คน.สานต่อนโยบาย ‘ศุภจี’ ใช้ The Harmony Model ยกระดับล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอม เชื่อมผลผลิต แปรรูป ขยายตลาด

เมื่อวันที่ 27 สิงหาคม นายวิทยากร มณีเนตร อธิบดีกรมการค้าภายใน เปิดเผยว่า กรมการค้าภายในสานต่อนโยบายของ นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ที่ให้ความสำคัญกับการยกระดับ “ล้งชุมชน” ให้เป็นกลไกช่วยเกษตรกรบริหารจัดการผลผลิตและเชื่อมโยงตลาดได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะสินค้าเกษตรที่มีศักยภาพและเป็นอัตลักษณ์ของพื้นที่ เพื่อให้เกษตรกรสามารถรวมกลุ่ม เพิ่มอำนาจต่อรอง สร้างมูลค่าเพิ่ม และมีช่องทางจำหน่ายที่หลากหลายมากขึ้น

กรมการค้าภายในจึงนำแนวนโยบายดังกล่าวมาต่อยอดกับ “ล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอม” ผ่านแนวคิด “The Harmony Model” เพื่อเชื่อมโยงการบริหารจัดการตั้งแต่การผลิต การรวบรวม คัดแยก แปรรูป ไปจนถึงการตลาด มุ่งให้เกษตรกรรู้ต้นทุน ผลิตสินค้าได้ตรงกับความต้องการของตลาด ยกระดับคุณภาพและมาตรฐาน รวมถึงนำผลผลิตและวัสดุเหลือใช้มาสร้างมูลค่าเพิ่ม เพื่อเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรและชุมชนในระยะยาว

นายวิทยากร กล่าวว่า ปี 2569 คาดว่าประเทศไทยมีผลผลิตมะพร้าวน้ำหอมประมาณ 475 ล้านลูก เพิ่มขึ้นร้อยละ 13 จากปี 2568 ที่มีประมาณ 420 ล้านลูก โดยผลผลิตจะออกสู่ตลาดมากในช่วงเดือนสิงหาคม–พฤศจิกายน เฉลี่ยประมาณ 1.7–2 ล้านลูกต่อวัน ขณะที่ช่วงปลายปีความต้องการนำเข้าจากจีน ซึ่งเป็นตลาดส่งออกสำคัญ มีแนวโน้มชะลอตัว กรมฯ จึงเห็นว่าการบริหารจัดการมะพร้าวน้ำหอมต้องเตรียมพร้อมตั้งแต่ต้นทาง ไม่ควรรอให้ผลผลิตออกมากแล้วจึงเข้าไปแก้ปัญหา เพื่อช่วยลดความเสี่ยงด้านราคาและสร้างความสมดุลระหว่างการผลิตกับความต้องการของตลาด

“แนวทางสำคัญคือทำให้เกษตรกรไม่ได้เป็นเพียงผู้ผลิตแล้วรอผู้ซื้อมารับสินค้า แต่ต้องสามารถรู้ต้นทุน รู้ตลาด วางแผนการผลิต รวมกลุ่ม คัดคุณภาพ แปรรูป และเชื่อมโยงตลาดได้มากขึ้น กรมจึงนำ The Harmony Model มาเป็นกรอบในการพัฒนาล้งชุมชน โดยมีแนวคิด Think Big – Act Small – Move Right – Multiply คือ มองเป้าหมายให้ไกล เริ่มจากพื้นที่ที่มีความพร้อม ทำให้เกิดผลจริง และนำความสำเร็จไปขยายผลต่อ” นายวิทยากร กล่าว

สำหรับ The Harmony Model ประกอบด้วย 4 แนวทางสำคัญ ได้แก่ Think Big ให้เกษตรกรมองการผลิตมะพร้าวน้ำหอมในมิติของธุรกิจ รู้ต้นทุน เข้าใจตลาด และวางแผนการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้ซื้อ Act Small เริ่มพัฒนาจากกลุ่มเกษตรกรและล้งชุมชนที่มีความพร้อม ทั้งด้านการรวบรวม คัดคุณภาพ มาตรฐาน การแปรรูป การสร้างแบรนด์ และการตลาด ให้เกิดผลจริงก่อนขยายไปยังพื้นที่อื่น

Move Right ปรับวิธีการผลิตและการใช้ทรัพยากรให้เหมาะสม ลดต้นทุนที่ไม่จำเป็น เพิ่มคุณภาพผลผลิต และผลิตมะพร้าวน้ำหอมให้ตรงกับมาตรฐานและความต้องการของตลาด เพื่อเพิ่มมูลค่าและโอกาสในการจำหน่าย ขณะที่ Multiply จะพัฒนาล้งชุมชนที่ประสบความสำเร็จให้เป็นต้นแบบและ “พี่เลี้ยง” ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กลุ่มเกษตรกรอื่น เพื่อขยายเครือข่ายจากระดับชุมชนไปสู่ระดับจังหวัดและพื้นที่ผลิตอื่นต่อไป

ปัจจุบันกรมการค้าภายในได้หารือร่วมกับสำนักงานพาณิชย์จังหวัดในพื้นที่แหล่งผลิตมะพร้าวน้ำหอมสำคัญ 6 จังหวัด ได้แก่ นครปฐม ราชบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม ฉะเชิงเทรา และสงขลา โดยมีเกษตรกรและวิสาหกิจชุมชนแสดงความประสงค์เข้าร่วมแล้ว 12 แห่ง ประกอบด้วย นครปฐม 1 แห่ง ราชบุรี 6 แห่ง สมุทรสาคร 1 แห่ง สมุทรสงคราม 2 แห่ง ฉะเชิงเทรา 1 แห่ง และสงขลา 1 แห่ง

การดำเนินงานจะครอบคลุมตลอดห่วงโซ่ โดย ต้นน้ำ เน้นลดต้นทุนและยกระดับคุณภาพผลผลิตให้ตรงกับความต้องการของตลาด กลางน้ำ พัฒนาการรวบรวม คัดแยก แปรรูป ยืดอายุสินค้า และยกระดับมาตรฐานผลิตภัณฑ์ โดยเฉพาะมาตรฐานน้ำมะพร้าวน้ำหอม ในส่วนของปลายน้ำ มุ่งเชื่อมโยงตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมถึงส่งเสริมการนำวัสดุเหลือใช้จากมะพร้าวกลับมาใช้ประโยชน์หรือพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ เพื่อสร้างรายได้เพิ่มเติมและลดต้นทุนให้แก่ชุมชน

นายวิทยากร กล่าวทิ้งท้ายว่า เป้าหมายของการพัฒนาล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอม ไม่ใช่เพียงการเพิ่มจุดรวบรวมผลผลิต แต่คือการทำให้เกษตรกรและชุมชนสามารถบริหารจัดการผลผลิตของตนเองได้ดีขึ้น ตั้งแต่การลดต้นทุน ยกระดับคุณภาพ การรวบรวมและคัดแยก การสร้างมูลค่าเพิ่ม ไปจนถึงการเชื่อมโยงตลาด เพื่อให้ทุกส่วนในห่วงโซ่เติบโตไปด้วยกัน นี่คือหัวใจของ The Harmony Model ที่ต้องการให้การผลิต
การบริหารจัดการและการตลาดเดินไปในทิศทางเดียวกัน เมื่อพื้นที่ต้นแบบสามารถสร้างผลลัพธ์ได้จริง ก็จะขยายองค์ความรู้และรูปแบบการทำงานไปยังชุมชนอื่น เพื่อให้เกิดเครือข่ายล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอมที่เข้มแข็ง และช่วยให้เกษตรกรมีโอกาสสร้างรายได้ที่ดีขึ้นในระยะยาว ซึ่งเป็นเป้าหมายสำคัญของ The Harmony Model