นายอภิชัย ฉัตรเฉลิมกิจ รองผู้ว่าการด้านสินค้าและธุรกิจท่องเที่ยว การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) เปิดเผยว่า ททท. มีแนวคิดพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนด้วยโมเดลการสร้างหุ้นส่วนความสำเร็จจนเกิดเป็นโครงการโลคอล เอกซ์ (Local X) ซึ่งเป็นความพยายามสรรหาหุ้นส่วนที่มีความเชี่ยวชาญในหลากหลายสาขามาร่วมงานกับชุมชน โดยใช้ทรัพยากรที่มีอยู่แล้วในท้องถิ่น เป็นการ Collaborate ตั้งแต่ต้นทาง ร่วมคิด ร่วมพัฒนาสินค้าท่องเที่ยว และผลิตภัณฑ์ ไปจนถึงดำเนินธุรกิจจริง ๆ ในด้านการตลาด การขาย จับมือกันกับชุมชน ในฐานะพาร์ทเนอร์ทำงานร่วมกัน และแบ่งปันประโยชน์ที่เป็นธรรมร่วมกันสำหรับทุกฝ่าย โครงการฯ นี้จึงเป็นการทำงานร่วมกันอย่างเท่าเทียมในฐานะหุ้นส่วนทางธุรกิจ ซึ่งเป็น “หัวใจของความยั่งยืน”
สำหรับชุมชนที่ได้รับการคัดเลือกเข้าร่วมโครงการฯ คือ ชุมชนบ้านน้ำม้า อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย และชุมชนบ้านไร่กร่าง อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี นายอภิชัย กล่าวว่า ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาได้มีการลงพื้นที่ทำงานร่วมกันนานนับเดือน จนสามารถพัฒนาเป็นสินค้าทางการท่องเที่ยวรูปแบบใหม่ School & Family Outing ซึ่งได้พาร์ทเนอร์จากโรงเรียนดรุณสิกขาลัย โรงเรียนนวัตกรรมแห่งการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี มาร่วมออกแบบกิจกรรมยกระดับชุมชนให้เป็นแหล่งเรียนรู้นอกห้องเรียนสำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษา ก่อให้เกิดการเรียนรู้รูปแบบใหม่ที่หาไม่ได้จากในห้องเรียน นำไปสู่การค้นพบว่าธรรมชาติเป็นทั้งครูใหญ่ และขุมทรัพย์ที่ซ่อนความรู้ไว้มากมาย
ในส่วนของผลิตภัณฑ์ชุมชนนั้น ได้รับการสนับสนุนจาก สถาบันอาหาร (National Food Institute) พัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ชุมชนบ้านน้ำม้า จังหวัดเชียงราย ในรูปแบบเครื่องดื่มสุขภาพพร้อมดื่มไรซ์นีก้า น้ำส้มสายชูหมักจากข้าวเหนียว กข.6 และในส่วนของชุมชนบ้านไร่กร่าง ได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ชูการ์ตาล น้ำตาลโตนดผง 100% โดยสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) ช่วยออกแบบตราสัญลักษณ์ และบรรจุภัณฑ์ต้นแบบให้ และได้พาร์ทเนอร์จากกิจการเพื่อสังคม ฟายด์โฟล์ค และ ไฟด์ฟู๊ด มาช่วยต่อยอดการตลาดทั้งท่องเที่ยว และผลิตภัณฑ์
นอกจากนี้ยังมีกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ร่วมขับเคลื่อนด้วยโดย นายชาย นครชัย อธิบดีกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กล่าวว่า โมเดลนี้ นับเป็นตัวอย่างที่ดีของการต่อยอดต้นทุนทางวัฒนธรรมชุมชนไปสู่กลุ่มเป้าหมายใหม่ ๆ อีกทั้งยังสอดคล้องกับการขับเคลื่อนงานส่งเสริมวัฒนธรรมยุคใหม่ที่ต้องทำให้วัฒนธรรมเป็นสิ่งที่จับต้องได้ ต่อยอดได้ เข้าถึงกลุ่มคนรุ่นใหม่ หรือตลาดใหม่ ๆ ได้
นางชนิดาภา ดวงปัน (คุณวาว) ประธานวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวชุมชนบ้านนํ้าม้า กล่าวว่า ชุมชนบ้านนํ้าม้า มีลำห้วยนํ้าม้าจากแหล่งภูเขาไหลผ่านชุมชน มีธรรมชาติที่สวยมาก คนในชุมชนส่วนใหญ่นั้นประกอบอาชีพเกษตรกรรม อยากเชิญชวนโรงเรียนในเชียงรายและจังหวัดใกล้เคียง พาเด็กมาเที่ยวชุมชนบ้านนํ้าม้าได้รู้จักวัฒนธรรมประเพณีต่าง ๆ ในท้องถิ่น 5 กิจกรรมแห่งการเรียนรู้ สำหรับเด็ก ได้แก่ 1. แพนด้าตะลุยทุ่ง – ตามหาความมหัศจรรย์ของต้นไผ่ และทำชาไผ่ 2. อาหารมื้อนี้ฝีมือฉันเอง – หิ้วตะกร้าพากันเดินเข้าสวนเก็บผักมาทำอาหาร 3. อาหารกลางวันจานเด็ด – เติมพลังกันด้วยอาหารจากฝีมือตัวเอง และเมนูเด็ดจากชุมชน 4. มหัศจรรย์แห่งข้าว (ฮิมดอย) – สนุกกับการทำกระดาษจากเยื่อฟางข้าว และ5. ไขปริศนาวิถีชาวเกษตร – ลุยสวนเกษตร ห้องเรียนภาคปฏิบัติกลางแจ้ง
นายประสงค์ หอมรื่น ผู้ใหญ่บ้านชุมชนบ้านไร่กร่าง กล่าวว่า ชุมชนบ้านไร่กร่างอุดมสมบูรณ์ไปด้วยต้นตาลและต้นไม้ใหญ่ คนในชุมชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมและมีรายได้จากการทำน้ำตาลโตนด อยากเชิญชวนโรงเรียนในกรุงเทพฯ และจัดหวัดใกล้เคียง พาเด็กมาเที่ยวชุมชนบ้านไร่กร่าง เด็ก ๆ จะได้สัมผัสธรรมชาติ เรียนรู้วิถีคนตาลโตนด ทำขนมจากตาลโตนด และสนุกกับการทำของเล่นจากธรรมชาติด้วยตัวเอง โดยมี 4 กิจกรรมแห่งการเรียนรู้ สำหรับเด็ก ได้แก่ 1. ทุ่งนาป่าตาล – สนามทดลองความหวานกลางธรรมชาติ ทำความรู้จักต้นตาลโตนด/วิธีเคี่ยวน้ำตาลโตนด สนุกกับการหยอดน้ำตาล /ทำขนมโตนดสุก 2. อาหารกลางวันจานเด็ด – ลิ้มรสอาหารวิถีคนเพชร 3. บัวลอยโตนดสุกพาเพลิน – สนุกกับของหวานจากตาลโตนดคู่บ้าน และ4. อีโป้งโยงใจ – สร้างสรรค์สิ่งประดิษฐ์หนึ่งเดียวในโลกจากลูกตาลโตนด
