นายภูมิศักดิ์ ราศรี ผู้อำนวยการศูนย์ปฏิบัติการเศรษฐกิจการเกษตร สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยว่า สถาบันอิโคโนมิสต์ อินเทลลิเจนซ์ ยูนิต หรือ อีไอยู ได้จัดอันดับดัชนีความมั่นคงทางอาหารโลก (จีเอฟเอสไอ) ปี 2559 จาก 113 ประเทศทั่วโลก โดยคิดจากองค์ประกอบ 3 ด้าน คือ 1.ความพอเพียงของอาหาร 2.ความสามารถในการหาซื้ออาหาร และ 3.คุณภาพและความปลอดภัยของอาหาร ประเทศไทยมีคะแนนรวมอยู่ที่ 59.5 คะแนน สูงขึ้นจากปี 2558 ประมาณ 0.5 คะแนน หรือคิดเป็นอันดับที่ 51 ของโลก โดยมีสหรัฐอเมริกา ครองอันดับ 1 รองลงมา คือ ไอร์แลนด์ สิงคโปร์ ออสเตรเลีย และเนเธอร์แลนด์ อย่างไรก็ตามหากคิดคะแนนเฉพาะในกลุ่มประเทศอาเซียน 9 ประเทศ (ไม่รวมบรูไน) จะพบว่า ไทยอยู่อันดับ 3 ของอาเซียน รองจากประเทศสิงคโปร์ ที่มีคะแนนรวม 83.9 คะแนน และมาเลเซีย ที่มีคะแนนรวม 59.5 คะแนน ส่วนอันดับ 4 คือ เวียดนาม มีคะแนนรวม 57.1 คะแนน และอันดับ 5 คือ อินโดนีเซีย มีคะแนนรวม 50.6 คะแนน
นายภูมิศักดิ์ กล่าวว่า แม้ว่าวิกฤตอาหารของโลกจะดูเหมือนไม่ส่งผลกระทบต่อประเทศไทย เนื่องจากไทยสามารถผลิตอาหารเพียงพอการบริโภคภายในประเทศ และยังมีผลผลิตมากพอที่จะส่งออกไปจำหน่ายยังต่างประเทศได้ต่อเนื่อง จนขึ้นเป็นผู้ส่งออกผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง สับปะรดกระป๋อง อันดับ 1 ของโลก ข้าวและน้ำตาล อันดับ 2 ของโลก กุ้ง อันดับ 3 ของโลก และไก่เนื้อ อันดับ 4 ของโลก แต่ประเทศไทยยังมีความเสี่ยงหลายด้านที่อาจจะกระทบต่อความมั่นคงทางอาหาร โดยเฉพาะการกระจายรายได้ ที่มีการกระจุกตัวอยู่ที่กลุ่มคนส่วนน้อยของประเทศ การเข้าถึงอาหารที่ดีมีประโยชน์ของกลุ่มคนส่วนใหญ่อาจเกิดความยากลำบาก ภาคการตลาด ที่มีแนวโน้มว่า บริษัทขนาดใหญ่ข้ามชาติจะเข้ามาครอบครองและผูกขาดกลไกการกระจายอาหารมากยิ่งขึ้น จากการขยายตัวของกิจการร้านค้าสะดวกซื้อ ที่เข้ามาแทนที่ตลาดสด ตลาดนัด และร้านขายของชำขนาดเล็กอย่างรวดเร็ว รวมถึงปัญหาของการใช้ที่ดินทางการเกษตรที่ผิดวิธี มีการนำที่ดินที่เหมาะสมกับการทำเกษตรไปทำอุตสาหกรรมมากขึ้น และปัญหาด้านระบบน้ำที่ปัจจุบันมีพื้นที่ชลประทานเพียง 31.54 ล้านไร่ ซึ่งคิดเป็น 21.13% ของเนื้อที่ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรทั้งประเทศเท่านั้น
นายภูมิศักดิ์ กล่าวว่า ดังนั้นเพื่อลดปัจจัยเสี่ยงความมั่นคงทางอาหาร ภาครัฐควรออกมาตรการเชิงนโยบาย อาทิ การคุ้มครองที่ดินเพื่อการเกษตรเพื่อให้มีที่ดินเพียงพอที่จะทำการเกษตรโดยเฉพาะการปลูกพืชอาหารได้อย่างยั่งยืน โดยควรออกกฎหมายหรือมีมาตรการคุ้มครองที่ดินเพื่อการเกษตรเพื่อไม่ให้ถูกนำไปใช้ประโยชน์อย่างอื่นนอกการเกษตรและไม่อนุญาตให้บุคคลต่างด้าวทั้งส่วนตัวและนิติบุคคลเข้าครอบครองที่ดินทั้งทางตรงและทางอ้อม นอกจากนี้ ภาครัฐควรจัดสรรงบประมาณอย่างต่อเนื่อง เพื่อเร่งรัดการวิจัยและพัฒนาพันธุ์และเทคโนโลยี เพื่อเพิ่มผลผลิตต่อไร่ การต้านทานต่อโรคแมลงศัตรูพืช และสามารถปรับตัวได้กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโลก รวมทั้งส่งแสริมและสนับสนุนการทำการเกษตรที่หลากหลาย การทำการเกษตรผสมผสาน เกษตรทฤษฎีใหม่ สนับสนุนการวางแผนการผลิต เพื่อลดความเสี่ยงจากการปลูกพืชเชิงเดี่ยว สนับสนุนให้เกิดความมั่นคงด้านอาหารแก่เกษตรกรรายย่อย เน้นการปลูกพืชควบคู่กับการทำปศุสัตว์ด้วยเพื่อเป็นการเกื้อกูลกันในระบบ
“แม้ว่าไทยจะเป็นประเทศผู้ผลิต และส่งออกสินค้าเกษตรและอาหาร อันดับต้นๆของโลก คนส่วนใหญ่คงคิดว่าประเทศเราไม่น่าจะประสบปัญหาด้านความมั่นคงทางด้านอาหารอย่างแน่นอน แต่เมื่อดูดัชนีจีเอฟเอสไอลงไปในรายละเอียดแล้ว จะพบว่า ประเทศไทยยังมีความเสี่ยงด้านความมั่นคงอาหารอยู่มาก โดยเฉพาะด้านความสามารถในการหาซื้ออาหาร จากปัญหารายได้ของครัวเรือนที่อาจไม่เพียงพอ และบางครัวเรือนมีรายได้ลดลง สวนทางกับค่าครองชีพที่สูงขึ้น รวมถึงด้านคุณภาพและความปลอดภัยของอาหาร ที่ปัจจุบัน อาหารในประเทศไทยยังมีสารตกค้างสูง และคุณค่าทางอาหารยังต่ำอยู่ เมื่อเทียบกับสินค้าส่งออก ดังนั้นภาครัฐจึงควรมีมาตรการเพื่อมากำกับดูแลในเรื่องนี้เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาในอนาคต” นายภูมิศักดิ์ กล่าว

