ส.การตลาด วิเคราะห์ สถานการณ์ตลาดหลังสงครามตะวันออกกลางปะทุ แนะแผนรับมือระยะสั้น-ยาว

เมื่อวันที่ 5 มีนาคม ที่ คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สมาคมการตลาดแห่งประเทศไทย (MAT) แถลงข่าวครบรอบ 60 ปีสมาคมการตลาดแห่งประเทศไทย และงานเสวนาหัวข้อ “การตลาดในเกมโลกวิกฤติ” โดย ดร.บุรณิน รัตนสมบัติ นายกสมาคมการตลาดแห่งประเทศไทย และ ผศ.ดร.เอกก์ ภทรธนกุล หัวหน้าภาควิชาการตลาด คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ดร.บุรณิน กล่าวว่า ก่อนหน้านี้เราเริ่มเห็นแสงสว่างคือ มีการเลือกตั้งในประเทศ ซึ่งผลออกมาเป็นรัฐบาลชุดเดิมที่บริหารประเทศต่อ แต่หลังจากนั้นเกิดสถานการณ์ตะวันออกกลางขึ้น ทำให้สถานการณ์เปลี่ยนเป็นคนละเรื่อง ทำให้เกิดภาวะ วิกฤตน้ำมัน หรือ Oil Shock ไปทั่วโลก อย่างไรก็ตามในปลายปี 2568 ที่ผ่านมา สมาคมฯ ได้ให้เทรนด์การตลาดของโลกในปี 2569 คือ เรากำลังเข้าสู่โลกปีที่โลกฉลาดล้ำ เปราะบาง และไร้สมดุล

ดร.บุรณิน กล่าวต่อว่า สถานการณ์ ณ วันนี้ ภูมิภาคอาเซียนไม่ใช่ศูนย์กลางของสงคราม แต่ได้รับผลกระทบจาก Supply Shortages เนื่องจากพลังงานส่วนใหญ่ผ่านจากช่องแคบฮอร์มุซ และประเทศผู้ผลิตน้ำมันส่วนใหญ่ในตะวันออกกลาง เมื่อเกิดความขัดแย้งถึงขั้นปิดอ่าว จนเกิดความกังวลว่า พลังงานอาจจะไม่เพียงพอ ,ราคาพลังงานที่สูงขึ้น ทำให้เกิดความกังวลเรื่อง “เงินเฟ้อ” ซึ่งเราไม่รู้ว่าสถานการณ์ของสงครามนั้นจะนานแค่ไหน คู่กรณีจะลุกลามขยายใหญ่โตหรือไม่

นายกสมาคมการตลาดแห่งประเทศไทย กล่าวต่อว่า การรับมือในระยะสั้น คือ ลดความผันผวนด้วยการตั้งสติ คือ เป็นการตลาดที่ตั้งอยู่ในสติ ประกอบด้วย 1.Market intelligent วันนี้มีทั้งข่าวจริง ข่าวเท็จ หรือแม้กระทั่ง AI ทำข่าว ดังนั้นจะต้องมีสติ 2.Partnership การมีคู่ค้า และเพื่อนที่ดีจะช่วยผ่อนหนักเป็นเบา 3.Productivity ใช้ทรัพยากรให้น้อยแต่ได้ผลผลิตเท่าเดิม และ 4.ความร่วมมือร่วมใจจากทุกฝ่าย ทั้งรัฐ เอกชน และประชาชน

“ในระยะยาว ให้นึกถึงตอนที่เจอสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 คือการใช้ 4 R คือ 1.Redefine นิยามการตลาดรูปแบบใหม่ 2.Resilience มีความเข้มแข็งในจิตใจ ปรับตัว ล้มแล้วลุกใหม่ 3.Reform การปฏิรูปตัวธุรกิจที่มีอยู่ ไปพร้อมกับการปฏิรูปประเทศ และสอดคล้องกับธรรมนูญใหม่ของโลก และ 4. Redesign การปรับตัวโดยนำเทคโนโลยีมาใช้ ผมมองว่าเป็นจังหวะที่ดี ที่ทุกวิกฤตจะทำให้เกิดโอกาสกับคนที่สามารถปรับตัว อยู่รอด และสามารถสร้างสรรค์สิ่งใหม่ได้” ดร.บุรณิน กล่าว

ด้าน ผศ.ดร.เอกก์ กล่าวว่า หากจะวิเคราะห์สถานการณ์ตะวันออกกลางในเชิงวิชาการ มองว่าเป็นสถานการณ์ “Uncertainty” หรือความ ไม่แน่นอนที่วัดไม่ได้ เช่น สถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 เป็นต้น และวันนี้เราอยู่ในสถานการณ์ Uncertainty สูงมาก เมื่อเราอยู่ในสถานการณ์นี้ประชาชนจะ “ไม่ใช้เงิน” ทำให้ภาวะธุรกิจหยุดชะงัก ดังนั้น โจทย์ยากของนักการตลาด คือ จะทำอย่างไรให้คน Consume ในวันที่คนไม่อยากจะ Consume

ผศ.ดร.เอกก์ กล่าวต่อว่า การทำการตลาดใน Uncertainty ระดับสงคราม แบ่งเป็น 4 มิติ ดังนี้ 1.ทำน้อยแต่มาก คือ ไม่ขายใหญ่ แต่ขายน้อยและขายแมส ในเมื่อผู้บริโภคไม่กล้าควักเงินเยอะ ก็ต้องทำให้เขาควักน้อยแต่ควักซื้อบ่อยๆ เช่น ครีมซองในร้านสะดวกซื้อ เป็นต้น 2.จับลูกค้ากลุ่มลึก (กลุ่มเฉพาะ) แต่กว้าง 3.เงียบแต่ดัง คือ ยิงให้แม่นใช้เทคนิคการตลาดยุคใหม่ให้แม่นยำขึ้น ไม่ใช่แค่ทำ SEO เท่านั้น ต้องควรทำ GEO (Generative Engine Optimization) กลยุทธ์การปรับแต่งเนื้อหาเว็บไซต์เพื่อให้ AI Search Engines และ 4.ถูกและดี ไม่ต้องแพงแต่น่าสนใจ

ผศ.ดร.เอกก์ กล่าวว่า ทั้งนี้ ตนอยากชวนสถาบันการศึกษาเข้ามาร่วมด้วยช่วยกัน กับ MAT ที่ผ่านมาได้ร่วมมือกับ มหาวิทยาลัยขอนแก่น (มข.) , มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (มช.), มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) , มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ เป็นต้น ซึ่งทาง MAT จะสร้างเครือข่ายทำให้เกิดการทำงานในระดับภูมิภาคร่วมกับสถาบันทางการศึกษามากขึ้น นอกจากนี้ ยังมีสภาคณาจารย์การตลาดแห่งประเทศไทย ที่เชิญอาจารย์การตลาด ทั้งนี้ระดับวิทยาลัย ปวส. ปวช. และระดับมหาวิทยาลัยมาร่วมด้วยช่วยกัน ซึ่งทำให้มีกลไกสำคัญในการผลิตบัณฑิต ทำให้คนใช้ (ตลาดแรงงาน) และคนผลิต (สถาบันการศึกษา) เห็นเลนส์ที่ใช้กัน มองว่าปัจจุบันเราผลิตคนได้ตอบโจทย์ตลาดแรงงานดีขึ้น แต่ต้องพัฒนากันต่อไปเรื่อยๆ