หมายเหตุ – เป็นความเห็นของฝ่ายต่างๆ ต่อมติของคณะกรรมการสลากกินแบ่งรัฐบาล เห็นชอบจัดทำสลากชุดออกจำหน่ายประมาณครึ่งหลังของปีนี้ โดยคาดหวังจะทำให้ราคาสลากปรับลดลงใกล้เคียงกับ 80 บาทต่อฉบับ
รศ.ดร.นวลน้อย ตรีรัตน์
ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หากสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลทำสลากชุดออกจำหน่ายเอง ข้อดีคือ เชื่อว่าสำนักงานสลากจะตรึงราคาขายให้เป็นไปตามหน้าตั๋วได้ เป็นประเด็นน่าจะเป็นไปได้ ที่ผ่านมาจากผลการสำรวจ พบว่าส่วนใหญ่ถ้าคนซื้อเป็นใบมักซื้อได้ในราคา 80 บาท แต่พอซื้อหวยชุดราคาพุ่งสูงขึ้นไป ถ้าสำนักงานสลากรวมหวยชุดเอง มีแนวโน้มน่าจะทำให้ราคาลดลงได้ หรือถ้าราคาเพิ่มสูงขึ้นจากหน้าสลาก คงเพิ่มเพียงเล็กน้อย ถ้าสำนักงานสลากฯคอยตามดูอย่างจริงจัง
ประเด็นที่อาจจะเกิดขึ้นก็คือ สำนักงานสลากจะมีวิธีรักษาสัดส่วนอย่างไร จะทำหวยชุดสักกี่เปอร์เซ็นต์ และใบเดี่ยวเท่าไร เพราะปฏิเสธไม่ได้ว่าการทำหวยชุด ทำให้เกิดแนวโน้มที่คนจะใช้จ่ายเงินในการซื้อสลากเพิ่มมากขึ้น แทนที่จะซื้อ 1-2 ใบ แต่ถ้ากระจายได้อย่างหลากหลายน่าจะเป็นผลดีอยู่
การทำหวยชุดมีแนวโน้มทำให้คนซื้อมากขึ้น เพราะหวยชุดทำให้คนใช้จ่ายในการซื้อสลากเพิ่มมากขึ้นอยู่แล้ว แทนที่จะซื้อ 1 ใบ หรือ 2 ใบ ก็มาซื้อหลายใบ คำถามคือ สำนักงานสลากจะจัดสัดส่วนจำนวนชุดเท่าไร มีข้อมูลเพียงพอหรือไม่ที่จะรวมชุด แต่ไม่น่าจะรวมเป็นชุดใหญ่และไม่น่าจะส่งเสริม อย่างไรก็ตาม สำนักงานสลากยังไม่ได้แก้ปัญหาว่า ทำไมที่ผ่านมาการรวมชุดทำได้ง่ายดายเหลือเกิน
จากที่เคยสำรวจมาพบว่า คนจำนวนไม่น้อยสนใจสลากชุดประเภท 5 ใบ แต่ถ้าเกิน 5 ใบจะซื้อน้อยลง แต่นี่เป็นข้อมูลที่เก่าไป 1 ปีแล้ว เนื่องจากช่วงหลังกระแสคนถูกรางวัล โดยเฉพาะปัญหาเรื่องหวยหาย ทำให้คนมีความรู้สึกว่าซื้อเป็นชุดได้เงินเยอะ พฤติกรรมคนอาจได้รับผลกระทบจากสิ่งเหล่านี้ ไปกระตุ้นให้คนซื้อหวยชุดมากขึ้น ฉะนั้นตัวเลขก็อาจจะเปลี่ยนไป สำนักงานสลากควรดูข้อมูลเรื่องพวกนี้ให้ละเอียด เพื่อจะจัดให้ได้อย่างถูกต้อง แต่ไม่นำไปสู่การกระตุ้นให้คนใช้จ่ายในการซื้อสลากมากเกินไป ให้เล่นแบบสนุก อย่าไปใช้จ่ายเงินกับเรื่องนี้มากเกินไป
การที่สำนักงานสลากจัดหวยชุดเองอาจจะแก้ปัญหาสลากแพงได้บางส่วน แต่คงไม่ได้ทั้งหมด ถ้าพ่อค้าสามารถรวมหวยชุดได้ง่ายอยู่แล้ว เพราะการรวมหวยชุดบางทีก็มีการปั่นเลขมาก่อน มีเลขเด็ด เพราะฉะนั้นเขาจะต้องรวมเพิ่ม ซึ่งไม่รู้ว่าสำนักงานสลากจะใช้วิธีคิดอย่างไร ยังไม่เห็นแผนการ เพราะคงไม่ใช่เอาทั้งหมดมารวม จึงยังไม่แน่ใจว่าจะทำอย่างไรในแง่นี้
ส่วนที่มีการพูดถึงเรื่องสลากออนไลน์ว่าจะมาแก้ปัญหาสลากแพงถาวร แต่สังคมไทยยังไม่ยอมรับนั้น การทำมีหลายแบบ การทำหวยออนไลน์โดยซื้อผ่านเครื่องอาจแก้ปัญหาเรื่องหวยแพงได้ชัดเจนมากขึ้น แต่ผลกระทบที่จะเกิดคือคนขายหวย ซึ่งอาจไม่ใช่ผู้มีรายได้สูง การมาขายหวยทำให้มีงานทำ แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าปัจจุบันมีคนขายหวยมากเกินไป หวยตู้อาจจำกัดตรงนี้ได้ และทำให้ขายเป็นที่เป็นทาง แต่มีประเด็นที่ต้องพิจารณา เพราะช่วงหนึ่งมีข่าวว่า ถ้าขายเป็นหวยออนไลน์จะให้ไปติดอยู่ในร้านสะดวกซื้อ ซึ่งปิดโอกาสผู้ค้ารายอื่น โดยปกติในหลายประเทศตู้หวยจะอยู่ในที่ขายแยกต่างหาก ไม่ใช่ในร้านสะดวกซื้อ ก็อาจทำให้คนบางส่วนที่เคยขายหวยใบไปขายผ่านออนไลน์ ไม่จำเป็นต้องอยู่ที่ร้านสะดวกซื้ออย่างเดียว จะได้ช่วยกระจายรายได้ให้ผู้ขายไปจุดอื่นๆ ด้วย ซึ่งต้องมีการศึกษาอีกและมีการประเมินผลกระทบ เพราะปัจจุบันมีคนขายหวยเป็นหมื่นคน
ธนากร คมกฤส
เลขาธิการมูลนิธิรณรงค์หยุดพนัน
ไม่เห็นด้วยกับแนวทางดังกล่าว โดยในช่วงหลังเทศกาลสงกรานต์จะเข้าหารือกับกลุ่มเครือข่าย เพราะจะยิ่งเป็นการส่งเสริมให้คนซื้อสลากมากขึ้น จากการพิมพ์สลากเพิ่มของสำนักงานสลากถึง 80 ล้านใบ จากช่วงก่อนคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เข้ามา สลากพิมพ์อยู่ที่ 31 ล้านใบ เมื่อเปรียบเทียบกันพบว่าราคาสลากไม่ได้ปรับลดลงแต่อย่างใด
คณะกรรมการสลากฯและสำนักงานสลากอ้างว่า การพิมพ์สลากเพิ่มเพื่อต้องการแก้ปัญหาสลากแพง แต่ขณะนี้ราคาสลากไม่ได้ปรับลดลง โดยในช่วงการพิมพ์สลากเพิ่มใหม่ๆ ราคาปรับลดลงแค่ช่วงระยะแรกที่ออกมาตรการ หลังจากนั้นตลาดค้าสลากเริ่มปรับตัว จึงเห็นว่าการออกมาตรการสลากใหม่ เช่น การพิมพ์เพิ่ม การจัดชุด เป็นการมอมเมา ส่งเสริมให้คนเล่นการพนันมากขึ้น
การพิมพ์สลากเพิ่มทำให้เกิดการนำมาจัดชุดง่ายขึ้น ก่อนหน้านี้เคยเตือนไปแล้วว่า การพิมพ์สลากเพิ่มไม่สามารถแก้ปัญหาราคาแพงได้ และทำให้มีการรวมชุดมากขึ้น ขณะนี้เหตุการณ์เกิดขึ้นกับตลาดสลากเหมือนกับที่เคยเตือนไว้ ดังนั้น จึงไม่เชื่อว่าเมื่อสำนักงานสลากฯจัดชุดมาขาย จะทำให้ราคาสลากถูกลง ทั้งนี้ ในการแก้ปัญหาสลากแพงควรแก้ปัญหาที่คนกลาง ที่เป็นขาใหญ่ทำให้ราคาแพง ซึ่งสำนักงานสลากยังไม่สามารถไปจัดการกลุ่มคนพวกนั้นได้
การมีผู้ถูกรางวัล 30 ใบ สูงถึง 180 ล้านบาทนั้น คนที่จะรวบรวมสลากได้ขนาดนั้นต้องมีอิทธิพลอย่างมหาศาล จึงมองว่ากลุ่มอิทธิพลต่อวงการสลากยังไม่หมดไป แม้จะมีการพิมพ์สลากเพิ่ม แต่ปริมาณความต้องการยังมีสูง เพราะขณะนี้ตลาดสลากเปลี่ยนไปจากเดิมขายเป็นใบ นิยมนำมาจัดชุด ด้วยรางวัลที่ใหญ่ขึ้น ทำให้คนซื้อซื้อมากขึ้น ดังนั้น การที่สำนักงานสลากรวมชุดเอง มองว่ายิ่งเป็นการเปิดช่องให้มีการรวมชุดสลากจำนวนที่สูงขึ้นอย่างแน่นอน
รศ.สังศิต พิริยะรังสรรค์
อดีตสมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.)
เป็นการแก้ปัญหาชั่วคราว จะทำให้สถานการณ์ดีขึ้นกว่าเดิมบ้าง เพราะนักธุรกิจ เอกชน ยี่ปั๊ว มองการรวมหวยเป็นชุดว่าเป็นโอกาสที่สามารถทำกำไรได้ ซึ่งพบว่ามีความต้องการในตลาดจริง และการถูกรางวัลใหญ่สูงขึ้น ไม่ว่าจะเป็น 60 ล้าน 100 ล้าน 180 ล้าน ก็เป็นการกระตุ้นให้เกิดความต้องการในตลาดมากขึ้น แต่ปัญหาที่กังวลคือราคาแพงกว่าที่กฎหมายกำหนด เมื่อสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลประกาศออกมาแบบนี้ ถือเป็นการคุ้มครองผู้บริโภคให้สามารถซื้อหวยชุดได้ในราคาที่กฎหมายกำหนด แต่จะไม่เกิดความยั่งยืน เพราะมีจุดอ่อนจำนวนมาก และสำนักงานสลากก็ไม่สามารถแก้ปัญหาได้ทั้งหมด เนื่องจากในแต่ละงวดตัวเลขเด็ดที่คนต้องการซื้อไม่เหมือนกัน ทำให้มีสลากบางส่วนเหลือ
สมมุติสำนักงานสลากต้องการทำรวมชุด 5 ใบในราคา 400 บาท จะต้องหาตัวเลขให้ได้ว่ามีคนที่ต้องการซื้อ 5 ใบจำนวนกี่คน แต่บางคนมีความต้องการซื้อมากกว่า 5 ใบ ต้องรู้ว่ายังมีอยู่อีกกี่คน และที่มาตรงนี้อยู่ที่ไหน จึงเป็นโจทย์ที่ว่า สำนักงานสลากทำอย่างไรก็ไม่สามารถแก้ปัญหาได้ทั้งหมด การทำหวยชุดแก้ได้บางส่วนเท่านั้น เพราะเป็นการบรรเทา แต่ปัญหาจะยังไม่จบ เนื่องจากคนมีความต้องการหลากหลาย และสำนักงานสลากจะไม่สามารถแก้ไขความหลากหลายนี้ได้หมด เพราะอาจจะยังมีคนไปรวมชุดมากกว่า 5 ใบขึ้นไป และมีการทำกำไรในส่วนนี้
การแก้ไขปัญหานี้จริงๆ จะต้องแก้ไขด้วยการทำสลากล็อตโต้หรือการทำสลากออนไลน์ ให้คนซื้อแจ้งเลขมาเลย จึงจะแก้ได้จริง เพราะสิ่งที่ทำเป็นเพียงการชั่วคราวที่ผ่อนคลายปัญหาไปได้ส่วนหนึ่งเท่านั้น และสำนักงานสลากไม่สามารถตามแก้ไปทุกปัญหาได้ คนซื้ออยากจะได้เลขที่ตัวเองต้องการ ยอมจ่ายแพงเพราะไม่มีทางเลือก แต่ถ้าเป็นระบบออนไลน์สามารถเลือกได้เลย ไม่ต้องไปซื้อแพงอีกแล้ว และการซื้อสลากเป็นตลาดที่มีความสงสารเจือปนอยู่ในการตัดสินใจด้วย ไม่ใช่เหตุผลด้านเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว
จริงๆ แล้วไม่เห็นด้วยกับการมีสลากในสังคมไทย เพราะเป็นการมอมเมาประชาชน และสำนักงานสลากคงหลีกเลี่ยงไม่ให้มีปัญหาต่อต้านเกิดขึ้น คนจำนวนหนึ่งที่มีกำลังซื้อสูงอยากจะซื้อสลากรวมชุด แต่ก็มีคนจำนวนมากซื้อสลากใบเดียว นี่คือกลไกราคาที่กำลังทำงาน ซึ่งสำนักงานสลากพยายามตอบโจทย์ตลาดของกลุ่มคนที่ต้องการซื้อลอตเตอรี่รวมชุด เมื่อเห็นว่ามีการรวมชุดเกิดขึ้น มีการขายในราคาสูงกว่าที่กฎหมายกำหนด ก็พยายามเข้าไปแทรกแซงซึ่งเป็นเรื่องที่ถูกแล้ว ส่วนตัวก็สนับสนุนการทำหวยชุด เพราะมีความต้องการอยู่จริง หากสำนักงานสลากไม่ทำ พวกยี่ปั๊วก็ทำอยู่แล้ว และได้กำไรส่วนเกินในตรงนี้มาก แต่ถ้าทำ ก็ทำให้ผู้บริโภคไม่ถูกเอารัดเอาเปรียบจากยี่ปั๊ว
