เมื่อโลกปั่นป่วน บทเรียนจากตะวันออกกลางและคุณค่าของการมี ‘เพื่อนแท้’ ของประเทศไทย
ท่ามกลางความผันผวนของโลกในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ตั้งแต่สงครามในยุโรป ความตึงเครียดในทะเลจีนใต้ ไปจนถึงวิกฤตการณ์ในตะวันออกกลาง หลายประเทศเริ่มตระหนักตรงกันว่า “ความมั่นคง” ในศตวรรษที่ 21 ไม่ได้ขึ้นอยู่กับกำลังทางทหารหรือขนาดเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว หากแต่อยู่ที่ “เครือข่ายความสัมพันธ์” และ “มิตรภาพระหว่างประเทศ” ที่สั่งสมมายาวนาน สำหรับประเทศไทย ประเทศขนาดกลางที่พึ่งพาการค้า การท่องเที่ยว และพลังงานจากต่างประเทศอย่างมาก บทเรียนนี้ยิ่งมีความสำคัญ
ประเทศในแถบตะวันออกกลางอาจอยู่ไกลจากไทยในเชิงภูมิศาสตร์ แต่ใกล้กับชีวิตประจำวันของเรามากกว่าที่คิด เพราะทุกครั้งที่เกิดความขัดแย้ง ราคาน้ำมันโลกจะผันผวนทันที กระทบตั้งแต่ต้นทุนการขนส่ง ค่าไฟฟ้า ไปจนถึงค่าครองชีพของประชาชน
ท่ามกลางความไม่แน่นอนเหล่านี้ ประเทศไทยกลับมี “ทุนทางมิตรภาพ” ที่สำคัญอย่างยิ่ง นั่นคือความสัมพันธ์อันยาวนานกับประเทศต่างๆ ในตะวันออกกลาง โดยเฉพาะ “โอมาน” ประเทศที่อาจไม่ใช่ข่าวใหญ่ในหน้าสื่อโลกทุกวัน แต่เป็นมิตรสำคัญของไทยมาอย่างต่อเนื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับโอมานเติบโตผ่านความร่วมมือด้านพลังงาน เศรษฐกิจ และความไว้วางใจระยะยาว โดยเฉพาะความร่วมมือระหว่างอุตสาหกรรมด้านพลังงาน ได้แก่ ปตท. และ ปตท.สผ. กับบริษัทน้ำมันแห่งชาติของโอมาน ซึ่งได้มีการดำเนินการต่อเนื่องมาหลายทศวรรษ บุคคลสำคัญที่ช่วยสร้างสะพานแห่งมิตรภาพนี้ คือ ดร. Mohammed bin Hamad Al Rumhy อดีตรัฐมนตรีพลังงานของโอมาน ผู้มีความรักและความผูกพันกับประเทศไทยอย่างลึกซึ้ง และมีความสัมพันธ์อันดีกับผู้บริหารและทีมงานของ ปตท.สผ.มาโดยตลอด สิ่งเหล่านี้สะท้อนว่าความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไม่ได้เกิดจากเอกสารหรือพิธีการเท่านั้น แต่เกิดจากความไว้เนื้อเชื่อใจที่ค่อยๆ สั่งสมผ่านการทำงานร่วมกัน
ในช่วงที่สถานการณ์บริเวณอ่าวเปอร์เซียและช่องแคบฮอร์มุซ
มีความตึงเครียดสูง ไทยเองก็เคยได้รับความช่วยเหลือจากโอมานในการอำนวยความสะดวกและดูแลการเดินเรือของไทยให้ออกจากพื้นที่ได้อย่างปลอดภัย เหตุการณ์เช่นนี้อาจไม่เป็นข่าวใหญ่ แต่สะท้อนความจริงสำคัญว่า ในยามวิกฤต “มิตรภาพ”
มีคุณค่ามากกว่าถ้อยคำทางการทูต โดยเฉพาะท่ามกลางการแข่งขันเชิงการค้า ที่เต็มไปด้วยการแข่งขัน การมี “คู่ค้า” อาจไม่ใช่เรื่องยาก แต่การมี “เพื่อนที่ไว้ใจกัน” กลับมีคุณค่าและความสำคัญมากกว่า
ปัจจุบันโลกของเรากำลังก้าวสู่ยุคใหม่หรือที่หลายคนเรียกว่า “ยุคแห่งความไม่แน่นอนถาวร” ไม่ว่าจะเป็นสงคราม
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โรคระบาด หรือการแข่งขัน
ทางภูมิรัฐศาสตร์ ทุกประเทศต่างเผชิญแรงสั่นสะเทือนพร้อมกัน ซึ่งในสถานการณ์เช่นนี้ ประเทศที่อยู่รอดได้ดี ไม่จำเป็นต้องเป็นประเทศที่ใหญ่ที่สุด แต่คือประเทศที่ “เชื่อมโยง” ในทุกด้านได้ดีที่สุด
ประเทศไทยจึงควรให้ความสำคัญกับการสร้างและรักษามิตรภาพ ในทุกภูมิภาคของโลก ไม่ใช่เพียงในมิติการค้า แต่รวมถึงความร่วมมือด้านองค์ความรู้ เทคโนโลยี วัฒนธรรม และการพัฒนาคน สำหรับองค์กรด้านการเรียนรู้เช่น OKMD บทเรียนจากตะวันออกกลางยังสะท้อนอีกเรื่องสำคัญ คือ การสร้าง “ภูมิคุ้มกันทางปัญญา” ให้กับสังคมไทย คนรุ่นใหม่ควรเข้าใจว่า โลกปัจจุบันเชื่อมโยงกันผ่านพลังงาน ห่วงโซ่อุปทาน การเงิน
และภูมิรัฐศาสตร์ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไกลออกไปหลายพันกิโลเมตร สามารถส่งผลต่อชีวิตประจำวันของคนไทยได้ภายในเวลาไม่กี่วัน เราอาจต้องสร้างคนรุ่นใหม่ที่เข้าใจโลกมากขึ้น เปิดกว้างมากขึ้น และสามารถสร้างมิตรภาพข้ามวัฒนธรรมได้ดีขึ้น เพราะในอนาคต “ทุนมนุษย์” ที่สำคัญ อาจไม่ใช่เพียงความเก่งเฉพาะด้าน แต่คือความสามารถในการทำงานร่วมกับผู้คนจากหลากหลายประเทศ
ท้ายที่สุด วิกฤตการณ์ในตะวันออกกลางอาจเป็นอีกหนึ่งสัญญาณเตือนว่า โลกในวันนี้ไม่มีประเทศใดอยู่ได้เพียงลำพัง และสำหรับประเทศไทย หนึ่งในยุทธศาสตร์ที่สำคัญที่สุด อาจไม่ใช่การเลือกข้าง แต่คือการ “รักษาเพื่อน” และสร้างมิตรภาพใหม่อย่างต่อเนื่อง
เพราะในวันที่โลกเผชิญพายุ ประเทศที่มีเพื่อนแท้ ย่อมมีที่ยืนที่มั่นคงกว่าเสมอ
