หากถือตามแนวคิด (หรือข้อเท็จจริง) ที่ว่า เหรียญมีสองด้าน ตามหลักมีหยินต้องมีหยาง มีมืดต้องมีสว่าง เรื่อยไปจนถึงความเชื่อ (หรือข้อเท็จจริง) ที่ว่า ไม่มีดีร้อยเปอร์เซ็นต์ ไม่มีชั่วร้อยเปอร์เซ็นต์
ถ้าอย่างนั้น ในระบอบประชาธิปไตยที่คนมักพูดกันว่า เลวน้อยที่สุดแล้ว คือดีไม่ได้ร้อยเปอร์เซนต์ แต่ในระบอบเผด็จการล่ะ จะมีดีอะไร
อาจารย์ สุรชาติ บำรุงสุข ที่พูดถึงอำนาจเผด็จการ อำนาจอาวุธ สงคราม ฯลฯ มาตลอดหลายทศวรรษ จึงชักชวนว่า ถึงเวลาที่นักประชาธิปไตยไทย ต้องสนใจเรื่องอำนาจนิยม ส่วนคนที่ชอบอำนาจนิยม จะเป็นนักเผด็จการหรือกองเชียร์เผด็จการก็ตาม ต้องอ่าน ‘เผด็จการวิทยา’ ของอาจารย์ พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์ คณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ เล่มนี้เพื่ออะไร
เพื่อจะได้เข้าใจตัวเอง ไม่อย่างนั้นฝ่ายขวาไทยก็จะเป็นเพียงพวกหลับหูหลับตา เชียร์เผด็จการไปวันๆ อย่างหาสาระอะไรไม่ได้-ป๊าบเข้านั่น อาจารย์ตบดำลงหลุมมุมกวาดหมดโต๊ะ ทำแม็กซิมั่มเบรกไปเลย
ส่วน เอนก เหล่าธรรมทัศน์ เจ้าของงาน ‘สองนคราประชาธิปไตย’ ที่ยังไม่ย่อท้อกับการเมืองไทย ก็พูดว่า มีหลายอย่างในประชาธิปไตยที่ชอบ และเคยต่อสู้แย่งชิงมา แต่ก็มีหลายอย่างที่ไม่ชอบ ขณะเผด็จการนั้น ทั่วไปไม่ได้ชอบแต่เห็นข้อดีและจุดแข็ง หลายปีมานี้เห็นคล้ายกับที่อาจารย์พิชญ์พูดถึง ไฮบริด
อะไรคือการเมืองไฮบริด อะไรคือจุดอ่อนประชาธิปไตยและจุดแข็งเผด็จการ คนไทยที่รักบ้านเมืองควรมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเดินวิถีใดก็ตาม ต้องศึกษาเรียนรู้ อย่างน้อยเริ่มวันนี้ได้ด้วยหนังสือเล่มนี้ จะได้ไม่หลับหูหลับตาเชื่อ
๐ พระเจ้าตากสินยังมีประเด็นค้นคว้าอีกมากมาย มีอีกหลายเรื่องที่ผู้คนอยากรู้ ‘สมเด็จพระเจ้าตากสิน มหาราชกู้ชาติกู้แผ่นดิน’ หนังสือเล่มที่บอกว่า เรียนรู้และเข้าใจพระประวัติได้ภายใน 1 วัน (จากหนังสือ 320 หน้า) โดยการเรียบเรียงของ รงรอง วงศ์โอบอ้อม ชวนให้หยิบจับขึ้นมาพลิกอ่าน เพื่อจะได้ลงลึกกลับไปถึงวันกรุงแตก และพระมานะอุตสาหะของขุนนางเจ้าเมืองที่คิดกอบกู้แผ่นดินด้วยผู้คนเพียงหยิบมือ โดยทำได้สำเร็จในเวลาแค่ 7 เดือน
๐ จากนั้นต้องอ่าน ‘ตากสินมหาราช มุมมองใหม่สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี’ ที่อาจารย์ ชาญวิทย์ เกษตรศิริ กับ ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ ช่วยกันเป็นบรรณาธิการ
พูดถึงชาวจีนในสยามโบราณ, เส้นทางกู้บ้านกู้เมือง, โคลงยอพระเกียรติที่ไม่ค่อยได้อ่านกัน, บางกอก-กรุงธนบุรีในแผนที่พม่าโบราณ, พระราชวังกรุงธนบุรี, แผนที่เส้นทางเดินทัพ จากกรุงธนบุรีถึงกรุงอังวะ, นิราศเมืองกวางตุ้ง เคยได้อ่านสักกี่คน, มุมมองใหม่พระเจ้าตากสิน และพระเจ้าตากสินกับนครศรีธรรมราช เรื่องจริงหรืออิงนิยาย ทั้งหมดล้วนเป็นประเด็นที่ควรศึกษาในห้องเรียนทั้งสิ้น แต่นักเรียนนักศึกษาไทยเคยเฉียดประเด็นเหล่านี้ไหม
ผู้เขียนก็มีตั้งแต่อาจารย์ ชาญวิทย์, อาจารย์สุเนตร, อาจารย์ ธำรงศักดิ์, จารึก วิไลแก้ว จากกรมศิลปากร ขยายพรมแดนความรู้จากที่เคยท่องจำตำรา ไปสู่แนวคิดและทฤษฎีใหม่ๆ จากมุมมองที่แตกต่างออกไปดังกล่าว โปรดหาอ่านเร็วพลัน
๐ ลงลึกเรื่องพระเจ้าตากแล้วก็ต้องรู้เรื่อง ‘ศาลเจ้าจีนในกรุงเทพฯ’ หน่อยย่อมจะดี เพราะไทยจีนมิใช่อื่นไกลพี่น้องกัน อาจารย์ อชิรัชญ์ ไชยพจน์พานิช สะท้อนภาพจีนโพ้นทะเล ผ่านสถาปัตยกรรมศาลเจ้าตั้งแต่ ร.1 ถึง ร.5 ให้รู้จักคนจีน 5 กลุ่มหลักคือ แต้จิ๋ว, ฮกเกี้ยน, ไหหลำ, กวางตุ้ง และแคะ (เจ้าของก๋วยแคะที่คนแคะไม่รู้จัก – ฮา) ซึ่งอพยพมาฝังรกรากในเมืองไทย
หนังสือเล่มนี้น่าสนใจ เนื่องจากที่แล้วมา เรามักเรียนรู้คนจีนทั้ง 5 กลุ่มจากวัฒนธรรมภาษา อาหาร ศิลปการแสดง และประเพณีบางลักษณะ แต่ไม่ค่อยพูดถึงสถาปัตยกรรมศาลเจ้ากัน
ผู้เขียนจึงศึกษาวิจัยรูปแบบสถาปัตยกรรมเหล่านั้น โดยเน้นเฉพาะในพื้นที่กรุงเทพฯ เพื่อหาเอกลักษณะของคนจีนแต่ละกลุ่ม รวมถึงอิทธิพลศิลปอื่นๆ เพื่อให้เราเข้าใจและมองเห็นรูปวิถีชีวิตและความเชื่อของแต่ละกลุ่มได้
หนังสือเล่มนี้ที่ใหญ่น่าหยิบฉวย ประกอบภาพสีงดงามคับคั่ง พร้อมรายละเอียดความรู้ที่จีนรุ่นหลังๆอาจลืมเลือนไป จึงน่าหาส่งให้เพื่อนฝูงหรือลูกหลานตี๋หมวยปัจจุบันที่เดินชนกันในวงการบันเทิงคับคั่ง ได้รู้จักรากเหง้าเดิมบ้าง
๐ จากนั้นจึงหางานอ่านเอาเรื่อง เพื่อตั้งรับปัจจุบันและอนาคตได้อย่างมีหลัก ด้วยงานหนา 600 กว่าหน้าที่อาจารย์ ชาญวิทย์ กับอาจารย์ กาญจนี ละอองศรี ช่วยกันบรรณาธิการ ‘อีสาน ลาว ขแมร์ศึกษา ในกรอบประชาคมอาเซียน’ ซึ่งวันข้างหน้า มีแต่เพื่อนบ้านประชาคมร่วมภูมิภาคเท่านั้น ที่จะช่วยกันรับมือการแข่งขันกันอยู่แข่งขันกันกินในโลกใบที่เล็กลงทุกทีนี้ได้ เนื่องจากประชาคมอื่นๆ ก็พยายามสร้างตัวอย่างเข้มแข็ง ในการต่อสู้อันดุดันนี้เช่นกัน
จากปาฐกถาของอาจารย์นิธิ เอียวศรีวงศ์ อาจารย์มากหน้าช่วยกันให้ความรู้สำคัญ 20 เรื่อง ตั้งแต่รถไฟความเร็วสูงเชื่อมภูมิภาค, การท่องเที่ยวลุ่มน้ำโขงกับมรดกโลก, อีสาน โขง เขื่อน พัฒนาหรือทำลาย, ความหลากหลายทางชาติพันธุ์, แผนที่เขตแดน ไทย ลาว กัมพูชา, การเมืองเรื่องสีเสื้อ, แรงงานข้ามชาติในอีสาน, สื่อมวลชนลุ่มน้ำโขง, วรรณกรรมลุ่มน้ำโขง, วีรชนพื้นบ้าน,เขยฝรั่ง, หมอลำซิ่ง, อาหารอีสาน, ตลอดจนปัญหาสิทธิมนุษยชนในกลุ่มประเทศอาเซียน อ่านไปใคร่ครวญกันไป ใครว่าคนไทยอ่านหนังสือวันละ 28 บรรทัดต้องทำวิจัยใหม่
อย่างน้อยๆ ก็วิจัยให้รู้ว่า อ่านมากอ่านน้อย บ่งถึงคุณภาพสมองที่ใช้ด้วยหรือไม่ หรืออ่านน้อยคิดน้อยอ่านมากคิดมาก ลองวิจัยให้รู้ดูสักทีหรือ
๐ ประกาศสงครามการค้ากับสหรัฐแล้ว สีจิ้นผิง ที่เติบโตมาอย่างลำเค็ญ มิได้มองอนาคตด้วยทุนปัจจุบัน แต่ด้วยมรดกที่สั่งสมมานับพันปีจากบรรพบุรุษ ที่ต้องการนำจีนกลับไปสู่ศูนย์กลางโลกอย่างที่เคยเป็นมา
‘CHINA 5.0’ ของ อาร์ม ตั้งนิรันดร์ จะให้ภาพทางการเมืองทั้งบวกและลบในยุคผู้นำรุ่นที่ 5 ที่จะพุ่งจากเทคโนโลยีดิจิทัลยุค 4.0 ไปสู่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์หรือ เอไอ ในยุค 5.0 ซึ่งจะเป็นกุญแจไขประตูอนาคต จีนวันนี้เป็นวิชาบังคับของทุกคนที่อยู่ร่วมโลกแล้ว มิใช่วิชาเลือกที่จะเรียนก็ได้ไม่เรียนก็ได้อีกต่อไป
————————————————————
บรรณาลักษณ์
————————————————————-
