นักวิชาการเผย ผลกระทบลดอันดับเครดิตสหรัฐยังจำกัด ฐานะการคลังสหรัฐยังถดถอยต่อเนื่อง คาดแบงก์พาณิชย์ไทยปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยตามอัตราดอกเบี้ยนโยบาย กนง.สัปดาห์นี้ มองปัจจัยเสี่ยงการเมืองเพิ่มหลังเลื่อนเลือกนายกฯ กระทบการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ ตลาดการเงินผันผวน
เมื่อเวลา 16.30 น. วันที่ 6 สิงหาคม รศ.ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ กรรมการวิทยาลัยนานาชาติปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และอดีตกรรมการนโยบายและกำกับการบริหารหนี้สาธารณะ กระทรวงการคลัง เปิดเผยว่า ผลกระทบลดอันดับเครดิตพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐอเมริกายังจำกัด ตลาดหุ้นสหรัฐปรับฐานลงระยะสั้น แม้นการทรุดตัวลงของราคาหุ้นในสัปดาห์ที่ผ่านมาหลังประกาศลดอันดับความน่าเชื่อถือจะลดลงต่ำสุดตั้งแต่เดือนมีนาคมก็ตาม แต่ตัวเลขเศรษฐกิจยังอยู่ในเกณฑ์ดี การจ้างงานอ่อนตัวลงเล็กน้อย การใช้จ่ายของผู้บริโภคและผลิตภาพเพิ่มขึ้นแข็งแกร่ง การคาดการณ์ว่าเศรษฐกิจสหรัฐจะเผชิญภาวะถดถอยในช่วงไตรมาสแรกปีหน้า และน่าจะเริ่มทยอยปรับลดอัตราดอกเบี้ยลงมายังมีความไม่แน่นอน ต้องดูตัวเลขเศรษฐกิจไปอีกระยะหนึ่ง
รศ.ดร.อนุสรณ์กล่าวว่า ส่วนการปรับลดอันดับเครดิตพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐนั้นอาจทำให้เกิดภาวะเงินตึงตัวเล็กน้อย อัตราดอกเบี้ยปรับตัวสูงขึ้นบ้าง และไม่น่าจะมีผลกระทบอะไรรุนแรง สิ่งที่ต้องติดตามคือการล้มละลายของธนาคารขนาดเล็กและขนาดกลางในสหรัฐอเมริกายังคงเกิดขึ้นอยู่ ล่าสุดธนาคาร Heartland Tri-State Bank ในแคนซัส ล้มละลายถูกเข้าควบคุมกิจการโดยสถาบันประกันเงินฝากและถูกเข้าซื้อกิจการโดย ธนาคาร Dream First Bank of Syracuse อย่างไรก็ตาม ไม่มีภาวะตื่นตระหนกหรือการลุกลามของผลกระทบการปิดกิจการของธนาคาร Heartland Bank เพราะทางการเข้าแทรกแซงทันทีทำให้การทำธุรกรรมของลูกค้าของธนาคารยังทำได้ตามปรกติและมีการเทคโอเวร์กิจการโดยธนาคารอีกแห่งหนึ่งในทันที หนี้สาธารณะของสหรัฐอเมริกาเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ฐานะการคลังถดถอยลงตามลำดับ มีความจำเป็นมีแผนการปฏิรูปงบประมาณให้ลดการขาดดุล หากเกิดวิกฤตการณ์ระบบสถาบันการเงินขึ้นมาในอนาคต สหรัฐอเมริกาจะมีข้อจำกัดทางการคลังอย่างมากในการแก้วิกฤติ
รศ.ดร.อนุสรณ์กล่าวต่อว่า ปัญหาความอ่อนแอของธนาคารขนาดเล็กและขนาดกลางของสหรัฐอเมริกาไม่มีผลกระทบต่อระบบสถาบันการเงินของโลกและของไทย ส่วนใหญ่เป็นธนาคารในระดับท้องถิ่นระดับมลรัฐเท่านั้น เพราะธนาคารที่ล้มลงมีความเสี่ยงเชิงระบบต่อระบบการเงินโลกน้อยมาก ขณะที่ธนาคารพาณิชย์ไทยที่มีนัยต่อความเสี่ยงเชิงระบบในประเทศ ได้แก่ ธนาคารกรุงเทพ ธนาคารกรุงไทย ธนาคารกรุงศรีอยุธยา ธนาคารกสิกรไทย ธนาคารไทยพาณิชย์ ล้วนมีฐานะทางการเงินที่แข็งแกร่ง จึงไม่มีอะไรที่น่าวิตกกังวลแต่อย่างใด ขณะเดียวกัน คาดว่าสถาบันการเงินเหล่านี้จะมีผลการดำเนินการดีขึ้นอีกในช่วงครึ่งปีหลัง จากอัตราการขยายตัวของสินเชื่อเพิ่มขึ้นและมีส่วนต่างอัตราดอกเบี้ยมากขึ้นอีกด้วย คาดว่าแบงก์พาณิชย์ไทยจะปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในสัปดาห์นี้ตามอัตราดอกเบี้ยนโยบาย จะทำให้ต้นทุนทางการเงินของภาคธุรกิจและครัวเรือนสูงขึ้น ควรต้องเพิ่มสัดส่วน หนี้ภาคธุรกิจให้สูงกว่าภาคครัวเรือน เนื่องจากหนี้ธุรกิจจะเป็นหนี้เกี่ยวเนื่องกับการลงทุนที่ทำให้เกิดรายได้ในอนาคต
รศ.ดร.อนุสรณ์กล่าวว่า ส่วนหนี้ครัวเรือนส่วนใหญ่ยังเป็นหนี้เพื่อการบริโภคหรือผ่อนชำระบ้าน การปรับสัดส่วนหนี้เอกชนต่อหนี้ครัวเรือนให้สูงขึ้นจะทำให้สถานการณ์หนี้สินของประเทศโดยรวมดีขึ้น เพราะหนี้จากการลงทุนของภาคเอกชนหมายถึงการจ้างงานและรายได้เพิ่มขึ้นในอนาคต ทางการควรทยอยลดการค้ำประกันหนี้ที่ก่อโดยรัฐวิสาหกิจที่มีประสิทธิภาพต่ำ ดึงให้อัตราดอกเบี้ยให้กลับมาอยู่ในระดับปกติ เพื่อลดการสะสมภาวะเสี่ยงภัยทางศีลธรรม (Moral Hazard) เพิ่มขึ้นในอนาคต อาจทำให้กลไกตลาดในระบบการเงินด้อยประสิทธิภาพลง การทำธุรกรรมทางการเงิน การลงทุนที่ผู้ให้บริการ (สถาบันการเงิน) และผู้ใช้บริการ (ลูกค้าสถาบันการเงิน) มีข้อมูลไม่เท่ากัน หรือมีความไม่สมมาตรของข้อมูล (Asymmetric Information) อยู่แล้ว ก็จะมีการใช้ข้อมูลเพื่อเอาเปรียบกันเพิ่มขึ้นในอนาคต การสร้างความได้เปรียบในลักษณะ Adverse Selection จากความไม่สมมาตรของข้อมูลจะทำให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเสียเปรียบในการทำธุรกรรมตลอดเวลา ผู้ฝากเงิน นักลงทุน การลงทุนของรัฐวิสาหกิจของธนาคารก็จะมีความระมัดระวังน้อยลง เพราะมีความคาดหวังหากเกิดปัญหาขึ้นก็จะมีรัฐบาล หรือธนาคารกลาง เข้ามาประกันความเสี่ยงให้ทั้งหมดก็จะทำให้คนเหล่านี้ทำอะไรเสี่ยงๆ เพื่อให้ได้ผลตอบแทนสูงๆ หากไม่มีปัญหาก็รับผลตอบแทนสูงๆ ไป หากมีปัญหาก็จะนำเงินสาธารณะมาอุ้มเอาไว้ทุกครั้ง วิกฤติการเงินก็จะเกิดขึ้นได้อีกเป็นระยะๆตามวงรอบของพฤติกรรมเหล่านี้
“การมีสถาบันคุ้มครองเงินฝากและลดความคุ้มครองเงินฝากเหลือ 1 ล้านบาทตั้งแต่สิงหาคม พ.ศ. 2564 ผู้ฝากเงินต่ำกว่า 1 ล้านบาทคิดเป็นร้อยละ 98.03 ของผู้ฝากทั้งระบบ การลดความคุ้มครองดังกล่าวยังคงครอบคลุมผู้ฝากเงินส่วนใหญ่เกือบทั้งหมด มีผู้ฝากเงินเพียง 2% ที่ต้องรับผิดชอบเงินฝากเกิน 1 ล้านบาทเอง หากธนาคารเกิดล้มละลายในอนาคต การดำเนินการเช่นนี้จะช่วยลดภาระทางการคลังและภาษีของประชาชนหากเกิดวิกฤติการเงินในอนาคต จึงเป็นสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อระบบการเงินและเศรษฐกิจโดยรวม ลดปัญหาภาวะเสี่ยงทางศีลธรรม (Moral Hazard) ที่มักเกิดขึ้นเสมอในระบบการเงิน รวมทั้งลดความเสียหายทางการคลังจากการชดเชยผู้ฝากเงินและเจ้าหนี้ในระบบสถาบันการเงิน” รศ.ดร.อนุสรณ์ระบุ
รศ.ดร.อนุสรณ์ระบุด้วยว่า ปัจจัยเสี่ยงการเมืองเพิ่มขึ้นหลังเลื่อนเลือกนายกรัฐมนตรี กระทบการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ ตลาดการเงินผันผวน หลายบริษัททบทวนแผนระดมทุนขายหุ้นไอพีโอออกไปก่อนจนกว่าจะมีความชัดเจนเรื่องการจัดตั้งรัฐบาล บางบริษัทวางแผนเลื่อนยาวไปจนถึงปี พ.ศ.2568 นอกจากนี้ การแทรกแซงการเลือกนายกรัฐมนตรีของวุฒิสภาและองค์กรอิสระยังทำให้เกิดความสับสนในหมู่นักลงทุนต่างชาติและสถาบันการลงทุนระหว่างประเทศ นักลงทุนต่างชาติขายสุทธิหุ้นไทยไปแล้วกว่า 55,000 ล้านบาทหลังการเลือกตั้ง 14 พ.ค. ตอนนี้เศรษฐกิจไทยขับเคลื่อนได้จากการท่องเที่ยวเป็นหลัก ภาคการลงทุนโดยเฉพาะการลงทุนขนาดใหญ่ยังรอดูความชัดเจนทางการเมือง
