ในการขึ้นทะเบียนมรดกภาพยนตร์แห่งชาติ ครั้งที่ 9 ประจำปี 2562 หนึ่งในภาพยนตร์ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนคือเรื่อง ‘กะเทยเป็นเหตุ’ ซึ่งหอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) ระบุว่า เป็นภาพยนตร์สมัครเล่นไทยที่นำเสนอเรื่องกะเทยและใช้กะเทยเป็นตัวละครหลักที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่มีการค้นพบ
ภาพยนตร์เรื่องนี้สร้างโดย ชาลี ศิลปี นักถ่ายภาพยนตร์สมัครเล่น และอดีตพนักงานธนาคารมณฑล สันนิษฐานว่าถ่ายทำขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2497 และแม้จะทำออกมาให้ดูตลกขบขันอย่างที่พบกันได้ทั่วไปจากสื่อบันเทิงไทยที่นำเสนอเรื่องทำนองนี้ แต่เนื้อเรื่องของกะเทยเป็นเหตุ ได้ทำให้เห็นว่า กะเทยได้รับการยอมรับในสังคมไทยว่า ‘สวยเหมือน’ หรือ ‘สวยกว่า’ ผู้หญิงมาแล้วไม่น้อยกว่า 60 ปี และความสัมพันธ์ของชายหนุ่มกับกะเทยในเรื่องที่มีสถานะเป็นถึงคู่หมั้นนั้น ยังเป็นการนำเสนอที่ ‘ก้าวหน้า’ อย่างที่แม้แต่ภาพยนตร์ไทยส่วนใหญ่ในปัจจุบันยังไม่สามารถไปถึง ภาพยนตร์สมัครเล่นเรื่องนี้จึงเป็นหลักฐานสำคัญที่คนรุ่นหลังไม่อาจละเลย ในการสำรวจความเข้าใจและทัศนคติของสังคมไทยที่มีต่อความหลากหลายทางเพศ
และนี่คือภาพยนตร์เรื่องกะเทยเป็นเหตุ ฉบับบูรณะใหม่ ที่หอภาพยนตร์นำมาเผยแพร่ให้ชมกัน
ขอบคุณ หอภาพยนตร์ Thai Film Archive
