5 แนวโน้มพลังงานแสงอาทิตย์ 2025
ปัจจุบัน การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ เป็นหนึ่งในปัญหาที่สร้างความกังวลมากที่สุดในระดับโลก ไม่ว่าจะเป็นสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงจนส่งผลต่อการผลิตอาหาร หรือระดับน้ำทะเล ที่เพิ่มสูงขึ้นจนทำให้เกิดน้ำท่วมตามมาหลายครั้ง ดังนั้น รัฐบาลไทยจึงมีนโยบายส่งเสริมการพัฒนาทางด้านพลังงานหมุนเวียนทั่วประเทศเพื่อบรรเทาปัญหาการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ โดยมีมาตรการจูงใจ นโยบายเชิงยุทธศาสตร์ และมาตรการกำกับดูแลหลายอย่าง เช่น อัตรารับซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตพลังงานแสงอาทิตย์ (Feed-in Tariffs) และแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก (AEDP) ที่กำหนดกรอบยุทธศาสตร์ด้านพลังงานหมุนเวียน
ข้อมูลจากแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย (PDP) ปี 2567 ระบุว่า พลังงานหมุนเวียนจะมีสัดส่วนเพิ่มเป็น 51% ของการใช้พลังงานทั้งหมดในประเทศภายในปี 2580 โดยเพิ่มขึ้นจาก 20% ในปี 2566 และการเดินหน้าสู่พลังงานสะอาดดังกล่าวนี้ จะทำให้พลังงานแสงอาทิตย์กลายเป็นแหล่งพลังงานหมุนเวียนสำคัญภายใต้แผน PDP ฉบับใหม่ คาดว่าจะสามารถเพิ่มกำลังการผลิตพลังงานแสงอาทิตย์เป็น 33,269 เมกะวัตต์ ได้ในปี 2580 จากเดิมผลิตได้ 3,193 เมกะวัตต์ ในปี 2567 นอกจากนี้ กระทรวงพลังงานของไทย มีแผนเปิดตลาดพลังงานให้กว้างขึ้นโดยอนุญาตให้มีการซื้อขายไฟฟ้าระหว่างเอกชนภายใต้หลักเกณฑ์ใหม่สำหรับพลังงานแสงอาทิตย์แบบติดตั้งบนหลังคา เป็นโครงการริเริ่มที่สนับสนุนการเชื่อมต่อโครงข่ายผู้เป็นเจ้าของโซลาร์โฟโตวอลเทอิก (PV หรือโซลาร์เซลล์) ให้มากขึ้น
แม้คาดการณ์ว่าในอนาคตจะมีการเติบโตมากขึ้น แต่ยังมีอุปสรรคอีกหลายประการด้วยกัน เช่น ความไม่แน่นอนในการเข้าถึงโครงข่ายไฟฟ้า และข้อจำกัดด้านพื้นที่สำหรับการติดตั้งโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ขนาดใหญ่
เรื่องนี้ ทรินา โซลาร์ เอเชียแปซิฟิก หนึ่งในอุตสาหกรรมโซลาร์เซลล์ ที่ได้ทำตลาดในหลายประเทศ อาทิ สิงคโปร์ ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย มองโกเลีย อุซเบกิสถาน เอเชียใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเอเชียกลาง เปิดมุมมองถึงแนวโน้มด้านพลังงานแสงอาทิตย์ ในปี 2568 ที่น่าจับตาอยู่ 5 ประการ ได้แก่
1.แผงโซลาร์เซลล์ประสิทธิภาพสูง : เทคโนโลยีเซลล์แสงอาทิตย์มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ทำให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้นและมีต้นทุนลดลง โดยเทคโนโลยีโซลาร์ TOPCon จะยังคงเป็นตัวเลือกระดับแนวหน้าในอุตสาหกรรมพลังงานแสงอาทิตย์อย่างน้อยในอีก 5 ปีข้างหน้า เพราะมีคุณสมบัติที่โดดเด่นในการเติมช่องว่างของตลาดด้วยประสิทธิภาพที่สูงกว่าและให้คุณค่าแก่ลูกค้าได้มากกว่า อีกทั้งแผง TOPCon ยังเป็นตัวเลือกที่เหมาะสมสำหรับการผลิตพลังงานที่ให้ผลตอบแทนสูงตลอดอายุการใช้งาน โดยมีค่าประสิทธิภาพรวมที่ติดกลุ่มสูงสุดที่ 25.9% และยังมีอัตราการเสื่อมสภาพระดับต่ำ นอกจากนี้มีความสามารถในการผลิตกระแสไฟฟ้าได้ทั้งสองด้าน ทำให้ผลิตพลังงานได้มากขึ้นและให้คุณค่า โดยทั่วไปเทคโนโลยี TOPCon โดดเด่นในเรื่องต้นทุนการผลิตต่อกิกะวัตต์ที่ต่ำที่สุดและมีต้นทุนอุปกรณ์ต่ำที่สุด รวมทั้งพัฒนาประสิทธิภาพอย่างต่อเนื่อง เช่น ประสิทธิภาพของเซลล์เพิ่มขึ้น 1% จะได้กำลังการผลิตเพิ่มอีกมากกว่า 30 วัตต์
2.พลังงานแสงอาทิตย์และการกักเก็บพลังงาน : ข้อมูลการคาดการณ์จาก BloombergNEF ระบุว่า ตั้งแต่ปี 2566-2573 ตลาดการกักเก็บพลังงานทั่วโลกจะเติบโตที่อัตราเฉลี่ย 21% ต่อปี จนแตะระดับ 137 กิกะวัตต์/442 กิกะวัตต์-ชั่วโมง ภายในปี 2573 ผลมาจากความก้าวหน้าของเทคโนโลยีแบตเตอรี่ เช่น การเปลี่ยนจากแบตเตอรี่ NMC (Lithium Nickel Manganese Cobalt Oxide) เป็นแบตเตอรี่ LFP (Lithium Iron Phosphate) โดยเทคโนโลยีแบตเตอรี่ LFP ได้รับประโยชน์จากความก้าวหน้าในด้านระบบจัดการแบตเตอรี่ (BMS) ที่ผสานการทำงานร่วมกับ AI และแมชชีนเลิร์นนิ่ง ระบบที่ทันสมัยเหล่านี้จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและยืดอายุการใช้งานของแบตเตอรี่ ผ่านการเพิ่มประสิทธิภาพของรอบการชาร์จและการคายประจุ นอกจากนี้ ความต้องการแบตเตอรี่ LFP ถือเป็นกำลังหลักในการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานของภูมิภาค ยังคงเพิ่มสูงขึ้นต่อเนื่องจากการเติบโตของตลาดรถยนต์ไฟฟ้าในประเทศต่างๆ เช่น อินเดีย จีน ไทย และญี่ปุ่น โดยรายงานจาก Mordor Intelligence ระบุว่า ตลาดแบตเตอรี่ LFP ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกมีมูลค่า 46,820 ล้านเหรียญสหรัฐ ในปี 2567 และคาดแตะ 60,940 ล้านเหรียญสหรัฐ ในปี 2572 ส่วนตลาดไทยการใช้พลังงานแสงอาทิตย์ร่วมกับระบบกักเก็บพลังงานจะมีบทบาทสำคัญอย่างมากโดยเฉพาะในโครงการขนาดใหญ่ เช่น ระบบสาธารณูปโภค เฮลธ์แคร์ ดาต้าเซ็นเตอร์ และในด้านอื่นๆ
3.ระบบโซลาร์เซลล์ไฮบริด : ระบบไฮบริดกำลังกลายเป็นแนวโน้มหนึ่งที่น่าสนใจสำหรับการผลิตพลังงานไฟฟ้าขนาดใหญ่ ในขณะที่มีความต้องการพลังงานเพิ่มขึ้น โรงไฟฟ้าก็มีตัวเลือกมากขึ้นในการจัดการกับพลังงานหมุนเวียน นวัตกรรมทุกวันนี้ช่วยให้โรงงานอุตสาหกรรมและธุรกิจพาณิชย์สามารถผสานระบบผลิตไฟฟ้าจากหลายแหล่งพลังงานไว้ได้ในระบบเดียว
โรงไฟฟ้าหรือผู้ใช้พลังงานรายใหญ่สามารถติดตั้งฟาร์มพลังงานแสงอาทิตย์ชนิดติดตั้งบนพื้นดินควบคู่ไปกับชนิดลอยน้ำ หรือผสานโรงไฟฟ้าพลังน้ำเข้ากับฟาร์มพลังงานแสงอาทิตย์ชนิดลอยน้ำ แล้วใช้งานร่วมกับระบบกักเก็บพลังงาน โดยระบบเหล่านี้สามารถเพิ่มและจัดการประสิทธิภาพการผลิตไฟฟ้าให้สูงสุด ทำให้มีการใช้ที่ดินอย่างคุ้มค่าและช่วยลดต้นทุนได้
ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตัวอย่างที่น่าสนใจ เช่น โครงการโซลาร์ฟาร์มแบบไฮบริดของ Cypark Resources Berhad ในรัฐตรังกานู มาเลเซีย เป็นโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์แบบไฮบริดที่ใหญ่ที่สุดในประเทศด้วยกำลังผลิต 100 เมกะวัตต์ หรือโรงไฟฟ้าโซลาร์เซลล์ลอยน้ำไฮบริดที่เขื่อนอุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่นที่มีกำลังการผลิต 31 เมกะวัตต์
4.อะกริวอลเทอิก หรือการใช้โซลาร์เซลล์ที่ได้ประโยชน์สองทาง หมายถึง การทำการเกษตรควบคู่กับโซลาร์ฟาร์ม เช่น การปลูกพืชหรือเลี้ยงสัตว์ หรือการสร้างแหล่งที่อยู่ให้แมลงผสมเกสร เอาไว้ใต้หรือใกล้กับแผงโซลาร์เซลล์ เหตุผลที่ต้องพูดถึงเรื่องนี้ เพราะสังคมไทยมีรากฐานมาจากภาคการเกษตร ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมสำคัญของประเทศ โดยมีครัวเรือนที่ทำเกษตรกรรมอยู่ประมาณ 8.8 ล้านครัวเรือน จาก 23.57 ล้านครัวเรือน หรือคิดเป็น 37.34% ของประชากร การใช้พลังงานแสงอาทิตย์ในภาคเกษตรกรรมยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น แต่มีตัวอย่างให้เห็นแล้ว เช่น โครงการโรงเรือนพลังงานแสงอาทิตย์กึ่งโปร่งแสงสำหรับเกษตรอัจฉริยะที่มหาวิทยาลัยแม่โจ้ทางตอนเหนือไทย ใช้พลังงานแสงอาทิตย์เป็นแหล่งพลังงานหลักในการกักเก็บน้ำใต้ดินและการใช้พัดลมระบายอากาศในโรงเรือน หรือโซลาร์ฟาร์มในไร่มันฝรั่งที่ญี่ปุ่น ฟาร์มแกะที่ผลิตพลังงานแสงอาทิตย์ในนิวซีแลนด์ การทำประมงควบคู่กับโซลาร์ฟาร์มในจีน รวมถึงโซลาร์ฟาร์มในเขตทะเลทรายที่ช่วยกักเก็บความชุ่มชื้นในดิน
5.การประยุกต์ใช้แผงโซลาร์เซลล์เชิงสร้างสรรค์ : ปัจจุบัน เทคโนโลยีโซลาร์เซลล์แบบโค้งหรือชนิดฟิล์มบาง ทำให้สามารถดัด ม้วน หรือออกแบบแผงให้มีรูปทรงโค้งได้ จึงเปิดโอกาสให้วิศวกรและศิลปินสามารถพัฒนานวัตกรรมที่ตอบโจทย์ทั้งในด้านประโยชน์ใช้สอยและความสวยงาม แผงโซลาร์เซลล์ที่ยืดหยุ่นซึ่งทำจากวัสดุ PV หรือแผ่นฟิล์มบางนั้นมีน้ำหนักเบาและใช้งานได้หลากหลาย เช่น สามารถนำไปติดตั้งบนหลังคา ยานพาหนะ หรือแก็ดเจ็ตที่สวมใส่กับร่างกาย แม้ว่าเทคโนโลยีอยู่ในระยะเริ่มต้น แต่เป็นแนวทางที่ช่วยขยายขอบเขตจินตนาการและทำให้พลังงานแสงอาทิตย์กลายเป็นเรื่องที่ทุกคนเข้าถึงได้
