ท่ามกลางข่าวคราวเรื่องที่ว่างานหนังสือตั้งแต่ปลายปี 2562 จะย้ายไปจัดที่ไหนดีนั้น สมาคมผู้จัดพิมพ์ฯ มีการเปิดเผยผลสำรวจเกี่ยวกับธุรกิจหนังสือที่เพิ่งสำรวจไปหมาดๆ แบบเงียบๆ ซึ่งเป็นภาพรวมของธุรกิจหนังสือโดยรวม ณ เวลานี้ ที่เห็นชัดถึงยอดขายของหนังสือหมวดต่างๆ และช่องทางการขายในออนไลน์ที่เติบโตขึ้นเรื่อยๆ ในทุกวัน
เมื่องานสัปดาห์หนังสือครั้งล่าสุด สรุปยอดขายเพิ่มขึ้นจากปี 2560 ถึง 24% คือจาก 411,338,382 บาท กลายเป็น 508,702,554 บาท แม้ว่ายอดของผู้เข้าชมงานจะลงลง 1% ก็ตาม นั่นน่าจะเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้สำนักพิมพ์มีความมั่นใจเพิ่มขึ้นว่าปี 2561 นี้ ยอดขายโดยรวมน่าจะโตขึ้นประมาณ 20%
โดยในการวิจัยหัวข้อ ภาพรวมการจำหน่ายหนังสือของสำนักพิมพ์ในประเทศไทย จากสมาชิกสำนักพิมพ์ 136 รายนั้น มีหลายประเด็นที่น่าสนใจ โดยใน 136 สำนักพิมพ์ แบ่งเป็นหนังสือประเภท วรรณกรรมนิยาย-อินดี้ (40%) หนังสือเด็ก (32%) คู่มือวิชาการ, บริหาร-HOW TO (32%) การ์ตูน, นิยายภาพ (12%) หนังสือเก่า (10%) และอื่นๆ (29%) นั้น พบว่าสำนักพิมพ์ส่วนใหญ่มักจะไม่ได้ขายหนังสือประเภทเดียว แต่จะขายคู่กับประเภทอื่นๆ ด้วย โดยวรรณกรรม/หนังสือเด็ก/คู่มือวิชาการ เป็นประเภทหนังสือที่มักจะขายด้วยกัน ซึ่งยอดขายในปี 2560 – กว่า 52% ของผู้เข้าร่วมการสำรวจทั้งหมดมียอดขายอยู่ที่ไม่เกิน 5 ล้านบาทต่อปี นั่นแปลว่าสำนักพิมพ์ส่วนใหญ่จะเป็นสำนักพิมพ์ขนาดเล็ก ส่วน 6-10 ล้านบาท คือ 18%, 11-50 ล้านบาท คือ 17% และมากกว่า 50 ล้านบาทขึ้นไปมี 12% และหนังสือเด็กมีอัตราส่วนของรายใหญ่เยอะกว่าประเภทอื่นๆ อย่างมีนัยสำคัญ คือมียอดขายตั้งแต่ 11 ล้านบาทขึ้นไป ในขณะที่สายวรรณกรรมนิยาย-อินดี้ ส่วนใหญ่จะเป็นรายย่อย ยอดขายต่ำกว่า 10 ล้านบาท แต่ประเภทคู่มือวิชาการ, บริหาร-HOW TO ดูเหมือนจะมีการกระจายตัวของรายใหญ่-รายย่อยที่มากกว่าประเภทอื่น
เมื่อเปรียบเทียบยอดขายปี 2560 กับปี 2559 แล้วนั้น ปี 2560 มียอดขายที่ลดลงเฉลี่ยที่ประมาณ 23% โดยประเภทที่มีอัตราการเติบโตลดลงคือคู่มือวิชาการ, บริหาร-HOW TO และการ์ตูน/นิยายภาพ ในขณะที่วรรณกรรมนิยาย-อินดี้ มีอัตราการเติบโตเพิ่มขึ้น แต่หนังสือเด็กส่วนใหญ่ไม่เปลี่ยนแปลง ซึ่งสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ยอดขายลดลงนั้น เป็นเพราะภาพรวมเศรษฐกิจและจำนวน 21% ไม่ได้ออกหนังสือเล่มใหม่เลยในปีที่ผ่านมา แต่กว่า 54% คาดการณ์ว่าปีนี้จะเป็นปีที่ดีขึ้น เติบโตขึ้นด้วยอัตราเฉลี่ยประมาณ 20% และเหตุที่คาดว่าจะทำให้อัตราการเติบโตเพิ่มขึ้นในปีนี้ ก็คือเรื่องของช่องทางการขายที่หลากหลายมากขึ้นนั่นเอง
ผลการวิจัยคาดว่าปีนี้จะมีอัตราการเติบโตทางช่องทางออนไลน์แน่นอน โดยเหตุผลหลักมาจากการที่บริษัทมีความตั้งใจที่จะเพิ่มการลงทุนในช่องทางนี้เอง แม้ว่าปัจจุบันนี้ยังคงมีสัดส่วนช่องทางการขายหลักมาจากร้านหนังสือและงานหนังสือ โดยเฉพาะจากงานหนังสือที่สร้างรายได้ราว 1 ใน 3 ก็ตาม ดังนั้น สำนักพิมพ์กว่า 62% จึงมองว่ายอดขายของตนเองผ่านทางช่องทางออนไลน์ จะเติบโตขึ้นด้วยอัตราการเติบโตกว่า 25% โดยช่องทางออนไลน์ที่วางจำหน่ายอยู่ในปัจจุบัน ส่วนใหญ่เป็นช่องทางของสำนักพิมพ์และผู้จัดจำหน่ายเอง อาทิ เว็บไซต์ เฟซบุ๊ก และ LINE@ ของตัวเอง ในขณะที่ช่องทางของร้านหนังสือหรือเว็บไซต์ เช่น lazada ยังมีสัดส่วนที่น้อยกว่า
เป็นสถานการณ์ภาพรวม ที่ทำให้เห็นแสงสว่างอยู่ไม่ไกล
…
ดอกฝน
