สืบเนื่องกรณีงานวิจัยตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติสหรัฐอเมริกา (พีเอ็นเอเอส) เมื่อวันที่ 6 มิถุนายนที่ผ่านมา ศึกษาต้นกำเนิดชีววัฒนธรรมและการแพร่กระจายของไก่เลี้ยง พบหลักฐานการเลี้ยงไก่ที่เก่าแก่ที่สุดในโลกนั้นอยู่ที่ บ้านโนนวัด ตำบลพลสงคราม อำเภอโนนสูง จัดหวัดนครราชสีมาของไทย (อ่านข่าว ฮือฮา! งานวิจัยพบ ‘ไทย’ ต้นกำเนิดไก่เลี้ยงแห่งแรกของโลก)
‘มติชน’ ชวนไปทำความรู้จักเรื่องราวของ ‘บ้านโนนวัด’ ซึ่งเป็นแหล่งโบราณคดีสำคัญในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
บ้านโนนวัด เป็นแหล่งโบราณคดีที่เก่าแก่ที่สุดในจังหวัดนครราชสีมา และมีความสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของไทย เนื่องจากเป็นที่ตั้งของชุมชนเกษตรกรรมยุคแรกๆ จากการขุดค้น พบโครงกระดูกในพื้นที่เดียวกันถึง 635 โครง โบราณวัตถุกว่า 20,000 ชิ้น รวมถึงภาชนะดินเผาที่ยังสมบูรณ์ 4,000 ชิ้น แวดินเผา (เครื่องมือทอผ้า) มากกว่า 1,000 ชิ้น
ปรากฏหลักฐานการอยู่อาศัยของมนุษย์ต่อเนื่องตั้งแต่ยุคหินใหม่ ต่อเนื่องยุคสำริด ยุคเหล็ก ก่อนเข้าสู่สมัยประวัติศาสตร์ตอนต้น มีพัฒนาการด้านการเกษตร เทคโนโลยีโลหกรรม การเลี้ยงสัตว์ และใช้ประโยชน์จากสัตว์
ที่ผ่านมา ได้รับความสนใจจากนักวิชาการทั้งชาวไทยและต่างชาติอย่างต่อเนื่อง มีผู้เชี่ยวชาญเข้าศึกษาในแง่มุมหลากหลาย
ปัจจุบัน บ้านโนนวัด เป็นที่ตั้งของหมู่บ้านชาวนาขนาดเล็ก ชื่อหมู่บ้านโนนวัดมาจากลักษณะภูมิประเทศที่เป็นเนินดิน และบริเวณทางเข้าด้านทิศใต้ของหมู่บ้านเคยเป็นวัดเก่า มีโบสถ์บริเวณศาลากลางหมู่บ้าน จึงเรียกว่าบ้านโนนวัด
การขุดค้นทางโบราณดีครั้งสำคัญที่บ้านโนนวัด ประกอบด้วย 2 โครงการหลัก ได้แก่
โครงการช่วงที่ 1 The Development of an Iron Age Chieftdom ตั้งแต่ พ.ศ. 2545-2550 โดย ศ.ชาร์ล ไฮแอม ม.โอทาโก นิวซีแลนด์ ร่วมกับกรมศิลปากร โดย ดร.รัชนี ทศรัตน์ และ ดร.อำพัน กิจงาม
โครงการช่วงที่ 2 The Environment Change and Society before Angkor : Ban Non Wat and the Upper Mun River Catchments in Prehistory ตั้งแต่ พ.ศ.2550-2555 โดย ดร.ไนเจล ชาง จาก ม.เจมส์คุก ออสเตรเลีย ร่วมกับ ผศ.วรชัย วิริยาภิรมย์ ม.เกษตรศาสตร์ ด้วยจุดประสงค์คือการขุดค้นอย่างละเอียด และสำรวจชั้นดินในอำเภอต่างๆของจังหวัดนครราชสีมา
ข้อมูลและภาพส่วนหนึ่งจาก
รายงานการขุดค้นแหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด ตำบลพลสงคราม อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา ระยะที่ 3 (ระยะสุดท้าย) 1 ธันวาคม 2546-31 มีนาคม 2547 โดย กลุ่มวิชาการโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์ สำนักโบราณคดี กรมศิลปากร
บทความ ‘การพัฒนาสื่อการศึกษาเพื่อการเรียนรู้แหล่งโบราณคดี ก่อนประวัติศาสตร์บ้านโนนวัด ตำบลพลสงคราม อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา’ โดย ปัฐยารัช ธรรมวงษา วารสารดำรงวิชาการ คณะโบราณคดี ม.ศิลปากร Vol 11, No.2, 2012
เอกสาร ค้นอดีตแหล่งโบราณคดีบ้านโนนวัด จังหวัดนครราชสีมา 26 กุมภาพันธ์ 2547 โดย กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ กรมศิลปากร
