สีหศักดิ์ ชู 4 ยุทธศาสตร์ การทูตเศรษฐกิจเชิงรุก จ่อถกเมียนมาปมการค้าชายแดน ดัน FTA ไทย-EU เร่งขยายตลาดแอฟริกา ดัน Thailand-Africa Initiative เปิดประตูการค้า-การลงทุน
เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน ที่ หอประชุมมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย จังหวัดเชียงราย นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ กล่าวผ่านช่องทางออนไลน์ (VDO) ในหัวข้อ “การทูตเชิงรุก เพื่อการเพิ่มขีดความสามารถทางเศรษฐกิจไทย” ว่า ปัจจุบันต้องยอมรับว่าเป็นช่วงเวลาที่มีความท้าทายอย่างยิ่งต่อการต่างประเทศและการทูตของไทย เนื่องจากสถานการณ์โลกเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม มีความผันผวน เผชิญความขัดแย้งในหลายภูมิภาค ขณะที่ภูมิภาคของไทยเองยังมีปัญหากับกัมพูชา และสถานการณ์ความไม่มั่นคงในเมียนมา
ขณะเดียวกัน โลกกำลังเผชิญภาวะไร้ระเบียบ กติกาต่าง ๆ โดยเฉพาะกติกาการค้าระหว่างประเทศถูกบั่นทอน มีมาตรการกีดกันทางการค้าเพิ่มขึ้น รวมถึงกรณีสหรัฐฯ ใช้มาตรการภาษี (Tariff) กดดันประเทศต่าง ๆ ซึ่งไม่ได้ใช้เป็นเพียงเครื่องมือในการลดการขาดดุลการค้าของสหรัฐฯ เท่านั้น แต่ยังนำมาใช้เป็นเครื่องมือในประเด็นอื่นด้วย นอกจากนี้ ยังมีการแข่งขันด้านภูมิรัฐศาสตร์เศรษฐกิจ โดยเฉพาะการแข่งขันทางเทคโนโลยี
นายสีหศักดิ์ กล่าวว่า ภายใต้สถานการณ์ดังกล่าว การทูตไทยจะดำเนินการแบบเดิมไม่ได้ แต่ต้องปรับเป็นการทูตเชิงรุกมากขึ้น มียุทธศาสตร์ที่ชัดเจน มีความยืดหยุ่นต่อสถานการณ์โลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว และต้องมีเอกภาพในการทำงานระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ โดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจที่ต้องขับเคลื่อนไปด้วยกัน รวมถึงต้องสื่อสารกับประชาชนทั้งในและต่างประเทศอย่างชัดเจน ทั้งนี้ กระทรวงการต่างประเทศประกาศให้ การทูตเศรษฐกิจเป็นนโยบายที่ให้ความสำคัญสูงสุด โดยมียุทธศาสตร์สำคัญ 4 ด้าน ได้แก่
- การรักษาตลาดและขยายตลาดใหม่ มุ่งรักษาการเข้าถึงตลาดสำคัญของไทย ควบคู่กับการขยายโอกาสไปยังตลาดใหม่ ๆ เพื่อเพิ่มช่องทางการค้าและสร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการไทย
- การดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ โดยให้ความสำคัญกับการลงทุนที่มีคุณค่า ไม่ใช่เพียงการเพิ่มปริมาณเงินลงทุน แต่ต้องเป็นการลงทุนที่นำเทคโนโลยีชั้นนำเข้ามาในประเทศไทย โดยเฉพาะเทคโนโลยีที่จะช่วยขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล เศรษฐกิจสีเขียว และเศรษฐกิจที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่มีความจำเป็นอย่างยิ่งต่อการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย
- การส่งเสริมการลงทุนไทยในต่างประเทศ เนื่องจากปัจจุบันภาคเอกชนไทยในหลายสาขามีศักยภาพและมีความจำเป็นที่จะต้องออกไปลงทุนในต่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศจึงให้ความสำคัญกับการสนับสนุนภาคเอกชนไทยอย่างเต็มที่
- ใช้การทูตเปิดทางด้านเทคโนโลยี วิทยาศาสตร์ และนวัตกรรม การทูตเศรษฐกิจในปัจจุบัน ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องการค้าและการลงทุน แต่ครอบคลุมถึงความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการยกระดับผลิตภาพและเศรษฐกิจไทยในระยะยาว
นายสีหศักดิ์ กล่าวว่า อย่างไรก็ตาม การดำเนินยุทธศาสตร์จะประสบความสำเร็จหรือไม่ ขึ้นอยู่กับวิธีการทำงาน ปัจจุบันได้กำหนดให้สถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่ของไทย รวมถึงเอกอัครราชทูตและกงสุลใหญ่ มีหน้าที่ทำงานด้านเศรษฐกิจเป็นหลัก เพื่อแสวงหาโอกาสให้ประเทศไทยและภาคเอกชนไทย นอกจากนี้ ยังขับเคลื่อนการทำงานในรูปแบบทีมประเทศไทย โดยประสานกับกระทรวงพาณิชย์ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) และกระทรวงที่เกี่ยวข้องทุกกระทรวง ขณะที่มิติการทูตเศรษฐกิจที่มีความสำคัญเพิ่มขึ้น คือการทูตวิทยาศาสตร์และนวัตกรรม ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศทำงานร่วมกับกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) อย่างใกล้ชิด โดยมีการประชุมร่วมกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. และจัดทำแผนงานร่วมกัน ประเด็นที่สำคัญคือ เราต้องทำงานเชิงรุกมากขึ้น เราต้องทำงานเป็นทีมประเทศไทย
นายสีหศักดิ์ กล่าวว่า สำหรับการดำเนินงานในระดับทวิภาคีและเวทีระหว่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศให้ความสำคัญกับการหยิบยกประเด็นเศรษฐกิจขึ้นหารือและแสวงหาโอกาสให้ประเทศไทยทุกครั้งที่เดินทางเยือนประเทศต่าง ๆ หรือเข้าร่วมการประชุมในเวทีระหว่างประเทศ โดยมีตัวอย่างการดำเนินงานในหลายภูมิภาค อาทิ การหารือกับ สปป.ลาว ที่ได้หารือเรื่องการก่อสร้างสะพานเพื่อสร้างเส้นทางการค้าไปยังจีนและเวียดนาม ซึ่งเป็นการใช้ประโยชน์จากโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคมเพื่อเพิ่มโอกาสทางการค้าและเชื่อมโยงตลาดในภูมิภาค หรือเมียนมา (พม่า) ที่จะเดินทางเยือนครั้งถัดไป นอกจากประเด็นด้านความมั่นคงแล้ว จะหารือเรื่องการค้าชายแดน โดยเฉพาะอุปสรรคที่ยังมีอยู่ เนื่องจากการค้าชายแดนไทย-เมียนมามีมูลค่าสูง และเป็นสัดส่วนส่วนใหญ่ของการค้าทั้งหมดระหว่างไทยกับเมียนมา
“พรุ่งนี้ผมจะไปเมียนมา นอกจากประเด็นเกี่ยวกับความมั่นคงแล้ว ก็จะคุยเรื่องการค้าชายแดน ว่าตอนนี้ยังมีอุปสรรคอะไรบ้าง เพราะการค้าชายแดนกับเมียนมาก็เป็นมูลค่าที่สูง ส่วนใหญ่ก็เป็นของการค้าทั้งหมดกับเมียนมา” นายสีหศักดิ์กล่าว
นายสีหศักดิ์ กล่าวว่า รวมไปถึงการหารือกับ คาซัคสถานและเอเชียกลาง ก็เป็นโอกาสในขยายไปสู่ตลาดใหม่ และยังเป็นเกตเวย์ ที่จะเชื่อมโยงประเทศไทยเข้าสู่ตลาดต่าง ๆ ของประเทศในภูมิภาคเอเชียกลาง นอกจากนี้ แอฟริกา ก็เป็นอีกภูมิภาคที่มีศักยภาพและไทยต้องเร่งขยายโอกาสด้านเศรษฐกิจ การค้า และการลงทุน สำหรับประเทศสำคัญที่ให้ความสนใจ ได้แก่ ไนจีเรียและแอฟริกาใต้ ซึ่งขณะนี้กระทรวงการต่างประเทศมีนโยบาย Thailand-Africa Initiative เพื่อผลักดันการขยายความสัมพันธ์และโอกาสของไทยในทวีปแอฟริกา
“แอฟริกา ก็เป็นภูมิภาคที่มีศักยภาพ และเราก็ต้องพยายามที่จะขยายโอกาสให้กับประเทศไทย นั่นก็คือเรื่องของเศรษฐกิจ เรื่องของการค้า การลงทุน ประเทศที่สำคัญก็มี ไนจีเรีย แอฟริกาใต้ ตอนนี้เรามีนโยบายที่เรียกว่า Thailand-Africa Initiative”นายสีหศักดิ์กล่าว
นายสีหศักดิ์ กล่าวว่า ส่วนการหารือที่ มาเลเซีย ก็ได้หารือเรื่องการพัฒนาพื้นที่ชายแดนร่วมกัน รวมถึงโครงการความร่วมมือด้านการเชื่อมโยงทางรถไฟและทางถนน โดยเสนอให้ดึงภาคเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในกรอบความร่วมมือการพัฒนาพื้นที่ชายแดน เพื่อให้ภาคเอกชนมีบทบาทในการผลักดันโครงการและขับเคลื่อนความร่วมมือให้เกิดผลเป็นรูปธรรม รวมไปถึง สหภาพยุโรป หรือ EU ก็ได้ไปเจรจาความตกลงเขตการค้าเสรี (FTA) ระหว่างไทยกับ EU ซึ่งขณะนี้การเจรจาใกล้จะได้ข้อสรุปแล้ว และกระทรวงการต่างประเทศพยายามผลักดันให้กระบวนการเจรจาเดินหน้าได้รวดเร็วยิ่งขึ้น
“ซึ่งประเด็น EU ก็ในการไปเยือนหรือพูดคุยกับประเทศในยุโรปที่ผ่านมา ก็ต้องอาศัยแรงหนุนทางด้านการเมืองระหว่างประเทศด้วย” นายสีหศักดิ์กล่าว
นายสีหศักดิ์ กล่าวว่า การทูตเศรษฐกิจเป็นภารกิจที่กระทรวงการต่างประเทศให้ความสำคัญ และจะดำเนินงานร่วมกับกระทรวงต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนภาคเอกชนอย่างใกล้ชิด ซึ่งที่ผ่านมาได้มีการหารือกับภาคเอกชนอย่างต่อเนื่อง โดยกระทรวงการต่างประเทศมุ่งใช้กลไกทางการทูตเป็นเครื่องมือสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้ประเทศไทย ทั้งการรักษาตลาดเดิม การเปิดตลาดใหม่ การดึงดูดการลงทุนที่มีเทคโนโลยีและนวัตกรรม ตลอดจนสนับสนุนผู้ประกอบการไทยออกไปลงทุนในต่างประเทศ ที่เน้นการทำงานเชิงรุกและบูรณาการร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐกับภาคเอกชน
“การทูตไทยในโลกที่ผันผวนต้องเป็นการทูตเชิงรุก รวดเร็ว และมียุทธศาสตร์ โดยใช้การทูต เศรษฐกิจเป็นเครื่องมือรักษาตลาด เปิดตลาดใหม่ ดึงดูดการลงทุนคุณภาพ สนับสนุนภาคเอกชน ไทยสู่ต่างประเทศ และเชื่อมโยงเทคโนโลยีและนวัตกรรม ผ่านการทำงานแบบทีมประเทศไทย และความร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับภาคเอกชน เพื่อเปลี่ยนความสัมพันธ์ระหว่างประเทศให้เป็น โอกาสทางเศรษฐกิจของไทย”นายสีหศักดิ์กล่าว
