กรมประมง แถลงยิบ ปลาหมอคางดำ เคาะ 5 มาตรการแก้ปัญหา คาดคุมระบาดได้ใน 3 ปี ยันมีรายเดียวที่ขออนุญาตนำเข้า และไม่ได้เก็บ50ซากจากเอกชน
เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม ที่ห้องประชุมอานนท์ กรมประมง นายบัญชา สุขแก้ว อธิบดีกรมประมง แถลงข่าว ‘กรมประมงกับการแก้ไขปัญหาปลาหมอคางดำ’ เพื่อชี้แจงและเผยแพร่ข้อเท็จจริงสู่สาธารณชน พร้อมด้วย นางคงภพ อำพลศักดิ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านพันธุกรรมสัตว์น้ำ และ นางสาวทิวารัตน์ เถลิงเกียรติลีลา โดยมี นายณัฐชา บุญไชยอินสวัสดิ์ สส.กทม. พรรคก้าวไกล ในฐานะรองประธานคณะอนุกรรมาธิการ (กมธ.) ร่วมสังเกตการณ์
นายบัญชา กล่าวว่า จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำในประเทศไทย พบตั้งแต่ปี 2560 และปี 2567 มีการแพร่ระบาดเป็นวงกว้างในพื้นที่ 16 จังหวัด โดยร้อยเอก ธรรมนัส พรหมเผ่า รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้เล็งเห็นความเดือดร้อนของเกษตรกรชาวประมง และปัญหาเชิงระบบนิเวศที่กำลังจะตามมา จึงกำหนดเป็นวาระเร่งด่วนของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และได้มีคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหา การแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำขึ้น พร้อมออก 5 มาตรการในการแก้ไขในระยะเร่งด่วน ได้แก่ 1.การควบคุมและกำจัดในทุกแหล่งน้ำที่พบการระบาด 2.การปล่อยปลาผู้ล่า อาทิ ปลากะพงขาว ปลาอีงก 3.การนำปลาหมอคางดำออกจากระบบนิเวศไปใช้ประโยชน์ 4. การสำรวจและเฝ้าระวังการแพร่กระจายในแหล่งน้ำธรรมชาติ และ 5.การประชาสัมพันธ์สร้างความตระหนักรู้ให้กับทุกภาคส่วน ทั้งนี้ คณะกรรมการแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ อนุมัติให้กรมประมงเร่งจัดตั้งจุดรับซื้อปลาหมอคางดำตามจังหวัดที่ได้รับผลกระทบให้แล้วเสร็จภายในสัปดาห์หน้า พร้อมอนุมัติงบกลางรับซื้อในราคา 15 บาทต่อกิโลกรัม เพื่อให้การแก้ปัญหาเกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมอย่างเร่งด่วนอีกด้วย
นายบัญชา กล่าวถึงประเด็นที่สังคมให้ความสนใจเกี่ยวกับสาเหตุของการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ กรมประมงขอชี้แจงว่า ปลาชนิดนี้ มีถิ่นกำเนิดในทวีปแอฟริกา และได้มีการขออนุญาตเข้ามาในประเทศไทยอย่างถูกต้องตามกฎหมายจริง เพื่อวิจัยและปรับปรุงพันธุ์ โดยสังคมมีการตั้งข้อสังเกตไปยังบริษัทเอกชนแห่งหนึ่ง ที่นำเข้าปลาชนิดดังกล่าวมาวิจัยและปรับปรุงพันธุ์ในปี 2553 และได้ยกเลิกการทำวิจัยโดยไม่ได้แจ้งต่อกรมประมง ในการจัดการทำลายตัวอย่างตามเงื่อนไขที่กรมประมงกำหนด ในปี 2554 นั้น ล่าสุด กรมประมง ได้ลงพื้นที่ตรวจสอบบริเวณพื้นที่เลี้ยงของบริษัทดังกล่าวช่วงการแพร่ระบาดปี 2560 ซึ่งได้รับรายงานจากทางบริษัท ว่า ทางบริษัทได้ทำลายตัวอย่างทั้งหมดโดยการฝังกลบและสร้างอาคารขึ้นบริเวณพื้นที่เพาะเลี้ยงดังกล่าว
และกรณีสื่อให้ความสนใจว่า กรมประมงได้มีการรับตัวอย่างซากปลาหมอคางดำที่ใช้ในการวิจัยจากบริษัทดังกล่าวจำนวน 50 ตัว โดยได้มีการเรียกร้องให้ตรวจสอบ DNA ย้อนกลับว่าตรงกับปลาหมอคางดำที่แพร่ระบาดในขณะนี้หรือไม่ เรื่องนี้ กรมประมงได้ตรวจสอบเอกสารการรับมอบตัวอย่างในสมุดลงทะเบียนรับตัวอย่างและฐานข้อมูลในระบบ ตั้งแต่มีการนำเข้าจนถึงปี 2554 ยังไม่พบหลักฐานการรับตัวอย่าง และขอยืนยันว่ากรมประมงไม่ได้เก็บตัวอย่างซากปลาจำนวน 50 ตัวจากบริษัทเอกชนผู้นำเข้าตามที่แอบอ้าง
นายบัญชา กล่าวว่า จากการตรวจสอบของทางกรมประมง ขณะนี้ พบแค่บริษัทเอกชนเพียงบริษัทเดียว ที่เคยมีการนำเข้าปลาพันธุ์ชนิดนี้เข้ามาวิจัย และไม่ได้พบว่า มีบริษัทอื่นๆ มีการนำเข้าปลาชนิดนี้เข้ามา วิจัยเพิ่ม ทั้งนี้ กรมประมง ไม่อยากชี้ชัดว่า การวิจัยของบริษัทดังกล่าว เป็นต้นตอของการระบาด หรือ ไปโทษใคร แต่อยากเน้นให้ร่วมด้วยช่วยกันแก้ปัญหามากกว่า ถ้าหากบริษัทเอกชนรายนั้นมีความประสงค์ต้องการส่งเอกสารหลักฐานให้กับทางกรมประมง เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับการตรวจสอบสาเหตุข้อเท็จจริงของการระบาดครั้งนี้ กรมประมงยินดีจะรับหนังสือข้อมูลจากทางบริษัท เพื่อเป็นประโยชน์สูงสุดต่อการเผยแพร่ข้อเท็จจริงและร่วมมือกันแก้ไขปัญหาให้กับประชาชน
นายบัญชา กล่าวอีกว่า ร้อยเอกธรรมนัส พรหมเผ่า รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้สั่งการเร่งด่วนให้กรมประมงแต่งตั้งคณะทำงานตรวจสอบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ หากกรมประมงพบหลักฐานเพิ่มเติม ให้ดำเนินการตรวจสอบเพื่อหาต้นตอและข้อเท็จจริงให้เป็นประจักษ์ต่อสังคมต่อไป
สำหรับปัจจุบันการป้องกันการรุกรานของสัตว์น้ำต่างถิ่น กรมประมงมีการบังคับใช้กฎหมายภายใต้มาตรา 64 และ มาตรา 65 แห่งพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 และแก้ไขเพิ่มเติม โดยปลาหมอคางดำ เป็น 1 ใน 13 ชนิดพันธุ์ สัตว์น้ำต่างถิ่นที่ห้ามนำเข้า ส่งออก หรือ นำผ่าน เพาะเลี้ยง หรือมีไว้ในครอบครอง เว้นแต่ได้รับใบอนุญาตจากอธิบดี กรมประมง อนึ่ง มาตรา 144 ได้กำหนดโทษไว้ว่า ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา 65 วรรคสอง ต้องระหว่างโทษจำคุกไม่เกิน1 ปี หรือปรับไม่เกิน1 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ในกรณีที่ผู้กระทำความผิดนำสัตว์น้ำไปปล่อยในที่จับสัตว์น้ำ ต้องระวางโทษ จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 2 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ จะเห็นได้ว่ากระทรวงเกษตรฯ โดยกรมประมงมีการปรับปรุงกฎหมายอย่างต่อเนื่อง เพื่อความยั่งยืนของทรัพยากร
นายบัญชา กล่าวว่า สำหรับการแก้ไขในระยะยาวนั้น กรมประมงจะนำ “โครงการวิจัย การเหนี่ยวนำชุดโครโมโซม 4ก ในปลาหมอคางดำ” โดยโครงการนี้กรมประมงได้มีแนวทางในการควบคุมการแพร่ขยายพันธุ์ของปลาหมอคางดำ ด้วยหลักการทางพันธุศาสตร์ โดยการศึกษาสร้างประชากรปลาหมอคางดำพิเศษที่มีชุดโครโมโซม 4 ชุด (4ก) จากนั้นจะปล่อยปลาหมอคางดำพิเศษเหล่านี้ ลงสู่แหล่งน้ำเพื่อให้ไปผสมพันธุ์กับปลาหมอคางคำปกติที่มีชุดโครโมโซม 2 ชุด (2ก) การผสมพันธุ์นี้จะทำให้เกิดลูกปลาหมอคางดำ ที่มีชุดโครโมโซม 3 ชุด (30) ซึ่งลูกปลาที่มีโครโมโซม 3 ชุดนี้จะกลายเป็นปลาหมอคางดำที่เป็นหมัน ไม่สามารถสืบพันธุ์ ต่อได้ คาดว่าจะเป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพและสามารถควบคุมการระบาดในอนาคตได้ภายใน 3 ปี
ผู้สื่อข่าวรายงาน บรรยากาศในงาน กรมประมง จัดเตรียมเมนูอาหารที่ทำมาจาก ปลาหมอคางดำ อาทิ ขนมจีนน้ำยาปลาหมอคางดำ คั่วกลิ้งปลาหมอคางดำ ปลาหมอคางดำแดดเดียว และ ขนมปั้นขลิบปลาหมอคางดำ ซึ่งกรมประมงยืนยันว่าปลาหมอคางดำ รับประทานได้ ไม่มีพิษและไม่เป็นอันตรายต่อร่างกายมนุษย์
