หน้าแรก เศรษฐกิจ สคร.ยันไม่แปร...

สคร.ยันไม่แปรรูปรัฐวิสาหกิจ เล็งเพิ่มประสิทธิภาพเพิ่มการแข่งขันประเทศ “สมหมาย”ติงการเมืองยังแทรกแซง

10.11.17 | 11:47 น.

ในงานเสวนาสาธารณะ “อนาคตรัฐวิสาหกิจไทยกับร่างกฎหมายพัฒนารัฐวิสาหกิจ” จัดโดยสถาบันเพื่อการวิจัยและพัฒนาประเทศไทย(ทีดีอาร์ไอ) ที่โรงแรมสวิสโวเทล เลอ คองคอร์ด เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (สคร.) เปิดเผยถึงความคืบหน้าร่างพระราชบัญญัติการพัฒนาการกำกับดูแลและบริหารรัฐวิสาหกิจ พ.ศ. … ว่าขณะนี้สภานิติบัญญัติแห่งชาติ(สนช.) รับหลักการวาระแรกแล้ว อยู่ในขั้นตอนการพิจารณาของกรรมาธิการและรับฟังความเห็นจากผู้ร่าง ผู้ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งกฎหมายจะออกมาได้ภายในปีนี้หรือปีหน้าขึ้นอยู่กับการพิจารณาของ สนช. อย่างไรก็ตาม กฎหมายนี้จุดมุ่งหมายเพื่อการปฏิรูปรัฐวิสาหกิจให้เข้มแข็ง และมีความโปร่งใส มีธรรมมาภิบาล ไม่มีการเมืองเข้ามาแทรกแซง และมีการแยกหน้าที่ผู้กำหนดนโยบาย ผู้กำกับดูแล และผู้เป็นเจ้าของอย่างชัดเจน มีการกำหนดยุทธศาสตร์รัฐวิสาหกิจในภาพรวมเพื่อทำให้เกิดการบูรณาการ และเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินการ รวมทั้งจัดตั้งคณะกรรมการจัดตั้งคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (คนร.) ขึ้นมากำกับดูแล ซึ่งการสรรหากรรมการจะระบุเงื่อนไขไว้ชัดเจน เป็นต้น

“ในฐานะผอ.สคร. ไม่มีใครอยากทำให้รัฐวิสาหกิจแย่ มีแต่อยากพัฒนาให้ดีขึ้น และลดการแทรกแซงการเมือง การบริหารงานมีความโปร่งใส หากรัฐวิสาหกิจเปรียบเป็นม้า ที่ผ่านมาในอดีตทุกคนขึ้นขี่ม้า ใครขี่ได้ก่อนสั่งก่อน พอม้าเจ็บป่วย มาหากระทรวงการคลังเพื่อเอาภาษีประชาชนมาเพิ่มทุน จึงอยากจัดระบบใครจะสั่งการม้าต้องมีกติกา โปร่งใส ทั้งยังมีหน่วยงานที่กำกับอีกชั้น ซึ่งรัฐวิสาหกิจถือเป็นหน่วยงานสำคัญของเศรษฐกิจประเทศ ถ้าอยากเพิ่มการแข่งขันประเทศ หากพัฒนารัฐวิสาหกิจได้จะสามารถเพิ่มขีดการแข่งขันได้มาก” นายเอกนิติกล่าว


นายเอกนิติ กล่าวว่า ส่วนประเด็นที่มีความอ่อนไหว คือ การนำรัฐวิสาหกิจที่เป็นบริษัททั้ง 11 บริษัทมาจัดตั้งเป็นบรรษัท ซึ่งมีความกังวลว่าจะมีการจัดตั้งเพื่อแปรรูปยืนยันว่ากฎหมายนี้ไม่ได้ให้อำนาจในการเพิ่มหรือลดสัดส่วนการถือหุ้นของกระทรวงการคลัง ส่วน คนร. สามารถแสดงความคิดเห็นต่อการเพิ่ม-ลดสัดส่วนการถือหุ้นได้ แต่ต้องเป็นไปตามกฎหมายทุนรัฐวิสาหกิจ ที่ปัจจุบันการเพิ่มหรือลดสัดส่วนกระทรวงเจ้าสังกัดสามารถเสนอให้คณะรัฐมนตรี(ครม.)พิจารณาได้ หากอนุมัติก็ลดหรือเพิ่มได้ทันทีอยู่แล้ว ซึ่งรายละเอียดกฎหมายจริงจะเป็นอย่างไรอยู่ที่สนช. ส่วนความกังวลของสหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจต่าง ๆ กฎหมายฉบับนี้ไม่ได้เปลี่ยนแปลงสถานภาพรัฐวิสาหกิจและพนักงานแต่อย่างใดตราบใดที่ยังเป็นองค์การหรือบริษัทนั้นยังเป็นรัฐวิสาหกิจ

นายสมหมาย ภาษี อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวว่า รัฐวิสาหกิจเละเทะทุกยุคทุกสมัยที่ผ่านมา แต่ก็มีการพยายามปรับปรุงและปฏิรูป แต่เมื่อมีการเมืองมา พรรคการเมืองแย่งกระทรวงที่มีรัฐวิสาหกิจดี เพราะอะไรที่เป็นกฎเกณฑ์ระเบียบแหกกฎได้หมด เพื่อมาตะครุบของดีเข้ากระเป๋า ทั้งนี้ เมื่อวางคนจากกระทรวงการคลังเข้าไปนั่งคุมก็กลายเป็นพวกเดียวกันเพราะได้ประโยชน์ร่วมกัน อย่างไรก็ตามแม้จะเป็นบริษัทเอกชนก็คอร์รัปชั่นมาก เรื่องนี้ขึ้นอยู่กับการมีธรรมภิบาล ช่วงที่ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังในรัฐบาลของพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ชุดแรก ได้ให้ความเห็นว่า การบริหารรัฐวิสาหกิจที่ไม่มีประสิทธิภาพให้มีศักยภาพน่าจะทำให้เกิดรายได้เพิ่มขึ้น 35% หากนำเด็กฝากออกคาดว่าจะลดต้นทุนได้อีก 30%

นายสมหมาย กล่าวด้วยว่า เรื่องที่ต้องการตั้งบรรษัทมาเป็นผู้บริหารรัฐวิสาหกิจเข้าใจดี เพราะมีความคิดกำกับตั้งแต่สมัยรัฐบาลอภิสิทธิ์(นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ เป็นนายกรัฐมนตรี) หรือรัฐบาลทักษิณ(นายทักษิณ ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรี) แต่ยังไม่เกิดขึ้นจริง แต่กฎหมายนี้เขียนมาตรา 45 ขอเรียกว่า เป็นซุปเปอร์มาตรา 45 ที่ให้บรรษัทที่เป็นหน่วยงานของรัฐที่ไม่เป็นรัฐวิสาหกิจ ไม่เป็นหน่วยราชการ ตามกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่น จึงไม่มีกฎหมายไหนคุมได้

Advertisement

“การเป็นบรรษัทสามารถบริหารคล่องตัวมาก หากได้คนดีไม่แหกคอก แต่ผมไม่เชื่อนักการเมือง มีนายกรัฐมนตรีไทยกี่คนถูกยึดทรัพย์ ถูกไล่ไปต่างประเทศ เกือบครึ่งของนายกรัฐมนตรีไทยที่พัวพันกับเรื่องทุจริต คนร. มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ข้าราชการตามตำแหน่งในคณะกรรมการชุดนี้ที่เป็นลูกน้องก็ต้องขยับตามนายอยู่แล้วแบบไม่ต้องสั่ง ดังนั้นจะให้ไม่มีการทุจริตคอร์รัปชั่นเป็นไปไม่ได้ ผมไม่ค้านเรื่องปฏิรูปต้องทำ แต่หากปฏิรูปต้องทำให้ดี แม้ต้องเสียเวลาคิดไปอีกปียังดีกว่าทำอย่างนี้ ผมยอมรับในตัวนายเอกนิติ เป็นคนเก่งแต่กระดูกยังอ่อน ที่บอกว่ามี คนร. เป็นดับเบิ้ลล็อก แต่ประธาน คนร. คือนายกรัฐมนตรี ผมบอกเลยนายกรัฐมนตรีและนักการเมืองไว้ใจไม่ได้สักคน นอกจากคณะกรรมการโดยตำแหน่ง ยังมีคณะกรรมการสรรหาอีก ทั้งหมดเป็นพวกนายกรัฐมนตรีหมด ที่ผ่านมานักการเมืองก็เข้ามาแทรกแซงการทำงานจนบ้านเมืองล้าหลังไปหมด” นายสมหมายกล่าว

นางนวลน้อย ตรีรัตน์ สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า เห็นด้วยในแง่หลักการและเหตุผลที่ร่างกฎหมายฉบับบนี้ต้องการเพิ่มประสิทธิภาพ แต่ยังต้องติดตามว่าจะไปบรรลุถึงจุดที่ตั้งไว้หรือไม่ ซึ่งเรื่องที่กฎหมายนี้เน้นคือการเปิดเผยข้อมูลให้สาธารณะชนรับทราบ แต่ยังไม่เห็นการรับฟังความคิดเห็นของผู้เกี่ยวข้องในกระบวนการต่าง ๆ จึงอยากเพิ่มเติมเข้าไป เพราะกระบวนการของความโปร่งใสต้องมีความเห็นจากผู้เกี่ยวข้องเป็นลำดับแรก ส่วนการนำรัฐวิสาหกิจ 2 กลุ่มแยกออกจากกัน ส่วนที่ไม่ได้เป็นบริษัทกฎหมายไม่ได้กำหนดว่าจะดำเนินการอะไร ขณะส่วนที่เป็นบริษัทไปจัดตั้งโฮลดิ้ง จำนวนนี้มีบริษัทที่อยู่ในตลาดหลักทรัพย์ มีเกณฑ์ของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย(ตลท.)ดูแล การจัดตั้งโฮลดิ้งและมีผู้ควบคุมอาจจะมีข้อจำกัดหรือไม่ อย่างกรณีการซื้อขายหุ้นต้องอิงตามมติครม.หรือซื้อขายตามตลาดหลักทรัพย์ เป็นต้น

นางเดือนเด่น นิคมบริรักษ์ ผู้อำนวยการวิจัย ด้านการบริหารจัดการระบบเศรษฐกิจ ทีดีอาร์ไอ กล่าวว่า เรื่องสำคัญจะทำอย่างไรให้การคัดเลือกจะได้คณะกรรมการที่จะจัดตั้งขึ้นไม่มีการเมือง ไม่มีการแทรกแซง โดยตัวอย่างที่ต่างประเทศใช้กัน คือ การกำหนดคุณสมบัติของกรรมการ ต้องมีการระบุชัดเจน หรือ การกำหนดให้บุคคลภายนอกมาเป็นผู้คัดเลือก เช่น ผู้ว่า ธปท. เลขาก.ล.ต. ผอ.ไอโอดี องค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่น เป็นต้น เพราะหากเป็นคนที่เคยดำรงตำแหน่งต่าง ๆ ในอดีตคนก็กังวลว่าจะมีความเกี่ยวพันทางการเมืองหรือไม่ แทนที่จะเขียนกฎหมายให้กรรมการควรมีคุณสมบัติอย่างไร ควรเขียนให้กฎหมายว่าทำอะไรไม่ได้ และควรเน้นกระบวนการตรวจสอบ เพราะกฎหมายไทยยังอ่อนในเรื่องนี้ นอกจากนี้ เพื่อให้มีความโปร่งใสควรมีการให้องค์กรภายนอกเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการ เช่น การจัดซื้อจัดจ้างต้องใช้สัญญาคุณธรรม ปัจจุบันทำอยู่ 40 โครงการสามารถแก้ปัญหาคอร์รัปชั่นได้ และควรมีการเปิดเผยรายละเอียดในรายโครงการของรัฐวิสาหกิจ ข้อมูลพวกนี้ต้องเปิดเผย การมีส่วนได้ส่วนเสียของผู้บริหารและกรรมการ เช่น การมีผู้ส่วนได้เสียด้านการค้าขายกับรัฐวิสาหกิจ ประเทศไทยมีพ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสาร ไม่มีการเปิดข้อมูลสัมปทาน ต้องเปิดเผยให้ประชาชนสามารถตรวจสอบข้อมูลได้

นายบรรยง พงษ์พานิช อดีตกรรมการนโยบายและกำกับดูแลรัฐวิสาหกิจ กล่าวว่า รัฐวิสาหกิจเป็นสมบัติของชาติทำอย่างไรให้มีประสิทธิภาพสูงสุด เป็นเรื่องที่ทุกคนเห็นปัญหาและพยายามหาแนวทางในการแก้ไข ส่วนการจัดตั้งบรรษัทเพื่อบริหารรัฐวิสาหกิจนั้น ในไทยมีความพยายามในหลายรัฐบาลแต่ไม่สำเร็จ อย่างไรก็ตาม แนวทางนี้ไม่ว่าจะเป็น จีน เวียดนาม สิงคโปร์ มาเลเซีย ก็มีการจัดตั้งเป็นบรรษัทเพื่อบริหารงาน เพราะเป็นการพิสูจน์เรื่องธรรมาภิบาลได้ ส่วนความวังวลกรณีการก่อหนี้ของบรรษัท กฎหมายให้อำนาจนี้ไว้เพราะกระบวนการงบประมาณไม่ทัน และการกู้ได้แต่ขอบเขตที่ คนร. กำหนด ซึ่งการกู้ก็ถูกนับรวมเป็นหนี้สาธารณะเพราะเป็นรัฐวิสาหกิจ เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่เรื่องสำคัญ คือกระบวนการตรวจสอบ ซึ่งมีพื้นฐานบนการเปิดเผยข้อมูล ที่กฎหมายนี้ได้พยายามเขียนเอาไว้ รวมทั้งทำอย่างไรที่จะให้การดำเนินงานของรัฐวิสาหกิจมีประสิทธิภาพ

ส่วนกรณีการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ นายบรรยงกล่าวว่า ที่ผ่านมาทำให้รัฐวิสาหกิจสามารถระดทุนได้กว่า 3.8 แสนล้านบาท ทั้ง ปตท. การบินไทย ธนาคารกรุงไทย เป็นต้น ซึ่งช่วยบรรเทาภาระของงบประมาณประเทศได้ หากไม่มีการเข้าระดมทุนต่าง ๆเหล่านี้อัตราการขยายตัวเศรษฐกิจประเทศ(จีดีพี) ในช่วงที่ผ่านมาจะหายไปถึง 10%

ผู้สื่อข่าวรายงานบรรยากาศงานเสวนาสาธารณะว่า ช่วงหนึ่งของงานเสวนามีผู้เข้าร่วมสัมมนาจำนวนหนึ่งซึ่งเป็นกลุ่มสหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจได้ร่วมกันยืนขึ้นพร้อมโชว์ป้ายข้อความคัดค้านและขอให้ถอนร่างกฎหมายฉบับนี้ พร้อมทั้งร่วมกันเปล่งเสียงว่า “ถอน ถอน ถอน” อย่างไรก็ตาม การสัมมนายังคงดำเนินต่อไปด้วยความเรียบร้อยจนจบงานโดยไม่เกิดความรุนแรงแต่อย่างใด