ส่องวิถีชีวิตชาวญี่ปุ่น ที่มีประชากรสูงวัยมากที่สุดในโลก เตรียมความพร้อมให้ประชากรไทย ที่เข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ กับ ธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.) ช่วงระหว่างวันที่ 20-25 พฤษภาคมที่ผ่านมา
เมื่อพูดถึง “สังคมผู้สูงวัย” เชื่อว่าต้องนึกถึงประเทศญี่ปุ่นเป็นอันดับแรก ที่ปัจจุบันเข้าเส้นชัย กลายเป็นสังคมสูงวัยระดับสุดยอด หรือ Super Aging Society ประชากรอายุ 65 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 28 ของประชากรทั้งหมด กล่าวได้ว่าจะเจอคนญี่ปุ่นสูงอายุทุก 1 ใน 4 คน ของประชากรญี่ปุ่น
การผสมผสานที่ไม่สมส่วน ระหว่างคนสูงวัยและคนหนุ่มสาว กำลังเปลี่ยนแปลงทุกแง่มุมชีวิต ช่วงเวลาหลังเกษียณอายุของคนญี่ปุ่นที่มีจำนวนมาก ถือเป็นสถานการณ์คลื่นใต้น้ำที่กำลังกัดเซาะโครงสร้างสังคมและเศรษฐกิจของญี่ปุ่นอยู่เงียบๆ สะท้อนจากอัตราการเกิดใหม่ลดลงอย่างฮวบฮาบ ทำให้คนวัย ปู่ ย่า ตา ยาย จำนวนมาก ต้องอาศัยอยู่ตามลำพัง
การดูแลผู้สูงอายุเป็นปัญหาหนักอก หนักใจ หนักกระเป๋าคนญี่ปุ่น แม้จะพยายามแก้ไขปัญหา ปฏิรูป ปรับโครงสร้างการดูแลมาอย่างต่อเนื่อง แต่ไม่ใช่เรื่องง่ายซึ่งภายในปี 2583 ผู้สูงวัยของญี่ปุ่นประมาณ 35% ของประชากรทั้งหมดจะมีอายุ 65 ปีขึ้นไป ประชากรญี่ปุ่นกำลังเข้าสู่ระยะลดลง โดยจำนวนประชากรทั้งหมดลดลงต่ำกว่า 90 ล้านคนวิธีการทางการเงิน จำเป็นต้องตอบสนองความต้องการทางการเงินของผู้สูงอายุ และการเพิ่มขึ้นของผู้สูงอายุในประเทศญี่ปุ่น ทำให้ระบบการดูแลเดิมไม่สามารถรองรับไหว
แน่นอนว่ารัฐบาลญี่ปุ่น ทั้งภาครัฐและภาคเอกชน ปรับกลยุทธ์ เปลี่ยนแนวคิด ให้สอดคล้องเข้าสู่สังคมสูงวัย หมัดเด็ดที่ญี่ปุ่นนำมาใช้รับมือกับสังคมผู้สูงอายุคือนวัตกรรมและเทคโนโลยี ด้วยธุรกิจดูแลผู้สูงวัยอย่างครบวงจร จากศูนย์ ATC AGELESS CENTER เป็นศูนย์จัดแสดงสินค้าและผลิตภัณฑ์ถาวรด้านการบริบาลสวัสดิการและสุขภาพที่ใหญ่ที่สุดในประเทศญี่ปุ่น ตั้งที่กรุงโอซาก้า ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 27 เมษายน 2539 มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างสังคม ที่สมาชิกทุกคนสามารถดำรงชีวิตได้อย่างสะดวก สบาย ปราศจากความแตกต่างระหว่างอายุ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความร่วมมือระหว่างภาครัฐของญี่ปุ่นกับภาคเอกชน ทั้งท้องถิ่นและต่างประเทศ ในการสร้างโอกาสทางธุรกิจและการยกระดับคุณภาพชีวิตและสวัสดิการของประชาชน สามารถลดภาระของผู้ดูแลและช่วยปรับปรุงประสิทธิภาพในการดูแลผู้สูงอายุได้อย่างมาก เป็นการวางแผนอำนวยความสะดวกสบาย สำหรับปู่ ย่า ตา ยาย
ทีมงาน ATC AGELESS CENTER เล่าว่า ATC AGELESS CENTER ได้จัดสรรพื้นที่ให้ผู้ที่สนใจสามารถเข้าชมและสัมผัสประสบการณ์จริงได้ ทั้งในส่วนจัดแสดงผลิตภัณฑ์ ด้านสุขภาพ สวัสดิการ และการดูแลพยาบาลจากบริษัทต่างๆ เช่น การจำลองพื้นที่ภายในบ้าน ซึ่งใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ ในการออกแบบพื้นที่ประตูหรือส่วนประกอบต่างๆ ในบ้านให้ผู้สูงอายุสามารถดำเนินชีวิตได้อย่างสะดวกสบายและปลอดภัย อีกทั้งยังมีส่วนกิจกรรมสำหรับชุมชน เรียกได้ว่าเป็นศูนย์ที่นำเสนอวิทยาการ อุปกรณ์ทุกชนิด ที่ใช้อำนวยความสะดวกให้ผู้สูงอายุ ผู้ทุกขพลภาพสามารถข้ามผ่านอุปสรรคต่างๆ และใช้ชีวิตได้ไม่ต่างจากคนวัยอื่นๆ ภายใต้ขอบเขตด้านสุขภาพ สวัสดิการ และการดูแลระยะยาวทางสาธารณสุข
สำหรับ ATC AGELESS CENTER แบ่งเป็น 9 โชน ประกอบด้วย
โซน A พื้นที่รวบรวมหนังสือ เอกสารข้อมูลต่างๆ เกี่ยบกับระบบการดูแลระยะยาวทางสาธารณสุข และสวัสดิการขอผู้สูงอาย
โซน B โซนที่ให้ผู้มาเยือนได้สัมผัส และทดลองใช้ Robot Care หรือหุ่นยนต์ดูแลผู้สูงอายุได้
โซน C เป็นมุมที่จัดแสดงอุปกรณ์ที่ช่วยสนับสนุนด้านการดำเนินชีวิตอย่างมีสุขภาพที่ดีให้แก่ผู้สูงอายุ ผู้มาเยือนสามารถทดลองใช้อุปกรณ์บางประเภท เพื่อให้รับรู้ และเข้าใจการดำเนินชีวิตที่มีความลำบากกว่าคนวัยอื่นๆ
โซน D พื้นที่จำลองเมืองในอุดมคติ ที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ เพื่อให้คนทุกคนสามารถใช้ชีวิตได้สะดวกสบายปราศจากข้อติดขัดในเรื่องของวัย หรือความทุกขพลภาพซึ่งผู้มาเยือนสามารถ ทดลองใช้สิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ ได้ด้วย
โซน F เป็นโซนที่จัดแสดงอุปกรณ์อำนวยความสะดวกด้าน การเคลื่อนที่ เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถเดินหรือเคลื่อนไหวร่างกายได้ดียิ่งขึ้นเช่น ยานพาหนะ และอุปกรณ์ช่วยการเคลื่อนที่สำหรับผู้สูงอายุ (อาทิ รถเข็น ล้อเลื่อนช่วยเดิน และอื่นๆ) รวมถึงการป้องกันอุบัติเหตุ อุบัติภัยที่อาจจะเกิดขึ้นอีกด้วย
โซน G เป็นโซนสำหรับผู้มาเยือนที่ต้องการทดลองใช้รถเข็นประเภทต่างๆ
โซน H พื้นที่ส่วนนี้จะเป็นห้องอเนกประสงค์สำหรับจัดการอบรมบุคลากร ที่ทำหน้าที่ดูแลช่วยเหลือผู้สูงอายุหรือจัดงานอภิปรายในหัวข้อเกี่ยวกับผู้สูงวัย รวมไปถึงยังสามารถจัดกิจกรรมพิเศษ Active Senior สร้างสิ่งแวดล้อมต่างๆ เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถใช้ชีวิตได้เองอย่างมีประสิทธิภาพ โดยใช้ประโยชน์จากอุปกรณ์และวิทยาการต่างๆ ที่ทันสมัย
โซน K โถงจัดกิจกรรมพิเศษหรือจัดนิทรรศการหลากหลาย ครอบคลุมได้ทุกวัตถุประสงค์ไม่ว่าจะเป็นด้านสุขภาพ สวัสดิการ และการดูแลผู้สูงอายุทางสาธารณสุขในระยะยาว
และ โซน L เป็นโซนที่จัดแสดงกิจกรรมพิเศษสับเปลี่ยนมุม เวียนไปแต่ละวัน เพื่อสนับสนุนสังคมผู้สูงวัยที่มีคุณภาพ (ACTIVE SENIOR) ประสานเสียงกันอย่างสดใส และสนุกสนาน
ATC AGELESS CENTER รองรับปัญหาผู้สูงอายุในภาวะพึ่งพิง ที่เพิ่ม และแพงมากขึ้น รวมทั้งการขาดแคลนการดูแลผู้สูงอายุ ทั้งที่บ้านและในสถานบริบาล ถือเป็นก้าวสำคัญในการพัฒนาด้านเทคโนโลยีสำหรับผู้สูงวัย เป็นกลไกในการดูแลผู้สูงอายุในญี่ปุ่น ที่สามารถนำแนวคิดญี่ปุ่นมาประยุกต์ใช้กับประเทศไทย
บทเรียนจากญี่ปุ่น ทำให้เห็นว่าไทยจำเป็นต้องมองมิติใหม่ในการบริหารจัดการผู้สูงอายุ การรับมือกับสังคมสูงวัยอย่างเต็มรูปแบบของประเทศไทย เป็นประเด็นท้าทายที่ทุกภาคส่วนของสังคมจะต้องให้ความสำคัญและร่วมมือขับเคลื่อนไปพร้อมๆ กัน ที่น่าสนใจคือธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.) เตรียมความพร้อมให้ประชากรไทย ที่เข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์
วิทยา แสนภักดี รองกรรมการผู้จัดการ ธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.) หนึ่งในผู้บริหารนำคณะเยือนญี่ปุ่น ช่วงระหว่างวันที่ 20-25 พฤษภาคม หนึ่งในกิจกรรม คือการสำรวจสภาพความเป็นอยู่คนญี่ปุ่น กล่าวว่า ธนาคารได้ดำเนินการตามนโยบายรัฐบาลและกระทรวงการคลัง ในการสนับสนุนคนไทยโดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มผู้มีรายได้น้อย และประชาชนกลุ่มเปราะบาง อาทิ ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ขาดโอกาส ในด้านต่างๆ ให้ได้มีที่อยู่อาศัยเป็นของตนเองมากขึ้น ด้วยการจัดทำสินเชื่อบ้านอัตราดอกเบี้ยต่ำอย่างต่อเนื่อง และเนื่องในโอกาสวันผู้สูงอายุ วันที่13 เมษายนที่ผ่านมา ธอส.พร้อมเป็นส่วนหนึ่งในการดูแลคนไทย ตามพันธกิจ “ทำให้คนไทยมีบ้าน” ยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุให้ดีขึ้น
ผ่านการมีที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมเป็นของตนเอง ธอส.จึงได้จัดทำ 4 ผลิตภัณฑ์สินเชื่อช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตให้กับผู้สูงอายุ ประกอบด้วย 1.โครงการบ้าน ธอส. สร้างสุข เพื่อผู้สูงวัย ปี 2567 อัตราดอกเบี้ย 0% นาน 3 เดือนแรก 2.โครงการสินเชื่อ Senior Home 4U ปี 2567 อัตราดอกเบี้ยคงที่ปีแรก 2.90% ต่อปี 3.โครงการสินเชื่อ Senior Home 2U ปี 2567 อัตราดอกเบี้ยคงที่ปีแรก 3.00% ต่อปี และ 4.โครงการสินเชื่อที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุ (Reverse Mortgage : RM) กรอบวงเงินรวม 5,000 ล้านบาท
“ผลการดำเนินงาน ธอส. 4 เดือนแรก 2567 ปล่อยสินเชื่อใหม่ช่วยเหลือคนไทยให้มีที่อยู่อาศัยเป็นของตนเองได้ถึง 37,282 บัญชี คิดเป็นวงเงิน 47,784 ล้านบาท มียอดสินเชื่อคงค้าง รวมทั้งสิ้น 1,716,015 ล้านบาท สินทรัพย์รวม 1,808,118 ล้านบาท เงินฝากรวม 1,557,356 ล้านบาท หนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL) 5.63% ของยอดสินเชื่อรวม คาดว่าสิ้นปี 2567 ปล่อยสินเชื่อใหม่ได้ ตามเป้าหมายตั้งไว้ 242,544 ล้านบาท พร้อมสนับสนุนคนไทยมีที่อยู่อาศัยเป็นของตนเองมากขึ้น และขยายความร่วมมือกับพันธมิตรสร้างความแข็งแกร่งของระบบ Ecosystem เพื่อพัฒนาองค์กรมุ่งสู่ การเป็นธนาคารเพื่อความยั่งยืน” วิทยากล่าว
หลายคนมักจะเข้าใจกันว่า คนสูงอายุหรือคนที่อายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป ไม่สามารถขอสินเชื่อต่างๆ ได้ เพราะสินเชื่อที่ให้กู้ได้ยาวนานที่สุดอย่างสินเชื่อบ้าน มักจะกำหนดให้ผ่อนชำระได้ไม่เกินอายุ 60 ปี แต่จริงๆ แล้วยังมีอีกหลายสินเชื่อที่ออกแบบมาเพื่อสูงอายุ ซึ่งทั้งนวัตกรรมและสินเชื่อถือว่า เป็นทางเลือกที่หลายหลากในการวางแผนของคนวัยเกษียณในประเทศไทยให้สามารถใช้ชีวิตได้สะดวกสบายปราศจากข้อติดขัดในเรื่องของวัย
ช่วงเวลาหลังเกษียณอายุ ที่คนญี่ปุ่นเรียกว่า ปรากฏการณ์ “ตะวันตกดิน” บ่งบอกถึงช่วงเวลาบั้นปลายของชีวิต ไม่มีใครหลีกหนีความแก่ชราไปได้ หากหลายภาคส่วนในสังคม สามารถแบ่งปันพื้นที่ให้ผู้สูงอายุได้มีส่วนร่วม
สังคมไทยในอนาคต อาจจะเป็นสังคมผู้สูงอายุตัวอย่างได้เช่นกัน
