หน้าแรก เศรษฐกิจ อัทธ์ตั้งข้อส...

อัทธ์ตั้งข้อสังเกต ปรับสูตร MPI เพื่อดันจีดีพี หรือแค่ภาพลวงตาเศรษฐกิจไทย

18.11.26 | 15:25 น.

อัทธ์ตั้งข้อสังเกต ปรับสูตร MPI เพื่อดันจีดีพี หรือแค่ภาพลวงตาเศรษฐกิจไทย

เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน รศ.ดร.อัทธ์ พิศาลวานิช อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต วิเคราะห์กรณีปรับ MPI ดัน GDP สูงขึ้น: ภาพลวงตาเศรษฐกิจไทย ว่า การประกาศตัวเลข GDP รายไตรมาสที่ 3/2569 ของสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายนที่ผ่านมา GDP ไตรมาสที่ 3/2569 ขยายตัว 2.9% (YoY) สูงขึ้นกว่า GDP ไตรมาสที่ 2/2569 ที่ 2.4% ส่วนหนึ่งเป็นเพราะมีการปรับปรุงข้อมูลดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรม ทำให้ GDP ไทยตั้งแต่ไตรมาสที่ 1, 2 และ 3 ของปี 2569 ปรับเพิ่มขึ้นทุกไตรมาส เมื่อใช้อัตราการขยายตัว GDP ปี 2569 (ใหม่) ที่ 2.5% ทำให้ GDP ไทยในปี 2569 เพิ่มขึ้น 0.25% เมื่อเทียบกับอัตราการขยายตัว GDP ปี 2569 (เก่า) โดยอัตราการขยายตัว GDP รายไตรมาสใหม่เพิ่มขึ้นทุกไตรมาส ทั้ง Q1 Q2 และ Q3 ยกเว้นไตรมาส4 คาดว่าจะลดลง หากกำหนดทั้งปี 2569 ขยายตัว 2.5%

รศ.ดร.อัทธ์ กล่าวว่า การปรับวิธีคำนวณดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรม (MPI) สามารถทำได้ และอาจจำเป็นเพื่อให้สะท้อนโครงสร้างการผลิตและห่วงโซ่อุตสาหกรรมที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะอุตสาหกรรมใหม่ที่มีบทบาทเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม การปรับวิธีคำนวณควรมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มความแม่นยำของข้อมูล พร้อมเปิดเผยหลักเกณฑ์ น้ำหนัก และผลเปรียบเทียบระหว่างวิธีเดิมกับวิธีใหม่อย่างชัดเจน หากการปรับ MPI ส่งผลให้ประมาณการ GDP สูงขึ้น จำเป็นต้องอธิบายว่าตัวเลขที่เพิ่มขึ้นสะท้อนกิจกรรมการผลิตที่วิธีเดิมครอบคลุมไม่เพียงพอมากน้อยเพียงใด เพราะการเปลี่ยนวิธีวัดสามารถเปลี่ยนตัวเลขที่รายงานได้ ขณะที่การฟื้นตัวของเศรษฐกิจต้องพิจารณาร่วมกับรายได้ การจ้างงาน และกำลังซื้อของประชาชน หากมุ่งปรับตัวเลขเพื่อให้การเติบโตของไทยดูใกล้เคียงค่าเฉลี่ยอาเซียน ย่อมเสี่ยงต่อความน่าเชื่อถือของสถิติ เศรษฐกิจไทย และทำให้การกำหนดนโยบายคลาดเคลื่อนจากปัญหาที่เกิดขึ้นจริง กลายเป็นภาพลวงตาเศรษฐกิจไทย ขอตั้งข้อสงสัยในประเด็นของ MPI และ GDP ดังนี้


1.แนวคิด วัตถุประสงค์ และวิธีคำนวณแตกต่างกัน: ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) เป็นการวัดมูลค่าการผลิตสินค้าและบริการขั้นสุดท้ายภายในประเทศในช่วงเวลาหนึ่ง สามารถคำนวณได้ทั้งด้านรายจ่ายหรืออุปสงค์ และด้านการผลิตหรืออุปทาน โดยแสดงมูลค่าเป็นหน่วยเงิน เช่น ล้านบาท ส่วนดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรม (MPI) เป็นเครื่องชี้การเปลี่ยนแปลงของปริมาณการผลิตภาคอุตสาหกรรม โดยแสดงเป็นเลขดัชนีที่ไม่มีหน่วย และกำหนดปีอ้างอิงเท่ากับ 100 ขณะที่อัตราการเปลี่ยนแปลงของ MPI ระหว่างช่วงเวลาจะแสดงเป็นร้อยละ (%)

การเปลี่ยนสูตรคำนวณ MPI จากดัชนีปริมาณแบบลาสแปร์ที่ใช้น้ำหนักคงที่ (Fixed-weight Laspeyres Volume Index) เป็นสูตรดัชนีปริมาณแบบลาสแปร์ชนิดเชื่อมโยงลูกโซ่” (Chained Laspeyres-type Volume Index) มีโอกาสสูงที่ทำให้อัตราการขยายตัวของ MPI สูงกว่าสูตรเดิม หากน้ำหนักที่ปรับใหม่เพิ่มความสำคัญให้อุตสาหกรรมที่มีการผลิตขยายตัวสูง “เมื่อนำไปคำนวณร่วมกับ GDP จะทำให้ GDP ปรับสูงขึ้นเกินกว่าความเป็นจริง”

การเพิ่มขึ้นของ MPI ไม่ได้หมายความว่า GDP จะต้องเพิ่มขึ้น เนื่องจาก MPI สะท้อนปริมาณผลผลิตอุตสาหกรรม ขณะที่ GDP ด้านการผลิตวัดมูลค่าเพิ่มหลังหักสินค้าและบริการขั้นกลาง การนำ MPI มาใช้ปรับประมาณการ GDP จึงต้องคำนึงถึงความสัมพันธ์ระหว่างผลผลิตกับมูลค่าเพิ่ม และน้ำหนักของแต่ละอุตสาหกรรมในระบบเศรษฐกิจ

Advertisement

2.ความเสี่ยงต่อการ “นับซ้ำ”: โดยปกติกิจกรรมการผลิตของอุตสาหกรรมและห่วงโซ่อุตสาหกรรมใหม่ได้รวมอยู่ในการประมาณการ GDP ในแต่ละไตรมาสอยู่แล้ว โดยผ่านการสำรวจข้อมูลของแต่ละไตรมาส การนำข้อมูลจาก MPI ที่ปรับปรุงใหม่มาใช้จะต้องตรวจสอบความครอบคลุมและความซ้ำซ้อนกับข้อมูลเดิมอย่างรอบคอบ หากนำมูลค่าเพิ่มของกิจกรรมเดียวกันมาบวกเพิ่มเติม ทั้งที่รวมอยู่ในประมาณการเดิมแล้ว “จะทำให้ GDP สูงเกินจริง”

3. MPI เพิ่ม แต่อัตราการใช้กำลังการผลิต (Cap U) ลดลง: โดยทั่วไป MPI และ Cap U มีการเคลื่อนไหวในทิศทางเดียวกัน หาก MPI ที่ปรับปรุงใหม่แสดงการขยายตัว แต่ Cap U โดยรวมกลับลดลงในช่วงเวลาเดียวกัน และช่วงหลายปีที่ผ่านมา Cap U ปรับลดลงต่อเนื่อง MPI ที่สูงขึ้น ทำให้ผู้ประกอบการซึ่งเป็นผู้ที่รู้ Cap U ดีที่สุด ย่อมตั้งข้อสงสัยว่า MPI ใหม่ สามารถสะท้อนสถานการณ์ภาคอุตสาหกรรมไทยได้เพียงใด “ย่อมส่งผลต่อความเชื่อมั่นและลังเลการลงทุนของภาคเอกชนในอนาคตได้”

4.ความเสี่ยงต่อผลการสอบสวนกำลังการผลิตส่วนเกินตามมาตรา 301 ของสหรัฐฯ: ขณะนี้ USTR กำลังไตร่สวนและตรวจสอบไทยร่วมกับประเทศคู่ค้าอื่นเกี่ยวกับนโยบายและแนวปฏิบัติที่อาจก่อให้เกิดกำลังการผลิตและผลผลิตส่วนเกิน โดยพิจารณาทั้งการแทรกแซงของรัฐ การเกินดุลการค้าอย่างต่อเนื่อง และกำลังการผลิตที่ไม่ได้ใช้งาน ที่ไม่สอดคล้องกับความต้องการภายในประเทศ
หากสหรัฐฯ พบว่านโยบายของไทยก่อให้เกิดความบิดเบือนและกระทบการค้าสหรัฐฯ ผ่านการขยายตัวของ “MPI ใหม่ ก็อาจนำไปสู่มาตรการตอบโต้เพิ่มเติมตามมาตรา 301 ได้”

“GDP ที่เพิ่มขึ้น ไม่สอดคล้องกับปัจจัยเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับคนส่วนใหญ่ของประเทศ ได้แก่ หนี้ครัวเรือนไทยยังสูง รายได้ของคนเงินประจำลดลง กลุ่มผู้ประกอบการ SMEs และครัวเรือนไทย (โดยเฉพาะการซื้อหรือเช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์) ไม่สามารถเข้าถึงสินเชื่อได้ รวมไปถึงการปิดตัวของ SMEs เพิ่มขึ้น 16% (มกราคม-กันยายน 2569) และปิดตัวในไตรมาส 3/2569 เพิ่มขึ้น 78.48% เทียบกับ ไตรมาส 2/2569” รศ.ดร.อัทธ์ กล่าว