ETDA ดัน AIGPC สู่ศูนย์กลางของภูมิภาค-ศาลดึง AI ช่วยสืบค้นคำพิพากษา

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) เปิดทิศทางขับเคลื่อน AI Governance ของประเทศในปี 2569 ภายใต้แนวคิด “Driving Trust AI Governance” เดินหน้าสร้างระบบนิเวศ AI ที่ปลอดภัย โปร่งใส เป็นธรรม และมีธรรมาภิบาลตามมาตรฐานสากล พร้อมตั้งเป้ายกระดับประเทศไทยสู่ศูนย์กลางด้าน AI ของภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ผ่านการพัฒนาคน การกำกับดูแล และการขยายการใช้งาน AI ในทุกภาคส่วน

• กางแผน AI ปี 69 ลดช่องว่างดิจิทัล

น.ส.รจนา ล้ำเลิศ ที่ปรึกษาสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) และหัวหน้าศูนย์ AI Governance Center (AIGC by ETDA) กล่าวว่า AI กำลังก้าวขึ้นเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัลโลก สอดคล้องกับแผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติ พ.ศ.2565-2570 และนโยบายกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมที่มุ่งใช้ AI เพิ่มผลิตภาพ ยกระดับขีดความสามารถการแข่งขัน ลดช่องว่างและลดความเหลื่อมล้ำด้านการเข้าถึงเทคโนโลยี

ทั้งนี้ สำหรับปี 2569 ETDA จะขับเคลื่อนงานใน 2 มิติหลัก ประกอบด้วย การพัฒนากรอบกำกับดูแล AI ของประเทศให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล โดยเฉพาะแนวทางของ UNESCO ผ่านศูนย์ AIGC ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญจากหลายประเทศ เพื่อจัดทำ AI Governance Guideline และ Toolkits ที่เหมาะสมกับบริบทไทย

น.ส.รจนา เปิดเผยว่า ปัจจุบัน ETDA พัฒนาเครื่องมือด้าน AI Governance แล้ว 12 ชุด และอยู่ระหว่างพัฒนาเพิ่มเติมอีก 2 ชุด ได้แก่ AI Ethical Impact Assessment Playbook และ AI Value Creation เพื่อช่วยองค์กรประเมินความเสี่ยงด้านจริยธรรม จัดการผลกระทบ และสร้างคุณค่าจากการใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบ พร้อมจัดทำ AI Watch Series เพื่อติดตามแนวโน้ม ความเสี่ยง และสถานการณ์การใช้ AI ทั้งในและต่างประเทศ รวมถึงจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบาย งานวิจัย และเอกสาร Whitepaper สนับสนุนการใช้ AI ตามมาตรฐานสากล

น.ส.รจนา กล่าวเพิ่มเติมว่า อีกหนึ่งไฮไลต์สำคัญในปี 2569 คือการจัด “AI Red Teaming Challenge” ครั้งแรกของประเทศไทย เพื่อทดสอบความปลอดภัย ความน่าเชื่อถือ และความเสี่ยงของระบบ AI และค้นหาจุดอ่อนหรืออคติที่อาจส่งผลกระทบก่อนนำไปใช้งานจริง สร้างความเชื่อมั่นให้ทั้งผู้พัฒนา ผู้ให้บริการ และผู้ใช้งาน

• ตั้งเป้าปชช.เข้าถึงความรู้ด้านดิจิทัล 1 แสนคนในปี 70

น.ส.รจนา กล่าวว่า การประยุกต์ใช้ AI Governance ในภาครัฐ ETDA พัฒนาหลักสูตร AI Governance for Government (AI Gov4Govt) รองรับหน่วยงานภาครัฐทั้ง 20 กระทรวง ควบคู่กับหลักสูตร AI Change Agent Program (AICA) ที่ดำเนินการมาแล้ว 5 รุ่น และเตรียมต่อยอดสู่การสร้าง Chief AI Officer ในหน่วยงานต่างๆ โดยปัจจุบันมีผู้ผ่านการอบรม AI Gov4Govt แล้วประมาณ 200 คน และตั้งเป้าขยายผลสู่บุคลากรภาครัฐมากกว่า 3,000 คนภายในปี 2570

ในภาคการศึกษา ETDA ร่วมกับสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) องค์การ UNICEF และเครือข่ายผู้เชี่ยวชาญ พัฒนาหลักสูตร AI & Digital Ethics for Educators เพื่อสร้างครูแกนนำด้าน AI และจริยธรรมดิจิทัล พร้อมจัดทำคู่มือ AI Governance เพื่อการศึกษา โดยตั้งเป้าพัฒนาครูแกนนำจาก 100 โรงเรียน และขยายเครือข่ายครูวิทยากรกว่า 1,000 คนทั่วประเทศในปี 2569

ขณะที่ภาคธุรกิจ โดยเฉพาะผู้ประกอบการ SMEs ETDA เดินหน้าโครงการ SMEs Growth ครอบคลุมทั้ง 4 ภูมิภาค ผ่านหลักสูตร Generative AI for SMEs Transformation และ AI Marketing เพื่อยกระดับศักยภาพการแข่งขันและเชื่อมโยงการใช้งานโซลูชัน AI ในภาคธุรกิจ

ส่วนภาคประชาชน จะขยายผลผ่านโครงการ ETDA Digital Citizen Plus (EDC Plus) โดยตั้งเป้าพัฒนา EDC Trainer จำนวน 2,000 คน ครอบคลุม 400 อำเภอทั่วประเทศ ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านดิจิทัลและ AI Literacy สู่ประชาชนไม่น้อยกว่า 60,000 คนในปี 2569 และเพิ่มเป็น 100,000 คนในปี 2570

“นอกจากนี้ ETDA ยังอยู่ระหว่างพัฒนาหลักสูตร e-Learning ด้าน AI Literacy เพิ่มอีก 4 หลักสูตร ได้แก่ Digital Use, Digital Communication, Digital Security และ Digital Literacy ผ่านสถาบันพัฒนาบุคลากรดิจิทัล (DISDA) ซึ่งมีกำหนดเปิดให้เรียนในเดือนกันยายน 2569” น.ส.รจนา กล่าว

ในระดับนานาชาติ ETDA เตรียมผลักดัน AI Governance Practice Center (AIGPC) ให้เป็นกลไกเชื่อมโยงหลักการ AI ระดับสากลสู่การปฏิบัติจริง ครอบคลุมด้านองค์ความรู้ เครื่องมือ การประเมินความเสี่ยง การทดสอบ AI และการพัฒนาศักยภาพบุคลากร พร้อมผลักดันให้ได้รับการรับรองเป็นศูนย์ประเภทที่ 2 ภายใต้การอุปถัมภ์ของ UNESCO เพื่อยกระดับเป็น Regional Hub ด้าน AI Governance ของภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก

• เตรียมจัดงาน AI Governance Week 2026

น.ส.รจนา กล่าวว่า พร้อมกันนี้ ETDA และพันธมิตรทั้งในและต่างประเทศ เตรียมจัดงาน AI Governance Week 2026 (AIGW 2026) ต่อเนื่องเป็นปีที่ 2 ระหว่างวันที่ 29 มิถุนายน-3 กรกฎาคม 2569 ภายใต้แนวคิด “Connecting the Right Dots : From Global AI Principles to Real-World Practice” โดยจะมีการประชุม AIGPC Annual Conference เปิดตัว Thailand AI Ethical Impact Assessment Playbook & Toolkits เวที AI Literacy การแลกเปลี่ยนทิศทาง AI Regulation และการแข่งขัน AI Red Teaming ระดับประเทศ เพื่อทดสอบความปลอดภัยของระบบ AI และ Large Language Models (LLMs)

อย่างไรก็ตาม ในมุมมองของ ETDA มองว่านโยบาย TH-AI Passport ของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) ในบทบาทเราพร้อมสนับสนุนทุกโครงการของกระทรวงในด้านองค์ความรู้และการกำกับดูแล AI ซึ่งทาง ETDA เองไม่ได้มีข้อมูลเชิงลึก แต่ในบทบาทของ ETDA ไม่ว่าจะเป็นโครงการไหนของกระทรวง เรายินดีที่จะเข้าไปสนับสนุนเรื่ององค์ความรู้ หรือกระบวนการทำ AI Governance ให้กับทุก ๆ โครงการของกระทรวง หรือว่าที่มี Impact กับประชาชน อาจจะเป็นเรื่องของทำ AI Governance เป็นเรื่องของสร้างความตระหนักรู้เรื่องความเสี่ยง เราเข้าไปในมุมนั้นมากกว่า ส่วนเรื่องอื่น ๆ เรายังมีข้อมูลเพียงพอ น.ส.รจนา กล่าว

• ศาลปกครองดึง AI ช่วยสืบค้นคำพิพากษา

ด้าน น.ส.ระดาภัทร จงธรรมคุณ รองเลขาธิการสำนักงานศาลปกครอง กล่าวว่า การพัฒนา AI Governance มีความสำคัญสำหรับภาครัฐ โดยเฉพาะหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมที่ต้องนำเทคโนโลยีมาใช้ควบคู่กับหลักนิติธรรม ความโปร่งใส และความสามารถในการตรวจสอบได้ เพื่อให้การประยุกต์ใช้ AI เกิดประโยชน์ต่อการปฏิบัติงานโดยไม่กระทบต่อสิทธิของประชาชน ทั้งนี้ การใช้ AI ในหน่วยงานภาครัฐจำเป็นต้องมีกรอบกำกับดูแลที่ชัดเจน มีการประเมินความเสี่ยง และกำหนดบทบาทความรับผิดชอบอย่างเหมาะสม เพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อสาธารณะ และรองรับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว

“AI จะเข้ามาช่วยสนับสนุนกระบวนการตรวจสอบข้อมูล การสืบค้นคำพิพากษา และการกลั่นกรองข้อมูลเบื้องต้น แต่ไม่สามารถทดแทนดุลพินิจของผู้พิพากษาในกระบวนการพิจารณาคดีได้” น.ส.ระดาภัทร กล่าว

• ชู AI Literacy ถ่ายทอดความรู้สู่ผู้เรียน

ขณะที่ นายพิเชฐ โพธิ์ภักดี เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กล่าวว่า ภาคการศึกษามีบทบาทสำคัญในการเตรียมความพร้อมกำลังคนของประเทศให้สามารถใช้ AI ได้อย่างรู้เท่าทันและมีความรับผิดชอบ โดยนอกจากการส่งเสริมทักษะดิจิทัลแล้ว ยังต้องให้ความสำคัญกับการสร้าง AI Literacy การคิดวิเคราะห์ การตรวจสอบข้อมูล และการใช้เทคโนโลยีอย่างมีจริยธรรม

นายพิเชฐ กล่าวว่า นอกจากนี้ การพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาให้มีความเข้าใจเกี่ยวกับศักยภาพ ข้อจำกัด และความเสี่ยงของ AI จะเป็นปัจจัยสำคัญในการถ่ายทอดองค์ความรู้ไปสู่ผู้เรียน เพื่อให้เยาวชนไทยสามารถปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกการทำงานและเศรษฐกิจดิจิทัลในอนาคต