เรื่องแต่งตั้งตัวแทนให้บริการของธนาคารพาณิชย์ หรือแบงกิ้ง เอเยนต์ มีผลบังคับใช้สัปดาห์ที่ผ่านมา หลักเกณฑ์ใหม่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเรียบร้อยแล้ว ต่อไปการเข้าถึงบริการของธนาคารพาณิชย์อาจง่ายขึ้น เพราะบริการทางการเงินจะมาอยู่ใกล้ชิดกับประชาชนอย่างเราๆ มากขึ้น แค่เดินออกมาหน้าปากซอยบ้านก็เหมือนถึงสาขาของธนาคารพาณิชย์
ทั้งนี้ แบงกิ้ง เอเยนต์อาจจะเป็นไปรษณีย์ ร้านสะดวกซื้อ ปั๊มน้ำมัน ร้านเครือข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ ตู้เติมเงิน หรือร้านโชห่วย ร้านค้าในชุมชน ร้านค้าธงฟ้าประชารัฐ หรือร้านค้าที่มี การติดตั้งเครื่องรูดบัตรอิเล็กทรอนิกส์ (อีดีซี) หรือร้านใดๆ ก็ได้ที่สเปกถึงตามหลักเกณฑ์ และธนาคารพาณิชย์ตัดสินใจเลือกเป็นตัวแทนให้บริการ ส่วนธุรกรรมการเงินนั้นก็ทำได้หลากหลาย ทั้งการรับฝากเงิน ถอนเงิน รับชำระค่าบริการต่างๆ แบงกิ้ง เอเยนต์เป็นการขยายช่องทางให้บริการทางการเงินของธนาคารพาณิชย์ ทดแทนการเปิดสาขาที่ต้องลงทุนและมีต้นทุนบริหารจัดการสูง
ดังนั้น เดิมเปิดสาขาหนึ่งจะต้องให้บริการทั้งการรับฝากเงิน การถอนเงิน การโอนเงิน การให้บริการด้านสินเชื่อ การเปิดบัญชีเงินฝาก หรือการให้บริการชําระเงินต่างประเทศ การขายประกัน กองทุน หรือหลักทรัพย์ เป็นต้น แต่ธนาคารพาณิชย์สามารถให้แบงกิ้ง เอเยนต์ทำธุรกรรมแทนเพียงอย่างเดียว หรือหลายอย่างก็ได้
ข้อดีคือทำให้ประชาชนสามารถเข้าถึงบริการของธนาคารพาณิชย์ได้อย่างทั่วถึงและสะดวกมากขึ้น แทนที่จะต้องไปใช้บริการที่สาขาธนาคารพาณิชย์ ซึ่งอาจจะไม่สะดวกกรณีที่อยู่อาศัยไกลจากสาขาธนาคารพาณิชย์ มีช่วงเวลาในการเปิดบริการที่จำกัด บางสาขาของธนาคารพาณิชย์มีผู้ใช้บริการจำนวนมาก ไปถึงแล้วก็ต้องรอนาน
แต่สามารถเลือกใช้บริการที่แบงกิ้ง เอเยนต์แทนได้
แบงกิ้ง เอเยนต์จะมาตอบโจทย์ประชาชนผู้ใช้บริการบางกลุ่มที่อาจจะ ไม่มั่นใจในการเข้าไปใช้บริการที่สาขาธนาคารพาณิชย์ที่มีขนาดใหญ่ ตกแต่งสวยงาม และมีคนพลุกพล่าน
อย่างไรก็ดี ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า แบงกิ้ง เอเยนต์เป็นช่องทางหนึ่งในการให้บริการของธนาคารพาณิชย์เท่านั้น ซึ่งธนาคารพาณิชย์แต่ละแห่งจะเลือกผู้ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมในการเป็นแบงกิ้ง เอเยนต์ เพราะการกระทำต่างๆ ของแบงกิ้ง เอเยนต์ หรือความเสียหายที่เกิดขึ้น ธนาคารพาณิชย์ยังคงต้องรับผิดชอบเสมือนธนาคารพาณิชย์เป็นผู้ดําเนินการเอง และต้องมีแนวทางการดูแลการให้บริการของแบงกิ้ง เอเยนต์ ครอบคลุมการตรวจสอบการปฏิบัติงานให้เป็นไปตามขั้นตอน การประเมินประสิทธิภาพการให้บริการของตัวแทน เป็นต้น
ตามหลักเกณฑ์ใหม่ สามารถแต่งตั้งธนาคารพาณิชย์อื่น สถาบันการเงินเฉพาะกิจ บริษัท ไปรษณีย์ไทย จํากัด ผู้ให้บริการการชําระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน ห้างหุ่นส่วนจํากัด บริษัทจํากัด บริษัทมหาชนจํากัด กองทุนหมู่บ้าน สหกรณ์ เป็นต้น ที่มีหลักแหล่งในการให้บริการที่ชัดเจน มีเครื่องมือ อุปกรณ์ และระบบที่เหมาะสมในการทําหน้าที่เป็นตัวแทนของธนาคารพาณิชย์ เช่น เครื่องรูดบัตร โดยขอบเขตและเงื่อนไขการให้บริการ รับฝากเงิน รับถอนเงิน จ่ายเงินสําหรับผู้ใช้บริการรายย่อย ได้ไม่เกิน 5,000 บาทต่อรายการ และไม่เกิน 20,000 บาทต่อวัน สําหรับผู้ใช้บริการแต่ละราย ส่วนจ่ายเงินสําหรับผู้ใช้บริการรายใหญ่ ต้องเป็นธนาคารพาณิชย์อื่น หรือสถาบันการเงินเฉพาะกิจเท่านั้น
แบงกิ้ง เอเยนต์จะเข้ามาเติมเต็มการเข้าถึงบริการทางการเงินในพื้นที่ห่างไกลได้ ข้อมูลจากสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ ธนาคารแห่งประเทศไทย ระบุ เพราะแม้ว่าปัจจุบันจะสามารถใช้บริการทางการเงินผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ คือเครื่องเอทีเอ็ม เครื่องฝากเงินอัตโนมัติ หรือช่องทางออนไลน์ ทั้งโมบายแบงกิ้ง และอินเตอร์เน็ตแบงกิ้ง และประเทศไทยมีแหล่งให้บริการทางการเงินเป็นจำนวนมากแต่ยังกระจายตัวไม่ทั่วถึง
มีหมู่บ้านถึง 55% ที่ยังห่างไกลจากบริการทางการเงินในระบบ ทำให้ต้องพึ่งบริการทางเลือกใหม่รวมไปถึงสถาบันการเงินกึ่งในและนอกระบบ ข้อมูลสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ ระบุว่า ศักยภาพของการเป็นแบงกิ้ง เอเยนต์ พบว่าปั๊มน้ำมันมีศักยภาพสูงสุดในการเติมเต็มบริการทางการเงินในชนบทที่ห่างไกล ในขณะที่ร้านสะดวกซื้อและไปรษณีย์อาจช่วยทำหน้าที่เพิ่มความสะดวกและการเข้าถึงในชุมชนเมือง แต่ก็มีปัจจัยอื่นที่ต้องพิจารณาประกอบ เช่น การบริหารเงินสด/การบริหารสภาพคล่องและความเสี่ยงของจุดบริการ เป็นต้น
สำหรับการขยายช่องทางแบงกิ้ง เอเยนต์ แม้จะไม่ใช่เรื่องใหม่ของธนาคารพาณิชย์ แต่มีความตื่นตัวกันมากขึ้น เพราะความจำเป็นที่ธนาคารพาณิชย์จะต้องเปิดสาขามีน้อยลง จากการที่ประชาชนเปลี่ยนพฤติกรรมไปทำธุรกรรมผ่านช่องทางอื่นๆ มากขึ้น โดยเฉพาะโมบายแบงกิ้ง
อาทิตย์ นันทวิทยา กรรมการผู้จัดการใหญ่และประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธนาคารไทยพาณิชย์ ให้ความเห็นว่า จำนวนสาขาธนาคารในอนาคตจำเป็นต้องลดลงตามความต้องการใช้งาน อย่างไรก็ตามแบงกิ้ง เอเยนต์จะเข้ามาช่วยในช่วงรอยต่อของการเปลี่ยนผ่านจากการใช้บริการในสาขาไปสู่ช่องทางโมบายแบงกิ้ง ซึ่งอาจจะยังมีลูกค้าบางส่วนต้องการใช้สาขาอยู่ แต่เมื่อธนาคารพาณิชย์ไม่อยากลงทุนสาขาแล้ว แบงกิ้ง เอเยนต์ก็เข้ามาช่วยได้
ขณะที่ อารักษ์ สุธีวงศ์ รองผู้จัดการใหญ่อาวุโส ด้านกลยุทธ์ ธนาคารไทยพาณิชย์ เสริมว่า ธนาคารมีการหารือกับพันธมิตรที่มีศักยภาพและมีเครือข่ายสาขา เพื่อขยายช่องทางแบงกิ้ง เอเยนต์ ซึ่งคาดว่าจะมีความชัดเจนในปีนี้
ขณะที่ธนาคารกรุงศรีอยุธยา โดย พงษ์อนันต์ ธณัติไตร ประธานคณะเจ้าหน้าที่ด้านธุรกิจลูกค้ารายย่อยและเครือข่ายการขาย กล่าวว่า ธุรกรรมที่แบงกิ้ง เอเยนต์สามารถทำได้ อาทิ การฝาก ถอน โอน รับชำระเงิน เป็นต้น อย่างไรก็ตามธุรกรรมเหล่านี้ปัจจุบันสามารถทำได้ผ่านทั้งช่องทางดิจิทัลแบงกิ้งและผ่านเอทีเอ็มได้อยู่แล้ว ก่อนหน้านี้ธนาคารได้มีการแต่งตั้งให้บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด เป็นแบงกิ้ง เอเยนต์อยู่แล้ว และจะมีการลงนามเพิ่มเติมกับบุญเติม ของบริษัท ฟอร์ท สมาร์ท เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) เพื่อขยายการให้บริการแบบแบงกิ้ง เอเยนต์เพิ่ม
ด้าน ปรีดี ดาวฉาย กรรมการผู้จัดการธนาคารกสิกรไทย กล่าวว่า ธุรกิจที่มีศักยภาพเป็นแบงกิ้ง เอเยนต์มองคล้ายกับธนาคารอื่นๆ คือเป็นธุรกิจที่มีสาขากระจายอยู่ทั่วไป ซึ่งพันธมิตรธุรกิจที่หารืออยู่ก็มีแต่ขึ้นอยู่กับความเห็นชอบทั้งสองฝ่ายหรือไม่ ที่ผ่านมาธนาคารได้ร่วมมือกับ ปตท.เพื่อพัฒนาระบบชำระเงินด้วยคิวอาร์โค้ด โอกาสที่จะขยายเป็นแบงกิ้ง เอเยนต์ก็เป็นไปได้แต่ก็ต้องตกลงกันทั้งสองฝ่าย
ส่วนธนาคารซีไอเอ็มบี ไทย ที่เป็นธนาคารขนาดเล็กและไม่ได้ขยายสาขาจำนวนมาก อดิศร เสริมชัยวงศ์ รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ สายธุรกิจรายย่อย มองว่า แบงกิ้ง เอเยนต์จะเป็นตัวกลางให้ธนาคารพาณิชย์หลายๆ แห่ง ลูกค้าสามารถเลือกใช้บริการธนาคารโดยไปที่ แบงกิ้ง เอเยนต์ บริการธนาคารเป็นเหมือนสินค้าที่วางอยู่บนชั้นแล้วคนเลือกซื้อ หากสามารถทำแบบนี้ได้ ต้นทุนการให้บริการการเงินลดลงและเพิ่มประสิทธิภาพ ซึ่งสำหรับธนาคารเองถือเป็นข้อได้เปรียบ หากแบงกิ้ง เอเยนต์เป็นธุรกิจที่มีเครือข่ายสาขามาก อย่างเช่น เซเว่น อีเลฟเว่น มีกว่าหมื่นสาขา ธนาคารสามารถใช้ช่องทางแบงกิ้ง เอเยนต์เข้าหาลูกค้าได้เร็วมากขึ้น
เมื่อมีแบงกิ้ง อเยนต์ช่องทางการให้บริการการเงินจะเพิ่มมากขึ้น
แต่ท้ายที่สุดแล้วอยู่ที่ประชาชนอย่างเราๆ ท่านๆ ว่าจะเลือกใช้ช่องทางแบบใดที่สะดวกที่สุด ซึ่งจะเป็นตัวชี้วัดว่าแบงกิ้ง เอเยนต์ที่จะเกิดขึ้นจะประสบความสำเร็จมาก-น้อยเพียงใด
