‘เอลนีโญ’ เอื้อส่งออกข้าวไทย แห่เพิ่มสต๊อกเท่าตัว พ่อค้าหวั่น ม.301 กระทบตลาดหอมมะลิไทยในสหรัฐ ‘ศุภจี’ นัดหารือพรุ่งนี้
เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน นายชูเกียรติ โอภาสวงศ์ นายกกิตติมศักดิ์ สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย เปิดเผยว่า ขณะนี้สถานการณ์การส่งออกข้าวไทยดีดตัวแรง ตั้งแต่เข้าเดือนมิถุนายน ทั้งราคาข้าวไทยเพื่อส่งออกสูงขึ้น สอดคล้องกับความต้องการของประเทศผู้นำเข้าสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ปัจจัยหลักมาจากการตื่นตัวเรื่องเอลนีโญ เป็นภัยธรรมชาติที่ก่อให้เกิดพายุรุนแรงและภัยแล้ง ทำให้หลายประเทศที่นำเข้าข้าวเพิ่มการสั่งซื้อเพื่อเป็นสต๊อกเพื่อความมั่นคงด้านอาหาร โดยเฉพาะประเทศฟิลิปปินส์ เร่งซื้อข้าวปริมาณมาก และมาเลเซีย มีข่าวว่าปกติจะเตรียมสต๊อก 3 เดือน จะเพิ่มเป็น 9 เดือน สะท้อนได้จากปริมาณนำเข้า 4 เดือนแรก 2569 มาเลเซียนำเข้าแล้ว 1.9 แสนตัน มากกว่าช่วงเดียวกันปีก่อนที่นำเข้าแค่ 4 หมื่นตัน ฟิลิปปินส์นำเข้า 1.3 แสนตัน เพิ่มจากปีก่อนนำเข้า 8.5 หมื่นตัน รวมถึงแอฟริกาใต้นำเข้าแล้ว 2.88 แสนตัน ช่วงเดียวกันปีก่อนนำเข้า 1.9 แสนตัน โดยกำลังติดตามหลังสงครามตะวันออกกลางคลี่คลาย จะทำให้อิรักและอิหร่านกลับมาเป็นซื้อข้าวอีกล็อตใหญ่
“ในแง่ของปริมาณส่งออกข้าวไทยทั้งปี 2569 เดิมกังวลว่าอาจไม่ถึงเป้าหมาย 7.5 ล้านตัน หลังจากเกิดสงครามตะวันออกกลางและต้นทุนขนส่งแพง แต่พอเข้ามิถุนายนทั่วโลกเริ่มตื่นตัวกับเอลนีโญ หลายประเทศกังวลภัยแล้งและขาดผลผลิตในประเทศยาวถึงปี 2570 ทำให้ตลาดนำเข้าข้าวกลับคึกคักอีกครั้ง ซึ่งช่วง 5 เดือนแรกไทยส่งออกข้าวรวมประมาณ 3 ล้านตัน หรือเฉลี่ยเดือนละ 6 แสนตัน หากครึ่งปีหลังเฉลี่ยเท่าเดิมทั้งปีก็จะส่งออก 7.2 ล้านตัน จาก 5 เดือนปริมาณติดลบ 12% อาจขยับเป็นบวก หากภัยแล้งเริ่มรุนแรง” นายชูเกียรติกล่าว
นายชูเกียรติกล่าวว่า ในแง่ของราคาข้าว พบว่าราคาข้าวสูงขึ้นต่อเนื่อง โดยข้าวสารเจ้าวันนี้ราคา 9,500 บาทต่อตัน หรือเฉลี่ยขยับจาก 11 บาทต่อกิโลกรัม (กก.) มาเป็น 15 บาท ส่วนหอมมะลิสูงถึง 19,000 บาทต่อตัน ขณะที่ปลายข้าวสูงขึ้นหลังความต้องการนำไปผสมอาหารสัตว์มากขึ้นจากการที่ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ราคาสูง ทำให้ราคาปลายข้าวจาก 9 บาท/กก. เป็น 13 บาท จึงส่งผลให้ราคาส่งออกข้าวไทยขยับสูงตาม จากต้นปีข้าวสารเจ้า 5% จากช่วงราคา 270-360 เหรียญสหรัฐต่อตัน วันนี้ขายได้ 470-490 เหรียญสหรัฐต่อตัน สูงขึ้นกว่า 120 เหรียญสหรัฐต่อตัน แม้ราคาสูงกว่าข้าวสารเวียดนามที่ขยับจาก 350-360 เหรียญสหรัฐต่อตัน มาเป็น 410-415 เหรียญสหรัฐต่อตัน แต่ด้วยเวียดนามติดปัญหาเรื่องการส่งมอบข้าวไม่ทัน ทำให้ประเทศผู้นำเข้าหันมาซื้อข้าวไทยเพิ่มขึ้น และยอมสู้ราคาเพราะไทยไม่เจอปัญหาเรื่องการส่งมอบและคุณภาพข้าว ส่วนข้าวอินเดียก็ติดเรื่องความห่วงเรื่องการจัดเก็บและคุณภาพข้าวเก่า จึงไม่เป็นที่ต้องการของประเทศนำเข้า
นายชูเกียรติกล่าวว่า ด้วยราคาข้าวไทยสูงกว่าประเทศคู่แข่ง ทำให้การส่งออกข้าวไทย 5 เดือนแรกยังอยู่ในระดับ 3 ของโลกหรือประมาณ 3 ล้านตัน รองจากอินเดียส่งออก9-10 ล้านตันและ เวียดนาม ส่งได้ 4.5 ล้านตัน อย่างไรก็ตามสถานการณ์โดยภาพรวมตลาดค้าข้าวไทยปีนี้น่าจะดีขึ้นในรอบ 10 ปี ด้วยราคาข้าวดี ส่งออกไม่ตกมาก จะช่วยสร้างรายได้ให้เกษตรกรที่ดีขึ้น โดยต้องติดตามฤดูกาลใหม่ ด้วยราคาข้าวดีอาจจูงใจการปลูกเพิ่ม แต่ก็ยังกังวลเรื่องต้นทุนน้ำและค่าปุ๋ย เป็นสิ่งกดดัน
“จากนี้ราคาข้าวมีโอกาสดีขึ้น แต่หากสูงเกินไปก็จะกลายเป็นปัญหาได้ โดยเฉพาะการเจรจาจีทูจีข้าวไทยให้จีน ซึ่งจีนกำหนดคุณภาพข้าวที่สูงมาก ราคาต้นทุนข้าวกับค่าใช้จ่ายอาจถึง 500 เหรียญสหรัฐต่อตัน เจรจาขายอาจไม่ง่ายนัก ขณะที่ข้าวหอมมะลิ ราคาวันนี้ถึง 1,300 เหรียญสหรัฐต่อตัน ตลาดใหญ่คือสหรัฐ ก็เริ่มเห็นการนำเข้าจากไทยลดลง หันไปซื้อกัมพูชาและเวียดนามซึ่งราคาอยู่ที่ 800-900 เหรียญสหรัฐ ที่กังวลในอนาคตสำหรับตลาดสหรัฐคือภาษีนำเข้า วันนี้เสียในอัตรา 10% แต่หากการพิจารณาภาษีนำเข้าของสหรัฐตามมาตรา 301 และมีการขยับภาษีขึ้นอีก แม้ 3 ประเทศ ไม่ว่าจะไทย เวียดนาม กัมพูชา จะเจออัตราเดียวกัน แต่ต้นทุนราคาข้าวไทยสูงมากแล้ว บวกกับอัตราภาษีใหม่ ข้าวหอมมะลิไทยอาจถึง 1,400 เหรียญสหรัฐ จะยิ่งเพิ่มช่วงห่างราคาของไทยกับอีก 2 ประเทศ ก็จะเสียตลาดข้าวหอมมะลิในอนาคตได้ สะท้อนจาก 4 เดือนแรก ข้าวไทยส่งไปสหรัฐ 1.9 แสนตัน ลดลงจากปีก่อนที่ช่วงเดียวกันส่งออกได้ 2.1 แสนตัน” นายชูเกียรติกล่าว
อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ส่งออกข้าวไทย ยังต้องติดตามอย่างใกล้ชิด เพราะยังมีประเด็นทั้งบวกและลบ โดยเฉพาะภัยแล้ง สลับกับการเกิดพายุล้วนมีผลต่อผลผลิตและราคาข้าวในอนาคต รวมถึงเหตุการณ์ในตะวันออกกลาง และอัตราแลกเปลี่ยน ซึ่งขณะนี้ถือว่าค่าเงินยังผันผวน อยู่ระดับ 32.50-33.00 บาทต่อเหรียญสหรัฐ
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ จะเป็นประธานการประชุมหารือเรื่องสถานการณ์ข้าวกับสมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย ในวันที่ 19 มิถุนายน ที่กระทรวงพาณิชย์
