ตู้หนังสือ : การเมืองเรื่องไทยรบฝรั่ง ผัวเดียวหลายเมียไม่ศรีวิไล

จู่ๆ เมืองไทยไม่ได้เกิดมาก็อยู่กินกันผัวเดียวเมียเดียวอย่างปัจจุบัน เรื่องนี้หากไม่บอกเล่าเก่าสิบกันลูกหลานก็คงไม่คิดสงสัย ถึงจะดูละครหลังข่าวเห็นท้าวพระยามหากษัตริย์มีนางสนมกรมในกันอื้ออึง ก็คงนึกไม่ถึงว่ากว่าจะกำหนดกฎหมายผัวเดียวเมียเดียวขึ้นมาได้ สังคมสยามต้องฝ่าฟันความคิดและการต่อสู้ทั้งทัศนคติค่านิยมดั้งเดิม ของเรื่องผัวเดียวหลายเมีย แก้ไขให้ฝรั่งนักล่าอาณานิคมเห็นว่าเราก็ศรีวิไลเช่นกัน เพื่อหาทางลดการเสียเปรียบจากสิทธิสภาพนอกอาณาเขตอย่างหนักหนาขนาดไหน

ใครยังคิดว่าสยามไม่เคยเสียเอกราชอยู่ ลองกลับไปทบทวนประวัติศาสตร์ใหม่กันอีกครั้งอย่างไร้มิจฉาทิฐิดูเถอะ

ผัวเดียวเมียเดียวเป็นเรื่องหนึ่งซึ่งฝรั่งเพ่งเล็ง ด้วยความเชื่อที่รับตรงจากคริสตจักร รัชกาลที่ 4 ยังทรงเคยให้เซอร์ จอห์น บาวริ่ง บอกหมอบรัดเลย์ที่ติงสังคมสยามเรื่องชายมีเมียมากว่า เป็นเรื่องที่พระศาสนามิได้ห้าม เป็นเรื่องถูกต้องตามทำนองคลองธรรมอันปกติ ซึ่งเป็นเหตุผลที่ชนชั้นสูงมักใช้เป็นอรรถาธิบายต่อชาวตะวันตก มิเช่นนั้นมิกลายเป็นว่าภูมิธรรมพระพุทธศาสนาต่ำกว่าคริสตศาสนาไปหรือ

แต่ถึงอย่างไรก็ต้องพยายามคลี่คลายปัญหาประเด็นนี้ ในบรรดาหลายๆ เรื่องที่สยามต้องยกระดับความศรีวิไลตัวเองให้ตะวันตกเห็นว่า มิได้เป็นชนชาติป่าเถื่อน เพื่อมิให้นักล่าบรรดามีเหล่านั้นอ้างเป็นเหตุเอาเปรียบรุกเข้ามาเรื่อยๆ

ผัวเดียวเมียเดียว อาณานิคมครอบครัวในสยาม ค้นคว้ามาให้เข้าใจกระจ่างถึงเส้นทางเป็นมาแต่สมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ จนเปลี่ยนแปลงการปกครอง โดย สุรเชษ์ฐ สุขลาภกิจ

ให้เห็นความคิดของชนชั้นนำแต่ก่อนที่บอกว่า ถ้าให้มีเมียคนเดียว ประเทศของเรายังไม่พร้อม จะทำให้คนเดือดร้อน ด้วยเหตุผลกลใด

ครั้งนั้น คติผัวเดียวเมียเดียวถือเป็นของนอก ที่เข้ามาก่อปัญหานานาประการ กลายเป็นแรงกดดันที่สร้างเสียงวิพากษ์วิจารณ์ให้เกิดการปรับเปลี่ยนตามกาลสมัย และเรื่องเพศกลายเป็นข้อถกเถียงจริงจังที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน หนังสือเล่มนี้ถ่ายทอดให้เห็นชัดเจนถึงการขยับขยายความคิดดังกล่าว ที่ยังเปลี่ยนไปไม่ได้ตลอดยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์ กระทั่งถึงคราวเปลี่ยนแปลงการปกครอง

น่าสงสัยเช่นเดียวอีกหลายเรื่องว่า แทนที่เรื่องนี้จะให้รู้กันมาตั้งแต่สมัยเรียนมัธยมฯหรืออุดมศึกษา แต่ผ่านไปกว่าครึ่งศตวรรษ คนเกิดตายมาเกือบจะสองรุ่นแล้วที่ตายไปโดยไม่รู้ว่าทำไมสยามต้องผัวเดียวเมียเดียว

๐ ความจริงของสังคมเมืองหลวงประการหนึ่งคือ สภาพแวดล้อมของภูมิอากาศและการสัญจรไม่เหมาะกับเด็กทารกและเด็กก่อนวัยรุ่น ว่าที่จริงแบบกำปั้นทุบดิน อาจไม่เหมาะกับทุกผู้คนทุกเพศทุกวัยเลยก็เป็นได้ การดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง เพื่อสู้กับมลภาวะ อาหารการกินซึ่งไม่ถูกสุขลักษณะ และอากาศที่ไม่เอื้อต่อร่างกายตลอดถึงอารมณ์จิตใจ จึงเป็นเรื่องจำเป็นลำดับต้นๆ ที่คนยุคนี้เข้าใจกันเป็นส่วนมากแล้ว

ชัยชนะของเด็กขี้แพ้ ชื่อหนังสือซึ่งชวนให้เข้าใจไขว้เขวนี้ คือสุดยอดคู่มือภูมิแพ้อาหารเด็ก ที่จะช่วยให้มารดาซึ่งกำลังเตรียมตัวตั้งครรภ์ หรือแม่ที่มีลูกช่างแพ้โน่นแพ้นี่ เดี๋ยวผื่นขึ้น-เดี๋ยวผื่นขึ้น ให้ปวดหัวกังวลใจ ได้มีหนทางป้องกันและสู้โรคกวนจิตใจนั้นอย่างมีหลัก เนื่องจากจากผู้เขียน แพทย์หญิง “พรรณทิพา ฉัตรชาตรี” กับ “ธันธิดา จิวะพรทิพย์” และ “ศรัญธินี มงคลรัตน์” ต่างเป็นแพทย์ด้านภูมิแพ้เด็กและคณะทำงานซึ่งผ่านประสบการณ์จริงมาทั้งสิ้น

ให้รู้เรื่องแพ้อาหาร แพ้นมวัว ผิวหนังกับภูมิแพ้อาหารชนิดต่างๆ การพาลูกไปพบหมอ การป้องกันและการวางแผนเพื่อมีลูกคนต่อไป ตลอดจนสูตรอาหารสำหรับเด็กเป็นภูมิแพ้ และอาหารกล่องสุขภาพ เล่มเดียวรู้ครบ

๐ จากหมอศัลยกรรมกระดูกและข้อ วันฉัตร ชินสุวาเทย์ พบว่าตัวเป็นนักท่องเที่ยว และอยากเที่ยวเผื่อคนอื่นๆ ด้วย จึงเขียนหนังสือท่องเที่ยวมาแล้วถึงห้าเล่ม จากอินเดีย ไอซ์แลนด์ นิวซีแลนด์ โมร็อกโก สเปน จนเมื่อเครื่องคอมพิวเตอร์เสียยากจะกอบกู้ข้อมูล ความคิดเกี่ยวกับความทรงจำของมนุษย์กับการเก็บข้อมูลอันเปราะบางของคอมพิวเตอร์ จึงผุดพุ่งเรื่องราวเป็นงานเขียนที่เดินเส้นทางใหม่ ไกลไปจากทางสายเดิม

นั่นคือ ทอย หุ่นจิ๋วในความทรงจำ เรื่องของหุ่นยนต์ตกรุ่นซึ่งไม่มีใครต้องการ กับคุณยายใจดี ที่อุบัติเหตุทำให้พบว่าสมองกลของทอยมีความทรงจำสำคัญซ่อนอยู่ ความทรงจำของอดีตใครๆ หลายคน ที่เป็นความลับ ความรัก ความรู้สึกนานาซึ่งไม่รู้ว่าเจ้าของอาจอยากจะลืม แต่ยังถูกจดจำอยู่ได้ ความทรงจำซึ่งผู้เก็บไม่อาจทำความเข้าใจหรือแปลผลออกมา ซ้ำยัง “ดีลีท” ไม่ได้อีกด้วย

นิยายอนาคตที่อ่านได้เพลินๆ คิดได้เพลินๆ แถมคุณหมอนักวาดรูปนักเล่นกล้อง ยังเขียนภาพประกอบเองด้วยลายเส้นประณีต บรรจง ยิ่งทำให้เห็นมานะของงานชิ้นนี้เพิ่มขึ้น

๐ รากเหง้าคงหลายเป็นเรื่องล้าสมัยไปแล้ว ทุกวันนี้ ความคิดอ่านของผู้คนจึงไม่มีทุนดั้งเดิมมาเป็นสีสันและความเฉียบแหลมของมรดกวัฒนธรรม ให้สอดแทรกได้ในวิถีทำกินท่ามกลางเทคโนวิทยาการ อีกไม่นานคนทั้งโลกคงเดินตามถนนตะวันตกไปด้วยกันทั้งหมด แม้จนภาษา ที่ทุกวันนี้ ภาษาอังกฤษกินแดนเข้ามาในภาษาไทยเรื่อยๆ อย่างยินยอมพร้อมใจ เพราะกระทั่งคำง่ายๆ คำที่แปลได้ พูดภาษาอังกฤษเข้าใจเร็วกว่า

นารายณ์อวตาร สิบภพสยบอสูร หนึ่งในตำนานเก่าแก่ที่สุดของโลก กลายเป็นการ์ตูนผจญภัยเข้มข้นโดย เฟน สตูดิโอ ที่จะช่วยให้เด็กๆ ยังจำนารายณ์สิบปางได้ นารายณ์สิบปางที่มากับความคิดและทัศนคติค่านิยมซึ่งกำกับอยู่แยบยล โดยเฉพาะการเกิดใหม่ทั้งสิบครั้งของพระนารายณ์ ก็คือการอวตารมาเพื่อช่วยมนุษย์เสมอ ไม่ว่าจะเกิดเป็นปลา เต่า หมู พราหมณ์ หรือพระราชา

ในยุคที่มีคนไม่น้อยถามว่าความดีคืออะไร การกลับไปย้อนทวนความดีจากอดีตได้ง่ายๆ น่าจะช่วยให้เห็นบ้างว่า กว่าจะมาถึงคำถามดังกล่าววันนี้ มนุษย์ผ่านอะไรมา

มติชนสุดสัปดาห์ ในยุคที่นายทุนใหญ่สวาปามรายได้จากนโยบายรัฐกันอย่างจุใจ รัฐบาลใหม่จะเนรมิตความสุขให้ประชาชนได้แบบไหน สาหัส-สาหัส คือเสียงร้องของแผ่นดิน บนพื้นถิ่นที่แม้แต่พระยังหลั่งน้ำตา

บรรณาลักษณ์

บทความก่อนหน้านี้“ธีรยุทธ” วิพากษ์พฤติกรรมเลือกตั้งก๊อปปี้ระบบทักษิณ ชี้บิ๊กตู่ประมูลสัมปทานคะแนนเสียงเป็นรัฐบาล
บทความถัดไป“ภูมิใจไทย” ลุยกทม. ขอโอกาสปักหลัก-ทำงานให้ ชูแคมเปญ “กรุงเทพฯ สะดวก สบาย”