’ ไปบ้าง ก็เป็นไปในมิติทางการเมือง หาใช่ความขัดแย้งภาคประชาชน
คนไทยเชื้อสายจีนรุ่น 2 รุ่น 3 จนถึงรุ่น 4 ในแดนสยามยังมีสายเลือดจีนเต็มเปี่ยม และได้รับเกียรติจากจีนตลอดมา
“รุ่นที่สอง รุ่นที่สาม รุ่นที่สี่ถัดมาถึงแม้จะพูดจีนไม่ได้ เขาก็ยังให้เกียรติ อย่างผม จีนรุ่นที่สอง เขาก็เชิญไปให้รู้จักประเทศจีน ซึ่งเป็นสิ่งที่เขาทำมาตลอดเมื่อ 20 ปีที่แล้ว ทุกวันนี้ก็ยังเชิญพวกเราไปสถานทูต”
หันมาดูข้อมูลความสัมพันธ์เชิงหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์ ก็มีความใกล้ชิดรอบด้าน ตั้งอยู่บนพื้นฐานของหลักการการเคารพซึ่งกันและกัน ความไว้เนื้อเชื่อใจและการไม่แทรกแซงในกิจการภายใน โดยไทยกับจีนได้ยกระดับความสัมพันธ์เป็น ‘หุ้นส่วนความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์อย่างรอบด้าน’ (Comprehensive Strategic Partnership) เมื่อเดือนเมษายน 2555 เพื่อกระชับความสัมพันธ์และขยายความร่วมมือให้มีความใกล้ชิดและรอบด้านมากยิ่งขึ้น
ทั้งสองประเทศมีความเชื่อมโยงทางเชื้อชาติและวัฒนธรรมอย่างแนบแน่น ไม่เคยมีปัญหาขัดแย้งกันทางประวัติศาสตร์ พรมแดน หรือน่านน้ำระหว่างกัน นอกจากนี้ ยังมีความร่วมมือใกล้ชิดในกรอบอาเซียน-จีน กรอบความร่วมมือแม่โขง-ล้านช้าง และจีนเป็นประเทศหุ้นส่วนเพื่อการพัฒนาของยุทธศาสตร์ความร่วมมือทางเศรษฐกิจอิรวดี-เจ้าพระยา-แม่โขง
สำหรับแง่มุมเศรษฐกิจ สมนึก ในฐานะนักธุรกิจชาวไทยเชื้อสายจีนบอกว่า ต้องยอมรับว่าปัจจุบันเศรษฐกิจจีนก้าวหน้าไปมาก ควรมีความร่วมมือกันให้มากขึ้น ทั้งในแง่การค้าและการท่องเที่ยว ซึ่งที่ผ่านมานำรายได้เข้าประเทศจำนวนมาก
“คนจีนมาเมืองไทย รู้สึกว่าเป็นญาติพี่น้อง เขาอยากมาลงทุนในไทยอยู่แล้ว เศรษฐกิจจีนเจริญขึ้นเป็นมหาอำนาจอันดับต้นๆ ของโลก จีนอยู่ใกล้ ในขณะที่ยุโรป อเมริกาอยู่ไกล เราควรทำอะไรกับเขาให้มากขึ้น สำหรับการท่องเที่ยว เราเคยพยายามบูมการท่องเที่ยวที่เยาวราชเพื่อให้คนจีนมาเที่ยวเมืองไทย ถ้ายังทำอยู่ในอนาคตเขาก็ยังอยากมาเที่ยวเมืองไทย ไปเที่ยวในสถานที่ที่เขาพูดภาษาจีนได้” หัวเรือใหญ่ นสพ.จีนเก่าแก่ฉบับสำคัญของไทยที่ก่อตั้งมานานกว่า 60 ปี กล่าว
มุมมองของ สมนึก ชวนให้นึกถึงความเห็นของ ณรงค์ศักดิ์ พุทธพรมงคล ประธานกรรมการหอการค้าไทย-จีน 2 สมัย ซึ่งเคยให้สัมภาษณ์หนังสือพิมพ์ ‘มติชน’ หลังเข้ารับตำแหน่งอย่างเป็นทางการสมัยแรก กลางวิกฤตโควิดระลอกแรกๆ โดยย้ำชัดเดินหน้าภารกิจเพื่อความร่วมมือของทั้งสองประเทศในทุกมิติ
ครั้งนั้น ณรงค์ศักดิ์ ให้คำตอบต่อคำถามที่ว่า มณฑลไหนของจีนบ้างที่ไทยสามารถสร้างพันธมิตรทางการค้าได้ดี ความว่า
“ที่คุ้นเคยที่สุด คือ กวางตุ้งกับกว่างโจว และกว่างซีกับยูนนาน นอกจากนี้ ไหหลำจะเปิดเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษ ซึ่งมาแรงมาก สาธารณูปโภคพัฒนาสุดยอด รถไฟใต้ดินก็มี อะไรก็มี เขาพัฒนาเตรียมไว้หมดแล้ว”
นอกจากนี้ ยังเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างยุคสมัยว่า สมัยก่อนคนจีนหอบเสื่อผืนหมอนใบ มีขนมเข่งมาก้อนเดียว ตอนนี้คนจีนรุ่นใหม่นั่งเครื่องบินมา 3 ชั่วโมง ถึงประเทศไทย เมื่อก่อนเป็นเดือนกว่าจะมาถึง ไม่ง่าย ตอนนี้เปลี่ยนคอนเซ็ปต์ใหม่แล้ว
“สมัยก่อนต้องขยัน อดทน ซื่อตรง ทำมาหากินก็รวยได้ ณ วันนี้ไม่ใช่ แต่ต้องพัฒนาด่วนๆ ตามยุคสมัย เวลาสำคัญที่สุด ถ้าตามไม่ทันไม่ได้กิน สมัยปู่ย่าตายาย ค่อยๆ เก็บเล็กผสมน้อย สมัยนี้วางเงินปั๊บทำการค้าได้เลย” ประธานหอการค้าไทย-จีน ผู้เป็นลูกหลานชาวจีนแต้จิ๋ว ‘แซ่ลิ้ม’ จากหมู่บ้านเถ่งไฮ่ ใกล้ซัวเถา กล่าว
ทั้งนี้ จีนมีมูลค่าการลงทุนสะสมในไทยจนถึงปลายปี 2561 ประมาณ 6,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยจีนสนใจลงทุนในภาคธุรกิจที่ใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีสมัยใหม่ ภาคอุตสาหกรรมใหม่ โลจิสติกส์ และพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ส่วนมูลค่าการลงทุนสะสมของไทยในจีนจนถึงปลายปี 2561 มีประมาณ 4,270 ล้านดอลลาร์สหรัฐ อุตสาหกรรมหลักที่ไทยลงทุนในจีนคือ อุตสาหกรรมอาหารสัตว์ ธัญพืช ฟาร์มสัตว์ มอเตอร์ไซค์ โรงแรม ร้านอาหาร การนวดแผนไทย ข้อมูลถึงสิ้นเดือนสิงหาคม 2562 จีนมีมูลค่าการลงทุนสะสมในไทย 6,440 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในขณะที่มูลค่าการลงทุนสะสมของไทยในจีนอยู่ที่ 4,330 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ส่วนการท่องเที่ยว จีนเป็นตลาดนักท่องเที่ยวอันดับ 1 ของไทย ในปี 2562 มีนักท่องเที่ยวจีนเดินทางมาไทย 10.98 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 28 ของนักท่องเที่ยวต่างชาติทั้งหมด (เพิ่มขึ้นร้อยละ 4.2 จากปี 2561) ทั้งนี้ จีนได้จัดตั้งสำนักงานการท่องเที่ยวแห่งชาติจีน (China National Tourism Office: CNTO) ที่กรุงเทพฯ เมื่อปี 2560 เพื่อส่งเสริมความร่วมมือด้านการท่องเที่ยวระหว่างไทยกับจีน
ครั้นขยับมาสอบถามถึงเรื่องราวเกี่ยวกับ ‘ตรุษจีน’ ให้เข้าบรรยากาศ สมนึก ย้อนเล่าถึงความทรงจำด้วยน้ำเสียงสดใส
“ตอนเด็กๆ เวลาเข้าสู่เทศกาลตรุษจีน ถนนหนทางจะเหมือนช่วงสงกรานต์ คือห้างร้านปิดกันหมด 3-5 วัน เพราะในอดีต ต้องยอมรับส่วนหนึ่งว่าเรามีแรงงานที่เป็นซินตึ๊งมาจากเมืองจีน เด็กไม่ไปโรงเรียนเลย 5 วัน ในช่วงตรุษจีน สมัยก่อนสงกรานต์ไม่เงียบเท่าตรุษจีน แต่เดี๋ยวนี้สงกรานต์เงียบตรุษจีนไม่เงียบ ก็แสดงให้เห็นว่าตอนนี้คนจีนไม่เป็นแรงงานแล้ว เขามีลูกหลานเป็นคนไทยไปทำงานตามบริษัทต่างๆ กลายเป็นคนไทยเชื้อสายจีน
ลูกหลานจีนกลายเป็นส่วนหนึ่งของสังคมไทย”
