หน้าแรก เศรษฐกิจ สมคิด ชี้เศรษ...

สมคิด ชี้เศรษฐกิจไทยป่วยหนัก เสี่ยงถดถอยเรื้อรัง ‘เสือตัวที่ 5’ ตกชั้นสู่ ‘แมวป่วย’

18.11.26 | 22:00 น.

สมคิด ชี้เศรษฐกิจไทยป่วยหนัก เสี่ยงถดถอยเรื้อรัง ‘เสือตัวที่ 5’ ตกชั้นสู่ ‘แมวป่วย’

เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน ที่โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์ แอท เซ็นทรัลเวิลด์ ภายในงาน 100 ปีชาตกาลศาสตราจารย์สังเวียน อินทรวิชัย และ 88 ปี พาณิชย์บัญชี ธรรมศาสตร์ นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ อดีตรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวปาฐกถาพิเศษหัวข้อ “พลิกไทยเพื่อไปต่อ” ว่า องค์กรการเงินระดับโลกทั้งธนาคารโลก (World Bank) และกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ได้แสดงความกังวลอย่างรุนแรงต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศไทยที่ตกต่ำต่อเนื่อง จนเกือบอยู่ท้ายแถวของภูมิภาคอาเซียน โดยไทยเผชิญภาวะเศรษฐกิจถดถอยเรื้อรังมาเกือบ 20 ปี นับตั้งแต่ปี 2549–2550 ซึ่งเป็นช่วงสุดท้ายที่สามารถขยายตัวได้ระดับ 5%

นายสมคิด กล่าวว่า ในขณะที่ไทยเติบโตต่ำ ประเทศเพื่อนบ้านอย่างเวียดนามกลับเร่งอัตราการเติบโตขึ้นไปถึง 7–8% ต่อปี และกลายเป็นฐานการผลิตใหญ่ที่สุดในอาเซียนภายในระยะเวลาเพียง 10 ปี ซึ่งหากประเทศไทยยังคงขยายตัวได้เพียง 2.5% ต่อปี ในอีก 5 ปีข้างหน้า ขนาดเศรษฐกิจของเวียดนามจะใหญ่กว่าไทยอย่างแน่นอน ส่วนมาเลเซียและอินโดนีเซียก็จะทิ้งห่างออกไป ซึ่งสิ่งนี้สะท้อนถึงต้นทุนแห่งการเสียโอกาสอันมหาศาลของคนไทยและกลุ่มคนรุ่นลูกหลานในอนาคต


นายสมคิด กล่าวว่า ความเปราะบางเชิงโครงสร้างที่น่ากังวลที่สุดในขณะนี้ คือการส่งสัญญาณของ “ภาวะขาดดุลคู่” (Twin Deficits) ซึ่งเป็นการขาดดุลการค้าและขาดดุลการคลังพร้อมกันเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 2521 โดยช่วง 9 เดือนแรกของปีนี้ ไทยขาดดุลการค้าไปแล้วหลายหมื่นล้านดอลลาร์ และเสี่ยงที่จะทำให้ดุลบัญชีเดินสะพัดขาดดุลตามไปด้วย เนื่องจากภาคการส่งออกอ่อนแอลงและการสร้างอุตสาหกรรมเป้าหมายใหม่ (New S-Curve) ทำได้ไม่ทันการณ์ ขณะเดียวกันดุลการคลังก็ประสบปัญหาการจัดเก็บรายได้ จนรัฐบาลต้องบีบดึงเงินปันผลจากรัฐวิสาหกิจอย่าง ปตท. และกู้เงินเพิ่มจนระดับหนี้สาธารณะใกล้แตะเพดาน 70%

สมคิด

นายสมคิด กล่าวว่า นอกจากนี้ อำนาจซื้อในประเทศยังหดตัวรุนแรง โครงสร้าง GDP ไม่กระจายตัวสู่ประชาชน เนื่องจากแรงงานภาคเกษตรกรรมที่มีสูงถึง 30% กลับสร้าง GDP ได้เพียง 10% ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมไม่สามารถปรับขึ้นค่าจ้างได้เพราะมูลค่าผลผลิตต่ำ ด้านผู้ประกอบการ SMEs กว่า 3 ล้านแห่งก็เข้าไม่ถึงแหล่งเงินทุน เพราะสถาบันการเงินมักเลือกปล่อยสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำให้กลุ่มทุนใหญ่ ส่งผลให้ประชาชนต้องพึ่งพาหนี้นอกระบบจนหนี้สินครัวเรือนพุ่งสูงถึง 800,000 บาทต่อครัวเรือน และมีรายจ่ายสูงกว่ารายได้ 1.5 เท่า ซึ่งมาตรการกระตุ้นการบริโภคชั่วคราวอย่าง “คนละครึ่ง” ไม่สามารถแก้ปัญหาระยะยาวได้ ขณะเดียวกัน การลงทุนเอกชนก็ลดลงจาก 30% เหลือเพียง 15–16% ส่วนงบลงทุนภาครัฐมีเพียง 20% เศษ เพราะกว่า 80% ต้องกันไว้เป็นงบประจำและเงินเดือนข้าราชการ

Advertisement

นายสมคิด กล่าวว่า แม้ไทยจะเผชิญปัญหารอบด้าน แต่ความปั่นป่วนทางภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) และการปรับเปลี่ยนนโยบายของมหาอำนาจ ทั้งสหรัฐอเมริกา, จีน และรัสเซีย ได้ส่งผลให้เกิดการย้ายฐานการผลิต (Relocation) ครั้งใหญ่เพื่อกระจายความเสี่ยงมายังอาเซียน ซึ่งประเทศไทยถูกมองว่าเป็นหนึ่งในพื้นที่ปลอดภัย มีที่ดิน และมีระบบพลังงานที่เสถียร ทำให้กลุ่มอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง เช่น Data Center, ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และชิปเซมิคอนดักเตอร์ หลั่งไหลเข้ามา อย่างไรก็ตาม BOI ต้องมียุทธศาสตร์คัดเลือกอุตสาหกรรมอย่างรอบคอบ ไม่รับอย่างส่งเดช และต้องเร่งดึงการลงทุนที่สามารถต่อยอดจุดแข็งดั้งเดิมของไทย เช่น ภาคการเกษตร, อุตสาหกรรมอาหาร, ชีวภาพ (Biotech) และการบริการสุขภาพ (Healthcare) เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มสูงสุด

นายสมคิด กล่าวว่า นอกจากนี้ กระแสการเติบโตของ AI จะเป็นเครื่องมือสำคัญในการพลิกฟื้นประเทศ หากนำมาประยุกต์ใช้อย่างจริงจัง โดย AI สามารถช่วยปฏิรูปภาคการเกษตรด้วยเทคโนโลยีพยากรณ์อากาศ, ช่วย SMEs ประเมินสินเชื่อจากกระแสเงินสด รวมถึงช่วยลดขนาดและเพิ่มประสิทธิภาพระบบราชการ อย่างไรก็ตาม การรับมือกับ AI ต้อง “คิดให้สุดและทำให้สุด” สถาบันการศึกษาต้องพลิกโฉมจากการผลิตบัณฑิต (MBA) เพื่อป้อนเป็นพนักงานองค์กรใหญ่ สู่การสร้างผู้ประกอบการที่รู้จักใช้แพลตฟอร์มและเทคโนโลยี เพราะหากดำเนินการไม่จริงจัง ผลประโยชน์จะตกอยู่กับกลุ่มทุนขนาดใหญ่ ในขณะที่กลุ่มคนทำงานสำนักงาน (White Collar) มีความเสี่ยงที่จะถูกเลิกจ้าง (Layoff) ถึง 30% ภายใน 3 ปี

นายสมคิด กล่าวเน้นย้ำว่า การแก้ปัญหาโครงสร้างเศรษฐกิจของประเทศไทย คือการปฏิรูปโครงสร้างทางการเมืองและสร้างระบบธรรมาภิบาล การเปลี่ยนตัวนายกรัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีเป็นเพียงส่วนยอดหรือ “Cherry on top” ที่ไม่สามารถแก้ปัญหารากฐานได้ หากโครงสร้างระดับล่างและระบบราชการยังไม่ได้รับการปฏิรูปอย่างจริงจัง เศรษฐกิจจะดีได้ต้องเริ่มต้นจากการเมืองที่ดีและมีธรรมาภิบาล เพื่อดึงดูดคนรุ่นใหม่ที่มีความรู้ความสามารถเข้ามาพัฒนาประเทศ และไม่ปล่อยให้สังคมตกอยู่ภายใต้ระบบอธรรมาภิปไตย

“สิ่งที่น่ากลัวคือการสูญเสียแรงขับเคลื่อนและแรงบันดาลใจ ที่จะพัฒนาประเทศให้ก้าวไปเป็น ‘เสือตัวที่ 5 ของเอเชีย’ เราปล่อยให้ตัวเองเคยชินกับการรอคอยความช่วยเหลือ เคยชินกับนโยบายแจกเงินจนกลายเป็นความเสพติด ท้ายที่สุด เราก็หมดความทะเยอทะยานที่จะเป็นเสือ และยอมรับสภาพการเป็นเพียง ‘แมวป่วย’ ต่อไปแบบนี้” นายสมคิด กล่าว