‘ไชยชนก’ เร่งขยายฐานข้อมูล จ่อชง พ.ร.บ.แรงงานอิสระ ไรเดอร์ ชี้ 80% ได้ค่ารอบต่ำ 3.70 บาทต่อกิโลเมตร Lalamove โต้มีแค่ 3%- สส.พรรคประชาชน ลั่นแก้ไม่ได้ไม่ควรเป็น รมว.ดีอี

นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เปิดเผยถึงความคืบหน้าการหารือระหว่างกลุ่มไรเดอร์กับแพลตฟอร์ม Lalamove เพื่อหาแนวทางกำหนดอัตราค่ารอบที่เป็นธรรม ว่า กระทรวงดีอีทำหน้าที่อยู่ 2 ส่วนหลัก คือ การรวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำสูตรคำนวณ “Rate” ที่เป็น Floor หรืออัตราขั้นต่ำ และการเป็นเวทีกลางให้กลุ่มไรเดอร์ได้พูดคุยกับฝ่ายบริหารของแพลตฟอร์ม อย่างไรก็ตาม กระทรวงไม่ได้มีอำนาจสั่งการแพลตฟอร์มโดยตรง แต่ต้องการจัดทำมาตรฐานเพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการกำหนดเกณฑ์ ในกฎหมายแรงงานอิสระ ซึ่งขณะนี้ร่าง พ.ร.บ.แรงงานอิสระได้ผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการกฤษฎีกาวาระ 3 แล้ว แต่หลังมีการเปลี่ยนแปลงรัฐบาล จำเป็นต้องส่งกลับมารับฟังความคิดเห็นและทบทวนอีกครั้ง

“เบื้องต้นเท่าที่ได้พูดคุยกับทาง สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ETDA และกระทรวงแรงงาน คือมีความตั้งใจที่จะดึงส่วนที่เป็นแรงงานแพลตฟอร์มออกมาเป็น พ.ร.บ.ฉบับแยก ซึ่งสูตรตรงนี้ที่เรากำลังคำนวณอยู่ จะเป็นสิ่งที่ไปเสริม พ.ร.บ.ฉบับนั้นว่า ในเชิง Minimum Rate ที่ควรจะมี ควรจะเป็นอย่างไร”นายไชยชนกกล่าว

นายไชยชนก กล่าวว่า ปัจจุบันความคืบหน้าในการจัดทำสูตรคำนวณ ได้รับข้อมูลทั้งจากแพลตฟอร์มและกลุ่มไรเดอร์ ทั้งในส่วนของอัตราค่ารอบและต้นทุนต่างๆ แต่กระทรวงต้องขยายฐานข้อมูลให้ครอบคลุมแพลตฟอร์มอื่นและกลุ่มไรเดอร์อื่นด้วย เพื่อให้ได้ข้อมูลที่เป็นธรรมและเป็นกลางที่สุด ก่อนนำไปประกอบการพิจารณาร่างกฎหมายในส่วนของแรงงานแพลตฟอร์ม ซึ่งที่ผ่านมาไม่ได้มีกฎหมายควบคุมโดยตรง อย่างไรก็ตาม สำหรับการเป็นเวทีกลางระหว่างไรเดอร์กับแพลตฟอร์ม จากการพูดคุยครั้งก่อนจนถึงครั้งล่าสุด มีหลายเรื่องที่ Lalamove ดำเนินการแล้ว อาทิ การลดบทลงโทษกรณีงดรับงาน จากเดิมนานถึง 3 วัน เหลือ 1 วัน ตามข้อเรียกร้องของไรเดอร์ รวมถึงการจัดตั้งฮับ (Hub) เพื่อให้ไรเดอร์มีช่องทางร้องเรียนหรืออุทธรณ์เมื่อเกิดปัญหาได้สะดวกขึ้น ส่วนเรื่อง Radius หรือพื้นที่ในการรับงาน ซึ่งก่อนหน้านี้ไรเดอร์เห็นว่ากำหนดไว้กว้างเกินไปและเสนอให้ลดเหลือ 10 กิโลเมตรนั้น Lalamove ได้ดำเนินการแล้ว โดยเปิดทางให้ไรเดอร์สามารถเลือกได้ว่าจะรับงานในรัศมี 5 กิโลเมตร หรือ 10 กิโลเมตร

“สิ่งที่มีการดำเนินการ ที่ให้ความร่วมมือและมีการกระทำอย่างรวดเร็วก็มี แต่ในสิ่งที่ทางไรเดอร์ยังเรียกร้อง แล้วยังไม่มีการพิจารณา หรือการดำเนินการที่ยังไม่ได้ดังใจก็ยังมี” นายไชยชนกกล่าว

นายไชยชนก กล่าวว่า ส่วนประเด็นที่ยังมีความเห็นไม่ตรงกัน คือเรื่องค่ารอบ โดยกลุ่มไรเดอร์เรียกร้องให้มีการปรับเพิ่มค่ารอบเป็น 10 บาทต่อกิโลเมตร ขณะที่แพลตฟอร์มยังอยู่ระหว่างพิจารณา อย่างไรก็ตาม เรื่องค่ารอบยังไม่ถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย และเป็นสิทธิของไรเดอร์ที่จะเรียกร้อง ขณะเดียวกันก็เป็นสิทธิของแพลตฟอร์มที่จะพิจารณาว่าจะดำเนินการหรือไม่ โดยกระทรวงจะทำหน้าที่เป็นกลางและเปิดเวทีให้ทั้ง 2 ฝ่ายปรับความเข้าใจกันต่อไป สำหรับการพูดคุยครั้งต่อไป จะมีการหารือในวงแยกอีกครั้ง โดยจะเข้าร่วมรับฟังความคิดเห็นของทั้งกลุ่มไรเดอร์และ Lalamove ด้วยตนเอง รวมถึงรับข้อมูลเพิ่มเติมจากทั้ง 2 ฝ่าย ซึ่งคาดว่าอาจจะเป็นช่วงหลังเดินทางกลับจากการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (UNGA)

“สูตรการคำนวณตรงนี้เป็น Minimum Floor คือ ในหลักการในการที่จะคำนวณด้วยอะไรบ้าง เห็นด้วยกันทั้งสองฝ่าย มองว่าตัวการคำนวณตรงนี้เป็นสิ่งที่ควรจะคำนึงถึงพวกนี้ แต่สิ่งที่ต้องไปทำต่อกับสูตรก็คือเอาตัวเลขต่างๆ กรอกเข้าไป”นายไชยชนกกล่าว

นายไชยชนก กล่าวว่า ทั้งนี้ ข้อมูลจากกลุ่มไรเดอร์ระบุว่า มีผู้ขับขี่ประมาณ 80% ได้รับค่ารอบต่ำกว่า 3.70 บาท ขณะที่ Lalamove ยืนยันว่าจากการตรวจสอบข้อมูลของบริษัท ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้อยู่ในระดับ 80% ซึ่งครั้งก่อนบริษัทเคยระบุว่ามีประมาณ 5% และล่าสุดยืนยันว่าตรวจสอบแล้วเหลือประมาณ 3% “ในที่สุดแล้ว มันก็ต้องดูตามข้อมูลว่าข้อเท็จจริงแล้วเป็นยังไง ก็ต้องให้ความเป็นธรรมกับทั้งสองฝ่าย” อย่างไรก็ตาม ในขณะนี้ข้อมูลหลังบ้านเกี่ยวกับการใช้งานจริง เช่น ข้อมูลการรับงานและรายละเอียดที่เกี่ยวข้อง ยังไม่ได้ถูกส่งมาให้กระทรวง โดยข้อมูลเปอร์เซ็นต์ที่ Lalamove นำมาแจ้งต่อที่ประชุมเป็นข้อมูลที่บริษัทระบุว่ามีหลักฐานรองรับ แต่ยังไม่ได้ส่งข้อมูลดังกล่าวมาให้กระทรวงตรวจสอบ

“เรื่องนี้เป็นสิทธิของบริษัทว่าจะเปิดเผยข้อมูลหรือไม่ เนื่องจากไม่มีกฎบังคับให้เอกชนต้องเปิดเผยข้อมูลทางการค้า ซึ่งถือเป็นข้อมูลสำคัญต่อการดำเนินธุรกิจ แต่ Lalamove ยืนยันว่าข้อมูลที่ศึกษามา ก็พร้อมที่จะให้ข้อมูลกระทรวง”นายไชยชนกกล่าว

นายไชยชนก กล่าวว่า สำหรับกรณีที่ Lalamove เผยว่ามีคนขับเพียงประมาณ 3% ที่ได้รับค่ารอบในระดับต่ำกว่า 3.70 บาทนั้น ก่อนหน้านี้ในการหารือได้ขอความร่วมมือบริษัทให้พิจารณาเฉลี่ยค่ารอบ เพื่อไม่ให้มีคนขับรายใดได้รับค่ารอบต่ำกว่า 3 บาท แม้แต่รายเดียว อย่างไรก็ตาม บริษัทไม่ได้ตอบรับข้อเสนอดังกล่าว และยังอยู่ระหว่างการพิจารณาโครงสร้างอัตราค่ารอบ ทั้งนี้ ประเด็นนี้ยังเป็นข้อเรียกร้องของฝ่ายไรเดอร์ ขณะที่ Lalamove ยังอยู่ระหว่างการคำนวณและพิจารณาข้อมูล โดยกระทรวงดีอีจะทำหน้าที่รวบรวมข้อมูลจากทั้ง 2 ฝ่ายและจากแพลตฟอร์มอื่น เพื่อนำไปประกอบการจัดทำอัตราขั้นต่ำที่เหมาะสม

นายไชยชนก กล่าวว่า ส่วนคำถามที่ว่า ในทางกฎหมายสามารถกำหนดอัตราค่ารอบหรือ Rate ให้แพลตฟอร์มเอกชนได้หรือไม่นั้น หากมีการรวบรวมความคิดเห็นและกำหนดหลักเกณฑ์ที่เหมาะสม ก็สามารถกำหนดได้ แต่ต้องดำเนินการภายใต้กรอบกฎหมาย “ผมคิดว่าถ้าเกิดเรารวบรวมความคิดเห็น จริงๆ ก็สามารถกำหนดได้ แต่ก็ต้องเป็นในเรื่องของทางกฎหมาย” ซึ่งขณะนี้กระทรวงแรงงานมีการดำเนินการเกี่ยวกับกฎหมายแรงงานอิสระ ซึ่งมีส่วนที่เกี่ยวข้องกับแรงงานแพลตฟอร์ม และมีแนวทางที่จะพิจารณาแรงงานแพลตฟอร์มแยกออกมาเป็นกฎหมายอีกฉบับ เนื่องจากลักษณะการทำงานและการคำนวณต้นทุนมีรายละเอียดแตกต่างจากแรงงานอิสระประเภทอื่น ในส่วนของกระทรวงดีอีจะมุ่งจัดทำสูตรที่เหมาะสมและเป็น “Minimum” เพื่อใช้เป็นข้อมูลเสริมให้กับกฎหมายดังกล่าว

ด้าน นายเซีย จำปาทอง สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน กล่าวว่า ผลหารือ 3 ฝ่าย ระหว่างกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) โดยสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ETDA เป็นตัวกลางประสาน Lalamove และกลุ่มไรเดอร์ เพื่อหาแนวทางกำหนดค่ารอบขั้นต่ำว่า “ยังไม่ได้ข้อยุติ” โดย ETDA นำผลศึกษาค่ารอบและต้นทุนมาเสนอ ขณะที่ไรเดอร์นำข้อมูลต้นทุนของตนเองมาประกอบ ส่วน Lalamove ยังไม่ได้นำตัวเลขหรือฐานการคำนวณต้นทุนมาเสนอเปรียบเทียบ ทั้งนี้ ข้อมูลฝั่งไรเดอร์คำนวณต้นทุนไว้ที่ 6.69 บาทต่อกิโลเมตร เทียบกับค่าตอบแทนปัจจุบันประมาณ 3.70 บาทต่อกิโลเมตร โดยใช้ค่าแรงขั้นต่ำ 400 บาท เป็นฐาน รวมค่าน้ำมัน ค่าสึกหรอ ค่าประกันชีวิต และค่าใช้จ่ายอื่นๆ ขณะที่ Lalamove เห็นว่าไม่เหมาะสมที่จะใช้ค่าแรงขั้นต่ำเป็นฐานคำนวณ และยอมรับว่ามุมมองต้นทุนของบริษัทกับไรเดอร์ยังไม่ตรงกัน

น.ส.ธนพร วิจันทร์ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน กล่าวว่า นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดีอี ชี้แจงว่า กระทรวงไม่มีอำนาจบังคับ Lalamove ให้เพิ่มค่ารอบ หากจะกำหนดกติกาที่ใช้กับทุกแพลตฟอร์ม จำเป็นต้องหารือทั้งกลุ่มไรเดอร์ ผู้ทำงานแพลตฟอร์ม และผู้ประกอบการ เพื่อนำข้อมูลไปประกอบการจัดทำกฎหมาย ซึ่งกลุ่มไรเดอร์พร้อมร่วมจัดทำข้อมูลและผลักดันกฎหมายเพื่อคุ้มครองผู้ทำงานแพลตฟอร์ม ทั้งนี้ ขอให้นำข้อมูลที่ ETDA ศึกษาไว้มาใช้ประกอบการดำเนินงานในช่วงที่กฎหมายยังไม่แล้วเสร็จ

“ถ้ารัฐบาลโดยเฉพาะกระทรวงดีอีมีความจริงใจ คุณต้องเร่ง คุณต้องรีบ รีบของคุณคือรีบชาตินี้ ไม่ใช่ชาติหน้า หากกระทรวงดีอีไม่สามารถจัดการปัญหาค่ารอบได้ นายไชยชนกก็ไม่ควรจะมาเป็นรัฐมนตรีกระทรวงดีอี”น.ส.ธนพรกล่าว