ปัจจุบันต้องยอมรับว่า มินิมาร์ตยักษ์ใหญ่ครองเมือง เพราะมีสินค้านานาชนิดที่ตอบโจทย์ของลูกค้าทุกเพศทุกวัย วางเรียงรายบนชั้น อย่างเป็นระเบียบให้คนซื้อได้เลือก ทั้งยังมีการให้บริการอำนวยความสะดวกด้านต่างๆ มีไฟสว่างและแอร์เย็นฉ่ำ ทำให้ร้านขายของชำหรือร้ายโชห่วยค่อยๆ หายไปจากสังคมไทย
ขณะที่หน่วยงานภาครัฐไม่ค่อยให้ความสนใจกับการที่ปลาใหญ่จะกินปลาเล็ก เพียงแค่แนะนำให้โชห่วยปรับตัวขึ้นมาแข่งขัน แต่ด้วยทุนที่จะต้องใช้จึงเป็นเรื่องที่ยากในการสู้กับค้าปลีกข้ามชาติ
ด้วยเหตุนี้ หอการค้าจังหวัดขอนแก่น จึงร่วมมือกับมหาวิทยาลัยขอนแก่น (มข.) เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้ร้านโชห่วย และผู้ประกอบการท้องถิ่น ให้โชห่วยอยู่รอดในยุคที่มีการแข่งขันทางการค้า
เข็มชาติ สมใจวงษ์ ประธานหอการค้าจังหวัดขอนแก่น เผยรายละเอียดว่า หลายฝ่ายมีแนวคิดร่วมกันที่จะทำโครงการนี้ขึ้นมา เพราะเห็นว่าผู้ค้ารายย่อยโดนรุกมาหลายรอบแล้ว ตั้งแต่ร้านสะดวกซื้อมาตั้งอยู่ปากซอย ขยายจาก 1 ร้าน เป็น 2 ร้าน 3 ร้าน นำสินค้าบางอย่างที่เป็นอาชีพดั้งเดิมที่ชาวบ้านหาเลี้ยงชีพเข้าไปอยู่ในร้าน ดึงลูกค้าไปตลอด จึงไม่สามารถที่จะทนดูได้อีกต่อไป
หอการค้าขอนแก่นมีหน้าที่ดูแลสมาชิก และต้องต้องช่วยปกป้อง เพราะถ้าร้านค้าอยู่ไม่ได้ จะส่งผลกระทบต่อด้านอื่นๆ มากมาย ทั้่งภาระครอบครัว การดูแลบุตร และบิดามารดา จึงมีการพูดคุยกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องใน จ.ขอนแก่น อาทิ รศ.ดร.กิตติชัย ไตรรัตนศิริชัย อธิการบดี มข. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ทั้งเทศบาลนครขอนแก่น และองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ขอนแก่น รวมทั้งภาคเอกชน
เรื่องแรก เราสะท้อนถึงความเหมาะสมถูกต้องในเรื่องของคุณธรรมจริยธรรมของผู้ประกอบการรายใหญ่ ว่าการที่เขาทำแบบนี้
ทำให้เกิดการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม ส่งผลกระทบต่อการล่มสลายของผู้ค้ารายย่อยท้องถิ่น แต่ในข้อกฎหมายไม่สามารถห้ามได้ จึงจะใช้มาตรการทางด้านคุณธรรมและความเหมาะสม
เราไม่ได้บอกว่า จะต่อต้านการรุกรานของโมเดิร์นเทรดได้สำเร็จ แต่เป็นการสะท้อนให้เห็นว่า สิ่งที่เขาทำไม่ถูกต้อง และคิดว่ารัฐบาลหรือผู้ที่มีหน้าที่กำกับดูแลจะต้องปฏิบัติอะไรบางอย่างว่าเพื่อสนับสนุนแนวคิดนี้
เรื่องที่ 2 สภาพการแข่งขันโดยเสรี ตอนนี้รายย่อยถ้าไม่ปรับตัวจะสู้ไม่ได้ เราจะต้องเสริมความสามารถในการแข่งขัน ติดอาวุธให้เขา ต้องขอบคุณ รศ.ดร.กิตติชัย ไตรรัตนศิริชัย อธิการบดี มข. ที่มาช่วยในเชิงวิชาการ จัดส่งเจ้าหน้าที่ อาจารย์ นักศึกษามาเป็นพี่เลี้ยงให้กับผู้ประกอบการตามย่านชุมชนต่างๆ เพื่อวิเคราะห์จุดแข็งจุดอ่อนและทำบัญชีเบื้องต้น เพื่อเป็นหลักฐานในการกู้เงินตามนโยบายรัฐบาลที่จะปล่อยสินเชื่อให้เอสเอ็มอี
นอกจากนี้ ยังมีนักศึกษาคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ และคณะศิลปกรรมศาสตร์ จะมาช่วยเรื่องออกแบบ ตกแต่งหน้าร้าน ทาสีให้สวยงาม และทำป้ายชื่อให้ดึงดูดวามสนใจ
ในส่วนของภาคเอกชนและท้องถิ่นคุยกันว่า ต้องสร้างค่านิยมให้คนท้องถิ่นไม่ทิ้งกัน ให้คนขอนแก่นอุดหนุนกันเอง อย่าซื้อเพื่อความสะดวก แต่เป็นการซื้อเพื่อเป็นการอุดหนุน และเป็นการต่อยอดธุรกิจให้กับชุมชน ต้องสร้างตรงนี้ ในส่วนผู้ประกอบการที่เป็นผู้ผลิตรายใหญ่ เช่น โรงสีข้าวก็จะไปขอความร่วมมือ ขอซื้อข้าวในราคาพิเศษมาขายให้กับกลุ่มนี้ เพื่อดึงดูดลูกค้าเข้าร้าน รวมทั้งจะขออนุญาตติดป้ายติดสติ๊กเกอร์ตามชุมชน รณรงค์การอุดหนุนร้านค้าในท้องถิ่น
เราจะคุยกันเพื่อหาแนวทางร่วมกันและนำไปสู่การปฏิบัติ ให้เป็น ขอนแก่นโมเดล เรียกว่า โครงการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้ผู้ประกอบการท้องถิ่น ร่วมกับการสร้างจิตสำนึก ท้องถิ่นอุดหนุนกันเอง และหวังว่า จังหวัดอื่นๆ จะได้ดำเนินการเช่นเดียวกันเพื่อจะได้เกิดความเข้มแข็งทั้งประเทศ ประธานหอการค้าจังหวัดขอนแก่นสรุป
ด้าน รศ.ดร.กิตติชัย ไตรรัตนศิริชัย อธิการบดี มข. อธิบายเสริมว่า เราจะต้องวางยุทธศาสตร์ให้เห็นว่าโชห่วยสามารถขายสินค้าในราคาที่แข่งกับมินิมาร์ตได้ และสินค้าได้มาตรฐานเหมือนกัน โดย มข.เข้ามาช่วยตั้งแต่เรื่องของการจัดทำเรื่องแบรนดิ้งของร้าน ช่วยกันดูว่าการวางตำแหน่งของสินค้าจะทำอย่างไร เรื่องการทำบัญชี รวมถึงให้คำแนะนำอื่นๆ
นอกจากยังมีนักวิชาการที่เก่งๆ จะเข้ามาช่วยในเรื่องของการตลาดให้กับร้านค้าได้อีก ส่วนนักศึกษาของมหาวิทยาลัย ซึ่งเป็นเด็กรุ่นใหม่ๆ ก็จะเข้าไปช่วยออกแบบ ซึ่งจริตของเด็กรุ่นใหม่นั้น ถ้าจะซื้อสินค้าแบบนี้ควรจะทำร้านหรือรูปแบบร้านค้าแบบไหนถึงจะดึงดูดลูกค้าได้ จะทำให้เด็กรุ่นใหม่เดินเข้าไปซื้อสินค้าของร้านโชห่วยได้เหมือนร้านสะดวกซื้อ
จะทำอย่างไรถึงจะดึงคนรุ่นใหม่เข้ามาซื้อสินค้าในร้านเหล่านี้ได้ จึงต้องให้คนรุ่นใหม่มาช่วยดู อาจต้องเพิ่มสินค้า หรือร้านค้าแถวนั้นไม่มีสินค้าประเภทนี้อยู่เลย แต่คนรุ่นใหม่มองเห็นความต้องการ อาจให้คำแนะนำกัน และในการค้าขายปลีก ขายส่ง เราก็มีผู้ประกอบการเอกชนในเมืองขอนแก่น ทำสินค้าแบบนี้อยู่แล้ว และจำหน่ายแข่งกันกับยักษ์ใหญ่ที่มาจากส่วนกลาง ถ้าจับมือกันผู้ประกอบการก็อยู่ได้ อธิการบดี มข. แจกแจง
ร้านขายสินค้าส่งของท้องถิ่น ราคาอาจจะถูกกว่าร้านค้าขนาดใหญ่ ซึ่งร้านขนาดใหญ่ต้องมีค่าใช้จ่ายในเรื่องการโฆษณาและประชาสัมพันธ์สินค้า ประชาสัมพันธ์ร้านค้า ทุกอย่างมีค่าใช้จ่ายหมด แต่ร้านค้าท้องถิ่นไม่มีเรื่องเหล่านี้ ฉะนั้นจึงสามารถสู้ในเรื่องราคาได้
เมื่อเราเข้าไปดูให้กับผู้ประกอบการรายย่อยในพื้นที่ ก็จะเป็นการสร้างขวัญและกำลังใจให้ว่าอย่างน้อยเขาไม่ถูกลืม และยังมีคนเข้ามาช่วยดูแลสนับสนุน ไม่ว่าจะเป็นจังหวัด หอการค้าจังหวัด หรือสภาอุตสาหกรรมจังหวัด และส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง สิ่งนี้จะช่วยให้กำลังใจเขาว่า มีคนมาช่วยดูแล ปรับปรุงร้านค้า ให้คำแนะนำเพื่อให้ร้านค้าเข้มแข็งขึ้นมาได้ และมีแนวทางสู้กับผู้ประกอบการรายใหญ่ยังไง เมื่อลูกค้าที่อยู่ในพื้นที่เห็นว่ามีการปรับปรุงร้านค้าไปในทางที่ดีขึ้น ก็อาจจะเพิ่มปริมาณและสัดส่วนการเข้ามาใช้บริการในพื้นที่มากขึ้นตามไปด้วย
ที่สำคัญก็คือ สามารถสร้างประสบการณ์ให้กับนักศึกษา ให้ได้เห็นประสบการณ์จริง และได้เข้าไปช่วยคนในพื้นที่ได้ จะเป็นประสบการณ์ชีวิตที่สำคัญก่อนที่จะจบการศึกษาออกไป และสามารถที่จะเอาประสบการณ์ที่ได้พบจริงไปใช้ในชีวิตจริงได้ด้วย
สุดท้าย ผมอยากให้ใช้โอกาสที่มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบของห้างใหญ่ๆ ที่จะเข้ามาให้บริการในพื้นที่ เป็นโอกาสที่เราจะพัฒนาและปรับปรุงตัวของร้านค้าเราให้ดีและน่าสนใจมากยิ่งขึ้น เพื่อเป็นการดึงเอาลูกค้าประจำของเราให้อยู่กับเราต่อไปและดึงลูกค้าใหม่เข้ามาใช้บริการเพิ่มมากขึ้น รศ.ดร.กิตติชัยคาดหวัง
เป็นอีกเรื่องที่แสดงความร่วมมือร่วมใจกันของคนในท้องถิ่น ที่จะช่วยเหลือเกื้อกูลกัน เพื่ออัพเกรด โชห่วย ให้อยู่รอดและแข่งขันได้กับการระบาดของ มินิมาร์ต
