“อย่าออกมาเลย ข้างนอกมันลำบาก” เป็นคำพูดที่ได้ยินบ่อย จากปากผู้ที่ดูแลคนแก่และผู้สูงอายุที่บ้านที่ใช้วีลแชร์ ทำให้ นิธิ สืบพงษ์สังข์ กรรมกาผู้จัดการ บริษัท อยุธยา โบ๊ท แอนด์ ทราเวล จำกัด รองประธานสภาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวจังหวัดพระนครศรีอยุธยา กรรมการบริหารสมาคมไทยธุรกิจท่องเที่ยว (ATTA) Committee Member สมาคมไทยธุรกิจการท่องเที่ยว (ATTA) เจ็บจี๊ดในใจทุกครั้ง
แม้จะเป็นประโยคสั้นๆ แต่ก็สร้างความสะเทือนใจให้นิธิไม่น้อย และตั้งใจอย่างแรงกล้าว่า สักวันหนึ่งถ้ามีโอกาสได้ทำธุรกิจท่องเที่ยว จะทำธุรกิจท่องเที่ยวให้คนแก่ผู้หงอยเหงา และผู้สูงวัยที่ต้องใช้วีลแชร์ ได้ออกมาเปิดโลกกว้าง เดินทางท่องเที่ยวนอกบ้านด้วยวีลแชร์อย่างมีความสุขเหมือนคนอื่นๆ บ้าง
นิธิเป็นคนกรุงเทพฯ แต่กลับมีความผูกพันกับเมืองอยุธยา เขาเล่าว่า ด้วยเพราะสมัยก่อน พ่ออยากมีลูกมากและได้มาขอลูกกับเจ้าแม่สร้อยดอกหมาก วัดพนัญเชิงวรวิหาร อ.พระนครศรีอยุธยา ไม่นานนักพ่อก็ได้ลูกสมใจ ก็คือเด็กชายชื่อนิธิ หลังจากเรียนจบ ชีวิตเริ่มต้นของการทำงานก็สตาร์ตในวงการท่องเที่ยวเลย จากนั้นมาเป็น ผู้จัดการเรือท่องเที่ยว ซึ่งให้บริการการท่องเที่ยวทางน้ำในเขตเมืองอยุธยา เป็นการท่องเที่ยวแนวแอดเวนเจอร์ (adventure) สะสมประสบการณ์ยาว 4 ปี จากผู้จัดการ สู่ไกด์นำเที่ยว เป็นมัคคุเทศก์ กระทั่งขยับเป็นหัวหน้าทัวร์ ซึ่งมาพร้อมกับจุดเปลี่ยนของมุมมองในการทำธุรกิจ และพอดีกับในประเทศไทยยังอยู่ในช่วงการพัฒนาการท่องเที่ยว แต่ในต่างประเทศอย่างออสเตรเลีย กลับมีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ออกแบบครอบคลุมถึงผู้พิการ และมีการสร้างสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตรกับผู้พิการได้ใช้ไปพร้อมกับคนที่มีสุขภาพแข็งแรง
จนวันหนึ่งเมื่อโอกาสมาถึง นิธิ สืบพงษ์สังข์ ตัดสินใจเปิดบริษัทบริหารธุรกิจด้านการท่องเที่ยว ภายใต้ชื่อ บริษัท อยุธยา โบ๊ท แอนด์ ทราเวล จำกัด และเลือกตั้งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ตั้งแต่วันนั้น ตั้งเป้าสืบทอดแนวคิดการดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน พัฒนาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทยให้กับกลุ่มผู้รักการท่องเที่ยวที่เดินทางด้วยวีลแชร์ ได้สัมผัสความงาม ขนบธรรมเนียมวัฒนธรรมไทยและอาหารไทยให้ได้
และนับแต่นั้นเป็นต้นมา การพัฒนาโมเดลธุรกิจการท่องเที่ยวของอยุธยา โบ๊ท แอนด์ ทราเวล ภายใต้การบริหารของนิธิ ช่วยยกระดับการท่องเที่ยวไทยในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญด้านประวัติศาสตร์ ให้นักท่องเที่ยวที่มีวีลแชร์เป็นคู่ใจได้เดินทางไปทุกที่ได้อย่างมีความสุข
นโยบายการดำเนินธุรกิจท่องเที่ยวเพื่อความยั่งยืนในระยะยาวและสร้างสรรค์สังคม จากวันนั้นถึงปัจจุบันได้ดำเนินการต่อเนื่องมานานกว่า 25 ปี ภายใต้หลักคิดการยึดแนวปฏิบัติจากคำสอนของในหลวงรัชกาลที่ 9 “เราจะได้รับความสุขร่วมกันจากการสร้างประโยชน์เพื่อผู้อื่น” พระราชดำรัสที่ในหลวงรัชกาลที่ 9 พระราชทานให้กับ ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล ในวันแรกที่ ดร.สุเมธไปถวายงานที่มูลนิธิชัยพัฒนา โดยนิธิได้ยึดเป็นหลักการบริหารกิจการที่เป็นหัวใจการทำงาน คือ การพัฒนาโปรแกรมการท่องเที่ยว มีเป้าหมายสำคัญ คือ ใครได้ประโยชน์ นักท่องเที่ยว ชาวบ้าน คนขับเรือ ได้ประโยชน์หรือไม่ อย่างไร
ต้นแบบการดำเนินธุรกิจการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน นิธินำแนวคิดการดำเนินธุรกิจของบริษัทท่องเที่ยวรายหนึ่งของออสเตรเลีย ที่ใช้โมเดลธุรกิจ เน้นด้านความรับผิดชอบต่อสังคม โดยดีไซน์โปรแกรมท่องเที่ยวการสอนไหว้ของคนไทยด้วย
จากจุดนั้น นิธิเกิดความคิด ทำไมเราไม่ทำธุรกิจที่มีแนวคิดการอนุรักษ์ขนบธรรมเนียมวัฒนธรรมไทยของบ้านเราเอง ทั้งในเชิงสังคมและสิ่งแวดล้อม จากนั้นผมก็นำมาใช้กับธุรกิจของตัวเอง ทำตามแนวทางที่ใช่สำหรับเรา คือการช่วยเหลือสังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่เป็นผู้พิการเป็นหลัก ซึ่งเห็นว่าคือการดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน ส่งเสริมวัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม
“ผมใช้การท่องเที่ยวเป็นเครื่องมือใน 3 ด้าน การท่องเที่ยวสามารถปกป้องสังคม สิ่งแวดล้อม ประเพณีวิถีและวัฒนธรรม
จากจุดเริ่มแนวคิดการทำโปรแกรมการท่องเที่ยวสำหรับผู้ใช้วีลแชร์ ไม่นานก็เปิดบริการร้านอาหารชื่อร้านท่าหลวง ร้านอาหารที่ทำแลนด์สเคปที่รองรับผู้ใช้วีลแชร์ และผู้พิการทางสายตาด้วย และยังเป็นร้านอาหารที่สนับสนุนวัตถุดิบจากชุมชุน ผักปลอดสาร เพื่อสร้างรายได้ให้ชุมชนอีกทางหนึ่ง โดยเรามี ‘ใจฟ้าฟาร์ม’ กินผักได้บุญ ปลูกขายผักสดปลอดสารพิษจากหลวงพ่ออลงกต เป็นฟาร์มที่ใช้เทคโนโลยี และวิชาการสูงมาก ผลิตดิน น้ำ และปุ๋ยเอง โดยมีไส้เดือน วัวและนก เป็นตัวช่วย ปลูกแบบฟาร์มปิด มีแนวไผ่ จึงเป็นที่มา ‘กินผักได้บุญ’ นี่คือการท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบซึ่งผมเสนอโครงการใจฟ้าฟาร์ม และได้รับรางวัลจากการท่องเที่ยวด้วย”
นิธิเล่าว่า การทำธุรกิจ ไม่ได้เอากำไรเป็นตัวตั้ง เน้นเรื่องความยั่งยืน พันธมิตร หรือพาร์ตเนอร์ที่มองหา ซัพพลายเออร์อย่างเรา ซึ่งในยุโรป ให้ความสำคัญกับการดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน พาร์ตเนอร์ที่จะทำธุรกิจกับกลุ่มยุโรป ต้องมีแนวทางที่ชัดเจนในการดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน ผ่านการรับรองด้วยการดำเนินนโยบายด้านความยั่งยืนไปแล้ว เราได้ Certified ระดับสูงสุดขององค์กรด้านการท่องเที่ยว ซึ่งในประเทศไทยมี 4 บริษัท เราเป็นบริษัทไทยรายแรก Sustainable for tour operator ซึ่งต้อง Renew ทุก 2 ปี เราได้ต่อเนื่อง 3 ครั้ง ตั้งแต่ปี 2018 จนถึงปัจจุบัน
ความภูมิใจสูงสุด คือ บริษัท อยุธยา โบ๊ท แอนด์ ทราเวล จำกัด ได้รับรางวัลจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย Thailand Tourism Awards ครั้งที่ 14 ประจำปี 2566 โปรแกรมทัวร์ NUTTY’ Adventure : ซึ่งเป็นโปรแกรมสำหรับนักท่องเที่ยวที่เดินทางด้วยวีลแชร์ ได้รับรางวัล Thailand Tourism gold Award
“ผมอยากเชิญชวนผู้ที่ต้องการท่องเที่ยวและใช้วีลแชร์มาเที่ยวอยุธยา และเราก็อยากให้อยุธยาเป็นเมืองต้นแบบสำหรับการท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวล ในเร็วๆ นี้ เรากำลังจะเปิดอีกธุรกิจหนึ่งต่อยอดการท่องเที่ยวเพื่อผู้พิการชื่อรถ Inclusive Van เพิ่งผลิต 1 คัน รองรับผู้พิการ การที่เราชอบเก็บคนแก่และคนพิการไว้ที่บ้าน และบอกว่าอย่าออกมาเลยข้างนอก มันลำบาก แต่ในต่างประเทศที่มีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่เผื่อไปถึงผู้พิการ มีการสร้างสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตรกับคนทุกคนผมยกให้เมลเบิร์น ซิดนีย์ ที่ทำโครงสร้างเมืองดีผู้พิการใช้ได้ ประเทศไทยต้องเตรียมความพร้อม สิ่งอำนวยความสะดวก ถนน ต่างๆ เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวกลุ่มนี้ด้วย สำหรับกลุ่มวีลแชร์ แต่ละคนก็ไม่เหมือนกัน เป็นวีลแชร์แบบไหน อุบัติเหตุ คนแก่ หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือตาบอด ก็ไม่เหมือนกัน มันมีรายละเอียดที่สำคัญต่อการให้บริการ ผมเคยเป็นผู้เชี่ยวชาญ ร่วมกับUNDP ร่วมออกแบบให้กับหมู่บ้าน 2 แห่งในประเทศไทย ในโครงการ Tourism for all ที่จังหวัดสุโขทัย งานนวัตกรรม ทำทางลาดชัน ซึ่งเป็นโครงการการท่องเที่ยวเพื่อคนทั้งมวล เป็นการท่องเที่ยวที่คนทุกเพศ ทุกวัย ทุกสภาพร่างกาย สามารถเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยว บริการสาธารณะ และกิจกรรมการท่องเที่ยวต่างๆ ได้ โดยสะดวก ปลอดภัย เราทำมา 8 ปี”
นิธิกล่าวอีกว่า สำหรับประเทศไทย เราเพิ่งผ่านช่วงโควิด ท่องเที่ยวกำลังฟื้นตัว ในปี 2567 ถือเป็นช่วงการฟื้นธุรกิจ สำหรับธุรกิจของผม ถือว่าเป็นช่วงการใช้หนี้เก่า เราเพิ่งเปิดประเทศได้ 2 ปีกว่าๆ ในช่วง 2 ปีกว่าๆ เราโดนโควิด-19 ระบาด พ่นพิษ เป็นหนี้อยู่จำนวนหนึ่ง แต่เราก็ได้สถาบันการเงินอย่าง SMEs Bank (ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย) และ บสย. (บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม) เข้ามาช่วยประคับประคอง และด้วยความมีวินัยทางการเงิน มีระบบการบันทึกบัญชี มีใบภาษีเรียบร้อยถูกต้อง ทำให้การขอสินเชื่อไม่มีปัญหา และโชคดีที่รัฐบาลออกมาตรการช่วยเหลือมากมาย
การฟื้นตัวด้านการท่องเที่ยวของไทย ถือว่าฟื้นตัวเร็ว ตัวเลขนักท่องเที่ยวทะลุ 19 ล้าน มากกว่าก่อนช่วงโควิด แต่ก็ต้องตั้งรับให้ดี เพราะพฤติกรรมการท่องเที่ยวของนักท่องเที่ยวเปลี่ยนไป ในช่วงที่เศรษฐกิจโลกไม่ดี นักท่องเที่ยวเปลี่ยนแผนการท่องเที่ยวมาเป็นช่วงปิดเทอม คือ มากันทั้งครอบครัว ทำให้ตั้งแต่เดือนกันยายนค่อนข้างเงียบ บวกกับภาวะสงคราม รัสเซียปิดน่านฟ้า ส่งผลต่อค่าเดินทางสูงอยู่มาก ราคาตั๋ว ค่าครองชีพค่าพลังงานแพงขึ้น ค่าการเดินทางแพงขึ้น เงินเฟ้อ ค่ากินอยู่สูงขึ้น
ทิศทางจากนี้ต่อไปของ บริษัท อยุธยา โบ๊ท แอนด์ ทราเวล จำกัด คือการเดินหน้า Transform องค์กร จะใช้เวลาประมาณ 5 ปี วางโครงสร้างการดำเนินธุรกิจผ่านผู้บริหารคนใหม่ เพื่อนำพาองค์กรก้าวสู่การดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน และเดินหน้าดำเนินธุรกิจเพื่อสังคมเพื่อนักท่องเที่ยวที่รักเมืองไทยที่สามารถเดินทางด้วยวีลแชร์ได้ทุกที่ในประเทศไทย
นิธิยังส่งท้ายการพูดคุยด้วยหลักบริหารจัดการการเงิน และบริหารหนี้ เพื่อการดำเนินธุรกิจอย่างมั่นคง และป้องกันความเสี่ยงได้ดี คือ 1.กำไรที่ได้ใน 1 เดือน อย่าแบ่งทั้งหมด ตัดครึ่งหนึ่งไปใช้หนี้ 2.อย่านำเงินที่ได้จากการดำเนินธุรกิจทั้งหมดไปใช้หนี้ เพราะคนจะไม่มีแรงเดิน เจ้าหนี้ก็แฮปปี้ ลูกน้องก็ยังมีแรง
จากแนวคิดและการดำเนินธุรกิจข้างต้น สอดรับกับข้อมูลกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ระบุไว้ว่า ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ โดยปี 2566 มีประชากรผู้สูงอายุในไทยที่อายุ 60 ปีขึ้นไปคิดเป็น 1 ใน 5 ของจำนวนประชากรทั้งประเทศ หรือประมาณ 13 ล้านคน ขณะที่รายงาน World Population Prospects 2022 ขององค์การสหประชาชาติ คาดการณ์ตัวเลขจำนวนประชากรโลกเพิ่มเป็น 8 พันล้านคน โดยเป็นผู้มีอายุเกิน 65 ปี สัดส่วน 10% และจะมีสัดส่วนเพิ่มเป็น 16% ในปี 2593
และผลการวิเคราะห์ความต้องการของผู้สูงอายุ1 ใน 3 เรื่องที่ต้องการ นอกจากต้องการปัจจัยพื้นฐานการดำรงชีวิต และต้องการความมั่นคงและความปลอดภัยในชีวิตแล้ว ยังต้องการเข้าถึงระบบสาธารณสุขที่ผ่านการทำกิจกรรมและท่องเที่ยวเพื่อให้ร่างกายและจิตใจเข้มแข็ง
