หนังสือน่าอ่านสุดๆสำหรับคนไทยอีกเล่มยามนี้ คือหนังสือที่สอบสวนทวนลึกไปถึงความเป็นไทยๆที่สมสร้างกันมา จนกลายเป็นไทยแบบทุกวันนี้ (จะแบบไหนถ้าพยายามลืมตามองตัวเองกับสังคมรอบข้างดู ชนิดวางอคติ 4 ไว้ข้างๆก่อน ก็คงเห็นได้ไม่ยาก) ชื่อ ‘ประวัติศาสตร์สำเหนียก’ แปลงตัวเป็นนาฬิกาปลุกโดยอาจารย์มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ภิญญพันธุ์ พจนะลาวัณย์ ที่นำข้อมูลเท็จจริงมาให้เราเห็นว่า ช่วงที่อำนาจรัฐส่วนกลางเข้มแข็ง ก็จะสร้างความเข้มแข็งนั้นให้มีเสถียรภาพยาวนาน ด้วยการผูกขาดการเล่าโดยเขียนประวัติศาสตร์ฉบับตัวเอง ให้เป็นกลไกที่จะครอบงำความคิดคนใต้ปกครอง สถาปนาความชอบธรรมให้อำนาจของตนมั่นคง
แต่ความจริงที่คนไม่ได้เกิดมาเพื่อถูกยัดเยียดความโง่เขลา แม้อาจจะตื่นช้า หรืองัวเงียกับลาภผลในหลายกาละโอกาส การเรียนรู้ข้อเท็จจริงย่อมดำเนินไปข้างหน้าอยู่เรื่อยๆ
ในหลายทศวรรษหลัง การวิพากษ์ประวัติศาสตร์จำแลงดังกล่าวจึงเกิดขึ้นกว้างขวาง โดยนักประวัติศาสตร์รุ่นใหม่ตั้งใจแง้มเปลือกตาผู้คนให้เห็นความจริงของสังคมที่ผ่านๆมาได้ใกล้เคียงที่สุด มิใช่การหลงงมงายอยู่กับความยิ่งใหญ่ลมๆแล้งๆของมหาอาณาจักรในอดีตอันพิศดารพันลึก
ตั้งแต่เริ่มพูดถึงไทย-ล้านนา และล้านนา-ไทย จากพุทธศตวรรษ 25 มา เราจะได้เห็นการถ่ายถมความรู้จากส่วนกลางสู่ท้องถิ่น อุดมคติของเมืองเก่า และอัตลักษณ์อันกระอักกระอ่วนนานา กับบทสนทนาเกือบร้อยปีที่ต้องคิด
พอถึงพงศาวดารอาเซียนในแบบเรียนประวัติศาสตร์มัธยมไทย สายตาที่จะมองเพื่อนบ้านลักษณะเดิมๆเหมือนกับได้ตัดแว่นใหม่ แล้วถึงช่วงประวัติศาสตร์ทศวรรษ 2480 กับกาลเทศะของวันเด็กกับความเป็นเด็กยุคพัฒนา จากนั้น ตัวอย่างจากอาจารย์ ศิลป พีระศรี จะทำให้เห็นอำนาจนำในวงการศิลป และ ส.ธรรมยศ ก็จะช่วยตอกย้ำทัศนะก้าวหน้าของปราชญ์ไทยในยุคสมัยที่แสนจะล้าหลัง
อย่าได้พลาดทีเดียวเชียว ขอบอก
ค้นหาและทบทวนตัวเองกันแล้ว ก็มาถึงการทำมาหารับประทาน ‘คิดใหญ่เริ่มให้เล็ก’ ชื่อหนังสือถูกใจโก๋หน้าวังของ ทวีวุฒิ เต็มภูวภัทร เพราะมักจะชอบคิดใหญ่ทำใหญ่กันจนโน่นก็ใหญ่นี่ก็ใหญ่เต็มเมือง ไม่มีที่เล็กๆให้คนเล็กๆเดิน ต้องหันกลับมาดูนวัตกรรมทางความคิดกับแรงบันดาลใจ จากการเริ่มต้นเล็กๆที่สร้างธุรกิจพลิกโลกได้ ให้รู้กันบ้าง
นวัตกรรมกับความบังเอิญ เป็นไปแล้ว, ชอคโกแลตไส้ทุเรียนก้านยาว ฮ่าฮ่า อย่าเพิ่งเบ้ปาก, สี่เหลี่ยมที่ไม่เปลี่ยน, ยุติธรรมจริงหรือ ท้าความคิด, ต้นไม้หรือห้องน้ำ อยากรู้ใช่ไหม, คนหรือแมลงสาบ ต้องอ่าน, เชคสเปียร์ไม่ได้เก่งขนาดนั้น ถ้าไม่อยากรู้ว่าทำไมก็เกินไปแล้ว, ปลาแห้ง, ชู้รักเรือล่ม จนถึงการออกแบบชีวิตแบบ ดี. สคูล
หนังสือเล็กๆเล่มนี้(ธุรกิจพอดีคำ – ลำดับที่ 2) ช่วยให้นักอ่านคิดใหญ่ได้ไม่ยาก
ทบทวนตัวเองแล้ว ทำมาหารับประทานแล้ว ก็ต้องหยุดเที่ยวเสียหน่อย ชาร์จแบตเตอรี่อย่างเขาว่าๆกัน โตมร ศุขปรีชา ที่คิดว่าทุกคนมีความเป็นญี่ปุ่นอยู่ในตัว มาพา ‘ย่องเบาเข้าญี่ปุ่น’ ด้วยสารคดีกึ่งนิยายที่อ่านเพลิน เพื่อจะได้พบตัวตนของญี่ปุ่น ผ่านการบอกเล่าของผู้คน เสียงทรัมเปตที่ชินจูกุ อ่านบันทึกประวัติศาสตร์ ดูศิลปวัฒนธรรม ระหว่างการเดินทางที่มีปริศนาและเรื่องลึกลับเรี่ยรายไปตลอด
จากเบนโตะบนรถไฟถึงเกอิชาฝึกงาน ผ่านเจ็ดห้องสมุด รู้จักหมาซื่อสัตย์จนถึงโรงแรมของท่านประธาน กระทั่งบทสรุปที่ว่าไกจินก็คือไกจิน อ่านดูก็รู้ว่าผู้เขียนเพลิดเพลินกับการเดินทางเที่ยวนี้ขนาดไหน
คราวนี้เอาจริงแบบสนุกๆกันสักหน่อย จากผู้เขียน ธีโอรี่ ออฟ เลิฟ ทฤษฎีแห่งความรัก ที่นำป๊อป ไซเอนซ์วิทยาศาสตร์บันเทิงมาอธิบายความรักของมนุษย์ เที่ยวนี้หมอ ปีย์ เชษฐ์โชติศักดิ์ มากับ ‘ธีโอรี่ ออฟ โลนลี่เนส’ หรือพากย์ไทยว่า ‘เหตุเกิดจากความเหงา’ เพื่อเข้าใจมนุษย์จากวิทยาศาสตร์แห่งความรักและความเหงาให้ทะลุปรุโปร่ง
ความเหงาอยู่ส่วนไหนของสมอง, เราต้องรู้จักคนมากเท่าไหร่ถึงจะหายเหงา, ความเหงาระบาดติดต่อกันได้หรือ, ฮะฮ่า จะรู้ได้ไงว่าเนื้อคู่เราเกิดหรือยัง, จะสละโสดเมื่อไหร่ คณิตศาสตร์ช่วยคำนวณได้นะ เชื่อเปล่า
สุดท้าย หลีกลี้หนีความเหงาไปติดเกม แล้วจะหายเหงาไหม
ติดตามสารพัดความจริงจากความเหงา แล้วจากนั้น อาจพบว่า ความรู้สึกนี้มิได้เป็นปัญหาเลย เป็นธรรมชาติที่จะอยู่ร่วมด้วยอย่างมีความสุขได้ แน่ะ สปอยล์ตอนจบให้รู้ก่อน แต่ไม่อ่านจะเข้าใจอย่างนี้ไม่ได้นะจ๊ะ
ไหนๆก็ญี่ปุ่นมาแล้ว แถมนิยายซาบซึ้งผ้าเช็ดหน้าเปียกสักเล่ม ‘โดรายากิขนมนี้ทำด้วยใจ’ นิยายขายดีที่ถูกนำไปทำหนังสุดประทับใจมาแล้วของ ทุเรียน สึเคะงะวะ เขาสะกดอักษรโรมันอย่างนี้ Durian จริงๆ
เรื่องของความรัก มิตรภาพ และความโดดเดี่ยว(อีกแล้ว) ในสังคมร่วมสมัยของญี่ปุ่น ระหว่างผู้จัดการหนุ่มร้านขนมโดรายากิผู้มีความหลังฝังใจ กับหญิงชรานิ้วหงิกงอจากการป่วย ที่ทำโดรายากิไส้ถั่วแดงได้แสนอร่อย พร้อมกับการเข้ามาของเด็กสาวมัธยม ลูกค้าประจำที่แบกความลับไว้เต็มบ่าเช่นเดียวกัน กลายเป็นเรื่องสะเทือนใจซึ่งไม่เพียงตัวละครจะตระหนักในคุณค่าของชีวิต แต่ผู้อ่านย่อมเรียนรู้พร้อมกันไปด้วย
ธีราภา ธีรรัตนสถิต แปลให้ละเลียดได้อร่อยคำต่อคำ
มติชนสุดสัปดาห์ จะเป็นแจ็คผู้ฆ่ายักษ์หรือไม่ต้องติดตาม อ่านเรื่องนคร มาฉิมแล้ว ไปรู้เบื้องหลังทุนยะเยือก เมื่อเพื่อนบ้านลาวประสบทุกขเวทนาจากเขื่อนเซเปียนแตก
อ่านสายน้ำ การเมือง รัฐประหาร กับพลังดูด คนละเรื่องเดียวกัน.
————————————————————-
บรรณาลักษณ์
