วันแรกที่รัสเซียเปิดฉากถล่มยูเครน มีนัดหมายสัมภาษณ์เจ้าของร้าน คลองอ้อม คาเฟ่ “น้ำเย็น-ลีลา ไชยประสิทธิ์” พอดิบพอดี
ระหว่างการสัมภาษณ์ก็ติดตามข่าวไปด้วย รับทราบถึงความวุ่นวายไปทั่วโลก โดยเฉพาะสายการลงทุน ตลาดหุ้นไทยรูดหนักกว่า 33 จุด ร่วงตามตลาดหุ้นทั่วโลก ราคาทองคำพุ่งสูงสวนทาง คริปโทเคอร์เรนซีก็ผันผวนหนัก
แต่ไม่รู้เพราะบรรยากาศที่นี่ ทั้งเงียบสงบและเย็นสบายจากสายลมพัดมาปะทะเป็นระยะๆ หรือไม่ อารมณ์ขณะเสพข่าวคือรับรู้แต่กลับไม่ตื่นตระหนกเท่าที่ควรจะเป็น นับเป็นอีกหนึ่งสถานที่ที่อยากแนะนำสำหรับคนที่อยากหาความสงบบนโลกวุ่นๆ ใบนี้
เริ่มตั้งแต่เลี้ยวรถเข้ามายังคลองอ้อม คาเฟ่ จะเห็นสวนผลไม้ขนาดย่อมๆ มีป้ายบอกทางสู่ร้านกาแฟ ซึ่งต้องเดินทะลุสวน เลาะเลี้ยวมาตามทางเดินจนสุดทางจึงเห็นบ้านไม้และศาลาริมน้ำ
ที่นี่ มีกฎ กติกา มารยาท การเข้าใช้บริการ เพื่อความสะอาดและถูกสุขลักษณะของทุกคนที่ใช้บริการ จะติดข้อความขอความร่วมมือ ตั้งแต่ กรุณาถอดรองเท้า ทิ้งภาชนะเทค อะเวย์ ในถังขยะที่แยกชนิดขยะไว้ให้ รวมถึงงดให้อาหารสัตว์น้ำในแม่น้ำคลองอ้อม
“น้ำเย็น” คุณแม่ลูกหนึ่ง ในวัย 30 กว่าๆ เล่าถึงคลองอ้อม คาเฟ่ ว่า เป็นความตั้งใจอยากให้ลูกค้าได้เห็นวิถีชีวิตริมสองฝั่งคลอง มีเรือพายขายอาหารต่างๆ ทั้งคาว หวาน อาทิ
เรือขายก๋วยเตี๋ยว เรือขายเป็ดพะโล้ เรือขายกล้วยปิ้งมันปิ้ง เรือขายไอติมเรือขายผัดไท ฯลฯ
ถือเป็นเสน่ห์ที่นักท่องเที่ยวต่างชาติยังขอมาสัมผัส หลักๆ เป็นกลุ่มนักท่องเที่ยวญี่ปุ่น และจีน มากันเอง ไม่ใช่ทัวร์จัดมา แต่มาตามพิกัดจีพีเอสจากที่มีการรีวิวร้าน มีทั้งที่มาทางเรือ และมาทางรถยนต์
แต่น่าเสียดาย ที่วิถีริมน้ำค่อยๆ เลือนหาย ตั้งแต่เกิดโควิด-19 ในช่วงแรกที่รัฐบาลออกมาตรการเข้มข้นเพื่อหยุดยั้งการระบาด
โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อโควิด-19 มาเยือน กิจกรรมทางน้ำที่กล่าวมาหายไปหมดในช่วงที่รัฐบาลออกมาตรการเข้มงวดเพื่อหยุดยั้งการระบาดของเชื้อโรค ซึ่งแม้รัฐบาลได้ผ่อนคลายกฎเหล็กลงแล้ว แต่เรือพายขายของนานาชนิดก็ไม่ได้กลับมาเหมือนเดิม เนื่องด้วยคนขายล้วนเป็นวัยผู้ใหญ่ถึงวัยผู้เฒ่า ลูกหลานไม่อยากให้ออกมาพายเรือเสี่ยงต่อการติดเชื้อโควิด ขณะที่รุ่นลูกหลานก็หันไปทำงานในเมืองกันเป็นส่วนใหญ่ ไม่คิดสานต่ออาชีพรุ่นปู่ย่า-ตายาย รุ่นพ่อ-แม่ อีกแล้ว!
“ตอนนี้ยังพอมีเรือพายมาบ้าง อย่างเรือขายก๋วยเตี๋ยวก็ยังมี แต่เหลือแค่ลำเดียว ส่วนตัวรู้สึกเสียดายที่วิถีเหล่านี้จะค่อยๆ เลือนหาย” น้ำเย็นกล่าวอย่างเข้าใจสภาพการณ์ที่เปลี่ยนไป
สำหรับ “น้ำเย็น” เธอบอกว่าเป็นคนเมืองแท้ๆ แต่มาหลงรักธรรมชาติสวนเมืองนนท์ ส่วนเหตุที่เป็นต้นกำเนิด “คลองอ้อม คาเฟ่” แห่งนี้ นั่นคือ “น้ำซุป” ลูกชายวัย 5 ขวบ ทำให้ น้ำเย็น ตัดสินใจลาออกจากงานโปรดิวเซอร์รายการข่าวแห่งหนึ่ง แล้วย้ายบ้านจากในเมืองมาอยู่ที่สวนนนท์ซึ่งเป็นบ้านพ่อ-แม่ของสามี “หลังจากตั้งท้อง ก็ตัดสินใจลาออกจากงาน เพราะมีความตั้งใจอยากเลี้ยงลูกเอง พออยู่บ้านเลี้ยงลูกอย่างเดียวก็เริ่มอยากหาอะไรทำเพิ่ม เพลินๆ แก้เหงา ประกอบกับเวลาเพื่อนๆ มาหา มาเล่นกับหลาน ก็ไม่มีที่รับรองเพื่อนๆ จึงคุยกับแฟนจะเปิดร้านกาแฟเล็กๆ ดึงนิสัยความชอบดื่มกาแฟ ชอบทำขนม ชงกาแฟ มาทำให้เพื่อนได้ชิมบ้าง จึงเริ่มทำศาลาริมน้ำก่อน ไม่ได้ลงทุนอะไรมาก ใช้ไม้เก่าที่มีอยู่มาทำ”
ถามว่า เพราะเพื่อนๆ จึงทำให้คลองอ้อม คาเฟ่ เป็นที่รู้จัก ได้คำตอบว่า เป็นคนในพื้นที่นี่แหละ ทำให้ร้านกาแฟเล็กๆ ที่ซ่อนตัวอยู่ในสวนลึก ได้แจ้งเกิด “เพื่อนๆ มาก็ชอบ มีการโพสต์ลงช่องทางโซเชียลต่างๆ แต่เนื่องจากเป็นกลุ่มคนเมืองทั้งหมด จึงยังไม่ค่อยมีคนมาแวะเวียน ด้วยเพราะไกล ไม่รู้จักสถานที่ แต่เป็นคนในหมู่บ้านละแวกนี้ ที่ปกติจะมาวิ่งออกกำลังกายตอนเช้าเป็นประจำอยู่แล้ว บังเอิญเห็นป้ายหน้ารั้วบ้าน จึงแวะมานั่งจิบกาแฟ จากนั้นก็นำไปโพสต์ในกรุ๊ปไลน์ของหมู่บ้าน เท่านั้นแหละคนในหมู่บ้านต่างก็แวะเวียนกันมาเต็มร้าน”
ถือเป็นจุดเริ่มต้นร้านโดยคนในพื้นที่มาอุดหนุน แล้วบอกต่อ จากเดิมมีแค่ศาลาริมน้ำ ให้บริการลูกค้าได้แค่ 4 โต๊ะ ก็ต้องขยับขยายปลูกเป็นร้านเหมือนบ้านชั้นเดียว เป็นพื้นที่ติดศาลาที่จะอยู่สูงกว่า ภายในตัวบ้านทำเป็นเคาน์เตอร์รับออเดอร์ลูกค้า และเป็นพื้นที่เตรียมของด้วย มีระเบียงกว้างสามารถรองรับลูกค้าได้อีกหลายโต๊ะ ซึ่งเพิ่งลงมือต่อเติมเสร็จเปิดบริการเมื่อปีที่แล้ว และเช่นเคย ไม่ได้ลงทุนมาก ยังคงใช้ไม้เก่าจากที่บ้านมาปลูกสร้าง
“ร้านเราเน้นการตลาดแบบปากต่อปาก ไม่เคยโฆษณาประชาสัมพันธ์ใดๆ จะมีเพียงเพจเฟซบุ๊กที่ตั้งใจทำขึ้นมาเพื่อสื่อสารกับลูกค้า คอยอัพเดตข้อมูลข่าวสารของทางร้านให้ลูกค้าทราบว่าแต่ละวันทางร้านมีเมนูอะไรบ้างเท่านั้น”
น้ำเย็นบอกอีกว่า คลองอ้อม คาเฟ่ เป็นที่รู้จักในวงกว้างขึ้นเพราะลูกค้าเป็นคนแชร์ต่อๆ กันไป จากเริ่มต้นลูกค้าคือคนในหมู่บ้าน ในละแวกคลองอ้อม ก็ขยายไปยังเพื่อนที่ทำงานของลูกค้าที่มาอุดหนุน โดยข้อดีของการบอกต่อ ลูกค้าจะบอกให้เพื่อนๆ ได้ทราบถึงข้อจำกัดของที่ร้านว่า เป็นร้านที่ทำกันเอง สองสามี-ภรรยาและย่าของหนูน้อยน้ำซุปมาช่วยบ้างหลังว่างจากงานประจำในสวน ดังนั้น ลูกค้าที่รีบร้อน อาจต้องเลือกใช้บริการร้านอื่นๆ ที่พร้อมกว่า เป็นสารที่น้ำเย็นต้องการสื่อให้ลูกค้าทั่วไปได้รับรู้ถึงข้อจำกัดของร้านเพื่อตัดสินก่อนใช้บริการ
“เคยมีลูกค้ามาแล้วรอนาน ทนไม่ไหว มีการต่อว่าทางร้าน แล้วก็กลับไปอย่างหัวเสีย ก็ใช้วิธีติดต่อไปยังลูกค้าคนนั้นอีกครั้งเพื่อขอโทษอย่างจริงจัง และได้อธิบายให้ฟังถึงข้อจำกัดจนลูกค้าเข้าใจ จากนั้นก็กลับมาแวะเวียนเป็นลูกค้าของทางร้าน”
ปัจจุบันมีลูกค้าเวียนหน้ามาอุดหนุน วันธรรมดาประมาณ 25 โต๊ะถ้าวันเสาร์-อาทิตย์ จะเพิ่มเท่าตัวประมาณ 50 โต๊ะ โดยลูกค้าจะสร้างวัฒนธรรมถ้อยทีถ้อยอาศัยขึ้นมากันเอง มีการโทรศัพท์มาสอบถามก่อน เพื่อจัดสรรเวลาการมาใช้บริการที่ร้าน ส่วนลูกค้าที่ใช้บริการอยู่ เมื่อมีลูกค้าใหม่เข้าร้าน ก็จะลุกจากโต๊ะให้คนใหม่ พร้อมนำภาชนะแยกทิ้งลงถังขยะที่ร้านเตรียมไว้ให้ “เรียกว่าอยู่ร่วมกันอย่างเอื้อเฟื้อ แบ่งปันดื่มด่ำกับธรรมชาติ”
ถามถึงจุดเด่นของร้าน นอกจากบรรยากาศแล้ว ต้องเป็นเมนูของทางร้าน น้ำเย็นบอกว่าอาหารที่นี่คือ โฮมเมด ขนม เบเกอรี่ ทำจากผลไม้ในสวน เมนูแต่ละวันจะไม่ซ้ำ ทำตามวัตถุดิบที่มี เครื่องดื่มก็ใช่ จะใช้วัตถุดิบในสวนมาเป็นส่วนผสมของเครื่องดื่มต่างๆ ด้วย
ถามอีกว่า เรียนด้านคุกกิ้งเพิ่มเติมหรือไม่ น้ำเย็นบอกว่า ไม่อยากตีกรอบให้ตัวเอง หากเรียนตามสูตร ทุกอย่างต้องเป๊ะตามนั้น ทำให้ตัวเราไม่กล้าลองสิ่งใหม่ๆ จึงเลือกเรียนรู้ด้วยตัวเอง ค้นคว้าหาข้อมูลจากตำราแล้วมาประยุกต์ใช้ใส่ไอเดียตัวเองลงไป ซึ่งก็ลองผิดลองถูกอยู่นานกว่าจะอร่อยในแบบฉบับของน้ำเย็น
ถามถึงสถานการณ์โควิดที่อยู่กับเมืองไทยมานานกว่า 2 ปี ได้รับผลกระทบบ้างหรือไม่ น้ำเย็นบอกว่า คลองอ้อม คาเฟ่ เปิดร้านก่อนโควิดเกิดนิดหน่อย ช่วงนั้นเป็นช่วงที่ลูกค้ากำลังมา เดิมตั้งใจจะไม่ขายของผ่านช่องทางออนไลน์ แต่หลังเกิดโควิด ทั้งด้วยมาตรการของรัฐ และความรู้สึกกังวลของคนไทยต่อโรคระบาดร้ายแรงนี้ ส่งผลกระทบที่ร้านเช่นกัน จึงต้องขายผ่านออนไลน์ ทำเมนูจัดเซต จับคู่เครื่องดื่มกับขนม จะซื้อได้ถูกลง ปรับขนาดของขนมให้เล็กลงเพื่อขายในราคาถูกลง ทำให้ลูกค้าไม่หายไปไหน “ตั้งแต่ลาออกจากงานโปรดิวเซอร์มาเปิดร้านกาแฟ ก็มีครั้งนี้ที่รู้สึกว่าได้ใช้วิชาความรู้เก่า งานโปรดิวเซอร์ต้องแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเป็นประจำ เมื่อเกิดเหตุไม่คาดฝันอย่างโควิด ทำให้เราคิดและตัดสินใจได้เร็วว่าจะแก้ปัญหายังไง”
ถามทิ้งท้ายก่อนจาก อยากเห็นคลองอ้อม คาเฟ่ เติบโตยังไง น้ำเย็น คิดก่อนตอบ อยากให้ร้านเป็น Private มากขึ้น ลูกค้าต้องโทรจองก่อนมาใช้บริการ เพราะอยากให้บริการที่ดีที่สุด ไม่อยากให้เกิดเหตุซ้ำรอยลูกค้ามาแล้วรู้สึกว่าไม่ได้รับบริการจากเรา
และอีกฝันที่มีแผนจะทำคือ โฮมสเตย์ โดยใช้บ้านริมน้ำอีกหลัง อยู่ใกล้ๆกับคลองอ้อม คาเฟ่ มารีโนเวต มีเพียงหลังเดียว ซึ่งไอเดียนี้มาจากลูกค้า เป็นคนในเมือง อยากหาสถานที่เงียบๆ ใกล้กรุงเทพฯเพื่อมาผ่อนคลาย หรือหาที่นั่งทำงานเงียบๆ จึงเกิดแนวคิดขึ้นมาอยากทำโฮมสเตย์บ้านๆ เหมือนได้กลับมาอยู่บ้าน กินกับข้าวฝีมือแม่
