เป็นที่ทราบกันดีว่า หลังจากที่ไทยได้รับการปลดธงแดง จากองค์กรการบินพลเรือนระหว่างประเทศ หรือไอเคโอ เมื่อต้นเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ถือเป็นการพลิกโฉมอุตสาหกรรมการบินของไทยอีกครั้งหนึ่ง หลังจากที่ต้องประสบปัญหาซบเซาเป็นเวลารวม 2 ปี เนื่องจากไม่สามารถขยายเส้นทางบินและเที่ยวบินได้เพิ่ม สนามบินต่างประเทศมีการตั้งคำถามถึงมาตรฐานการบินของประเทศไทย
ซึ่งหลังจากนี้ เชื่อว่าอุตสาหกรรมการบินของไทยจะขยายตัวในอัตราเร่ง และมีการแข่งขันดุเดือดร้อนแรงมากยิ่งขึ้นไปอีก มติชน จึงถือโอกาสจับเข่าคุยกับ น.ต.พงษ์ธร เทพกาญจนา หรือ กัปตันต่าย รองกรรมการผู้อำนวยการใหญ่สายปฏิบัติการ บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) ถึงสถานการณ์ปัจจุบันของอุตสาหกรรมการบินที่กำลังเกิดการแข่งขันแย่งซื้อตัวนักบิน การบริการของลูกเรือ รวมถึงมาตรฐานความปลอดภัยของการบินไทยในฐานะสายการบินแห่งชาติ
•สถานการณ์อุตสาหกรรมการบินในขณะนี้เป็นอย่างไรบ้าง และหลังไทยได้รับการปลดธงแดงจากไอเคโอ มีความเปลี่ยนแปลงหรือไม่
หากพูดถึงในแง่ของการปฏิบัติการบิน การให้บริการของลูกเรือ และในส่วนที่เกี่ยวข้องคงไม่มีความเปลี่ยนแปลงไปมากนัก แต่หากพูดถึงในด้านของกำลังพล โดยเฉพาะในส่วนของนักบิน หลังปลดธงแดงแล้ว ถือว่ามีการแข่งขันที่รุนแรงและดุเดือดขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ดังจะเห็นได้จากการเพิ่มขึ้นของปริมาณการจราจรทางอากาศในสนามบินดอนเมืองที่เพิ่มขึ้นไม่ต่ำกว่า 10% จำนวนเที่ยวบิน และการขึ้นลงที่เพิ่มขึ้นอย่างมาก ส่งผลให้มีความต้องการนักบินเพิ่มสูงขึ้นเป็นเงาตามตัว เป็นธรรมดาที่การบินไทยในฐานะรัฐวิสาหกิจ และสายการบินขนาดใหญ่ที่มีจำนวนนักบินมากกว่า 1,400 คน ซึ่งความเชี่ยวชาญและประสบการณ์ในการบินอันดับต้นๆ ของประเทศไทย มีการบินในระยะทางไกล หรือที่เรียกว่าบินผ่าน 7 คาบสมุทร ผ่านทุกสภาพอากาศ พายุ หมอก หิมะ และผ่านหลากหลายภูมิประเทศ จะถูกดึงตัวและซื้อตัวนักบินไปอยู่สายการบินอื่น โดยเฉพาะสายการบินราคาประหยัด (โลว์คอสต์) รวมถึงสายการบินขนาดเล็กที่ไม่มีศักยภาพเพียงพอที่จะฝึกอบรมนักบินด้วยตนเอง อย่างไรก็ตาม แม้ว่านักบินจะถูกซื้อไปบ้าง แต่ปริมาณดังกล่าวก็อยู่ในปริมาณที่เหมาะสม ไม่ได้ส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานของบริษัทแต่อย่างใด เนื่องจากบริษัทได้เตรียมความพร้อมในการจัดหาและฝึกอบรมนักบินไว้แล้ว ตั้งแต่ตอนที่ไทยยังติดธงแดงอยู่ รวมถึงยังมีแผนดำเนินการต่อในอนาคต
•แผนดำเนินการที่ว่าเป็นอย่างไร พอจะเปิดเผยได้หรือไม่
ขณะนี้การบินไทยกำลังอยู่ระหว่างปรับปรุงโครงสร้างการจ่ายค่าตอบแทนของนักบินให้มีความเป็นธรรมมากยิ่งขึ้น เพื่อให้นักบินมีความรู้สึกมั่นใจว่าได้รับความยุติธรรม รวมถึงการกำหนดการพัฒนาเส้นทางอาชีพของนักบิน หรือ career path เพื่อรองรับสภาพของอุตสาหกรรมการบินที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ให้เข้ากับสถานการณ์ภายนอกที่มีคู่แข่งในธุรกิจเยอะขึ้น เหมือนกับเมื่อก่อนที่การบินไทยอยู่บ้านคนเดียว ไม่มีคนมาซื้อตัว แต่เดี๋ยวนี้ไม่ใช่ เหมือนอยู่ตึกแถวที่มีคนพร้อมจะออก ซึ่งก็ต้องมีมาตรการรองรับ เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคต แต่มาตรการดังกล่าวจะบังคับใช้เมื่อใดนั้น ก็ต้องอยู่ในช่วงเวลาที่เหมาะสม และพร้อมรับกับสถานการณ์การแข่งขันที่รุนแรงแบบนี้
•ส่วนของลูกเรือประสบปัญหาการซื้อตัวเช่นเดียวกับนักบินด้วยหรือไม่
ในส่วนลูกเรือ ถือว่าไม่มีปัญหา การบินไทยยังโชคดีที่ไม่โดนซื้อตัวลูกเรือมากนัก เนื่องจากการทำงานของบินไทยที่ต่างกันจากสายการบินอื่น โดยเฉพาะสายการบินโลว์คอสต์ที่จะเน้นเพียงเรื่องความปลอดภัยเท่านั้น แต่การบินไทยจะเหนือกว่าที่ลูกเรือจะต้องมีการบริการผู้โดยสารเพิ่มขึ้นเข้ามา สายการบินอื่นจึงไม่มีความจำเป็นที่จะต้องดึงตัวลูกเรือของการบินไทยเข้าไป
•การบริการของลูกเรือการบินไทยยังคงดีอยู่หรือไม่ ช่วงที่ผ่านในโลกออนไลน์มักมีการพูดถึงคุณภาพการให้บริการของลูกเรือ ที่มักจะให้ความสำคัญและบริการผู้โดยสารต่างชาติดีกว่าผู้โดยสารคนไทย ในฐานะผู้บริหารสูงสุดของสายปฏิบัติการ ดูแลเรื่องนี้โดยตรง มีความเห็นอย่างไร
ต้องถามก่อนว่า คนที่พูดแบบนี้พูดด้วยอคติหรือไม่ แต่ในมุมมองของผม ที่มองอย่างเป็นกลาง ผมมองว่าบางทีลูกเรือมีมุมมองที่ว่า ผู้โดยสารเป็นคนไทย อาจจะเป็นคนข้างบ้านก็ได้ ก็เลยอาจจะเขินที่บริการ ขณะเดียวกันผู้โดยสารที่ขึ้นเครื่องการบินไทย พอเห็นลูกเรือเป็นคนไทย ก็จะคาดหวังว่าจะได้รับบริการเป็นอย่างดี ซึ่งจริงๆ แล้ว เราบริการทุกคนเท่ากันอยู่แล้ว เพียงแต่ว่าบางทีมีเหตุการณ์เดียวถูกหยิบยกขึ้นมาพูด มีการตรวจสอบไปแล้ว แต่ในโลกออนไลน์ก็ยังมีการหยิบยกประเด็นเหล่านี้ขึ้นมาอีก โดยการบินไทยมีการตรวจสอบเรื่องนี้ที่เข้มข้นอยู่แล้ว ทั้งในส่วนของลูกเรือเองที่ต้องเขียนรายงานหากเกิดความผิดปกติในเที่ยวบิน ขณะเดียวกันตัวผู้โดยสารเองก็สามารถยื่นเรื่องร้องเรียนความไม่พึงพอใจได้หลายช่องทางมาก และการบินไทยเองจะมีหน่วยงานรับเรื่องร้องเรียน มีการตรวจสอบ ขอคำอธิบาย อะไรแก้ไขได้ก็เร่งแก้ไข แต่ส่วนใดที่เกี่ยวกับเรื่องของค่านิยมส่วนตัว ก็อาจจะเป็นในเรื่องของมาตรฐานความปลอดภัยการบิน อย่างลูกเรือไปสั่งให้ผู้โดยสารนั่ง ผู้โดยสารอาจจะไม่พอใจว่าทำไมต้องนั่ง ลูกเรือก็ต้องมีความสัมพันธ์ที่ดี ประนีประนอม ชี้แจงว่าเป็นเรื่องมาตรฐานความปลอดภัย
•มาตรฐานความปลอดภัยของการบินไทย ปัจจุบันเป็นอย่างไร ยังดีเหมือนในอดีตหรือไม่
ต้องเรียนว่า การบินไทยมีการปรับปรุงและยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยอย่างไม่หยุดยั้งมาโดยตลอด ถ้าเทียบมาตรฐานในอดีตกับปัจจุบัน ถือว่าปัจจุบันมีมาตรฐานเพิ่มขึ้นดีกว่าในอดีตมาก เนื่องจากในอดีตไม่มีมาตรฐานบังคับใช้มากเท่าปัจจุบัน สภาพการแข่งขันไม่รุนแรงเท่าทุกวันนี้ ผมคงไม่มีตัวเลขอ้างอิง แต่อาจให้ลองคิดดูว่า แม้ไทยจะติดธงแดงจากไอเคโอ แต่การบินไทยยังสามารถบินเข้าสหภาพยุโรป (อียู) และออสเตรเลียได้ รวมทั้งก็ไม่ได้ถูกปลดจากการเป็นสมาชิกสตาร์อัลไลแอนซ์ (Star Alliance) มันสะท้อนให้เห็นถึงมาตรฐานของการบินไทยที่สูง การบินไทยได้รับการยอมรับจากต่างประเทศ ประเทศต่างๆ มาตรวจสอบการบินไทยเอง และการบินไทยก็มีครบตามมาตรฐานที่สากลได้กำหนดไว้ รวมทั้งการบินไทยก็ยังได้รับความไว้วางใจจากสายการบินอื่นในการเป็นศูนย์ฝึกอบรมทั้งนักบินและลูกเรือ เนื่องจากความพร้อมและมาตรฐานในเรื่องของบุคลากร อุปกรณ์ รวมถึงหลักสูตรการสอนที่ได้รับการยอมรับ
•ต่อจากนี้ไปการบินไทยจะต้องมีการปรับปรุงในด้านใดอีกหรือไม่
ต่อจากนี้ไป ในส่วนของสายปฏิบัติการ มีแผนที่จะพัฒนาระบบบริหารให้มีความรวดเร็วและตัดสินใจให้ไวยิ่งขึ้น การนำระบบดิจิทัลมาใช้ในการปฏิบัติการการบินในทุกกระบวนการ การรายงานผลผ่านอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ การยกระดับความปลอดภัยในห้องโดยสารให้เพิ่มขึ้น
รวมถึงการวางระบบให้รองรับกับมาตรฐานใหม่ของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท.) ที่มีการบังคับใช้เพิ่มขึ้น การจัดเก็บข้อมูลเพื่อรองรับการตรวจสอบให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องจากจะมีหน่วยงานทั้งภายในและภายนอกประเทศมาตรวจสอบมาตรฐานแทบจะทุกปีอยู่แล้ว ซึ่งในการตรวจสอบแต่ละครั้งใช้ทรัพยากรไปค่อนข้างเป็นจำนวนมาก จึงต้องมีการเข้ามาดูแลในเรื่องนี้ เพื่อควบคุมต้นทุนให้มีประสิทธิภาพสูงสุด
เพื่อให้การบินไทยมีความพร้อมสูงสุด ก่อนที่จะสยายปีกไปยังเส้นทางบินใหม่ๆ ในอนาคตต่อไป
ธนพล ตั้งสิริสุธีกุล
