เห็นเงียบๆ แต่กระแสเพียบจริงๆ สำหรับ ‘อยุธยา มาจากไหน?’ ผลงานของ สุจิตต์ วงษ์เทศ คอลัมนิสต์ในเครือมติชน ซึ่งเป็นที่ฮือฮาด้วยเนื้อหาไม่ซ้ำแบบใครตามสไตล์สุจิตต์ ทั้งเรื่องราวของผู้คน วิถีชีวิต การกินอยู่หลับนอน ความคิดความเชื่อ อีกทั้งภูมิสถานตลาดบ้านเรือนและอื่นๆอีกมากมาย เท่านั้นไม่พอ ยังแนบท้ายแผนที่ขนาดใหญ่บึ้มจุใจให้สำรวจกรุงเก่าแบบทุกซอกมุม จัดเต็มมาขนาดนี้ แน่นอนว่ากว่าจะออกมาจากแท่นพิมพ์ โดย สำนักพิมพ์น้องใหม่นามว่า ‘นาตาแฮก’ นั้น ย่อมไม่ธรรมดา
สุจิตต์ เปิดเผยว่า หนังสือเล่มนี้ สั่งสมข้อมูลและประสบการณ์โดยไม่ตั้งใจ ตั้งแต่ยังเป็นนักศึกษาคณะโบราณคดี ม.ศิลปากร กลั่นกรองและเรียบเรียงออกมาในวัย 70 กลางๆ รวมแล้วนับได้ครึ่งศตวรรษ “ประวัติศาสตร์แห่งชาติของไทย เป็นนิยายสงครามวีรบุรุษ ที่เสกสรรปั้นแต่งโดยคนชั้นนำ เพื่อผดุงและสืบทอดอำนาจวาสนาของตน แล้วเหยียดเพื่อนบ้าน โดยทิ้งขว้างและมองข้ามอย่างดูแคลนประวัติศาสตร์สังคมและเศรษฐกิจการเมือง ของคนต่างระดับหลายวิถีกินขี้ปี้นอน ดั้งนั้น ภูมิสถานของอยุธยาจึงไม่อยู่ในความทรงจำของคนส่วนใหญ่ในสังคม ซึ่งถูกครอบงำด้วยประวัติศาสตร์สงครามวีรบุรุษที่เป็นนิยาย ภูมิสถานของอยุธยา ประกอบด้วย แม่น้ำ, ลำคลอง, ท้องนาและชุมชนบนที่ราบลุ่มล้อมรอบเกาะเมือง อันเป็นที่ตั้งศูนย์กลางอำนาจของราชอาณาจักรสยาม บนเกาะเมืองมีวัดวาอาราม, วังหลวงวังหน้า และมีถนนเลียบคลองเหมือนตารางหมากรุก มีบ้านเรือนและตลาดหย่อมย่านต่างๆ ขรรค์ชัย บุนปาน เคยชวนผมไปลงแรงทำกิจกรรมทางประวัติศาสตร์โบราณคดีหลายครั้งที่อยุธยา ตั้งแต่เป็นนักเรียนคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร โดยได้ทุนสนับสนุนจากองค์การนานาชาติทางวิชาการ เช่น (1.) ขุดแต่งวิหารวัดเจ้าปราบ และ (2.) สำรวจวัดร้างทั่วเกาะอยุธยา ทั้งรอบในและรอบนอก ฯลฯ ประสบการณ์เหล่านั้น ได้สะสมเรียบเรียงเป็นหนังสือเล่ม ชื่อ อยุธยายศล่มแล้ว ซึ่งพิมพ์ในการพระราชทานเพลิงศพ ม.ร.ว. สันต์ สุขสวัสดิ์ ณ เมรุวัดมกุฏกษัตริยาราม พ.ศ. 2512 แล้วปรับเป็นสารนิพนธ์ส่งอาจารย์เพื่อจบหลักสูตรคณะโบราณคดี 4 ปี แต่เรียนจริง 7 ปี
หลังสุด พ.ศ. 2553 แผนที่ภูมิสถานอยุธยา ทำสำเร็จเบื้องต้นตามที่รับมอบหมายจากขรรค์ชัย บุนปาน ต่อมา พ.ศ. 2557 แผนที่ภูมิสถานอยุธยา กรมศิลปากร กรุณารับไปพิมพ์แจกในกิจกรรมแบ่งปันความรู้สู่ชุมชนที่อยุธยา แผนที่ภูมิสถานอยุธยา ยังไม่สมบูรณ์ เลยพิมพ์แถมในหนังสือ อยุธยา มาจากไหน? จะได้ร่วมกันปรับปรุงแก้ไขให้สมบูรณ์ต่อไปในอนาคต” สุจิตต์เล่า สุจิตต์ ยังปิดท้ายว่า วิชาการในสากลทางประวัติศาสตร์โบราณคดี มีเสรีตีความตามหลักฐานข้อมูล แต่ในไทย ประวัติศาสตร์ขาดอิสระจะนิยามตามหลักฐานโบราณคดีและข้อมูลทางสังคมกับเศรษฐกิจการเมืองที่พบทั่วไป
สั่งซื้อ ‘อยุธยา มาจากไหน?’ คลิกที่นี่
