ซีรีส์ 10 ตอนของเน็ตฟลิกซ์ ชื่อเรื่องสั้นๆ “Maid” ได้รับแรงบันดาลใจจากงานเขียนแนวบันทึกความทรงจำเรื่อง “Maid: Hard Work, Low Pay, and a Mother’s Will to Survive” เขียนโดย Stephanie Land และถูกนำมาเป็นแรงบันดาลใจพัฒนาเป็นซีรีส์ที่เนื้อหาหลักว่าด้วยชีวิต “คุณแม่เลี้ยงเดี่ยว” วัย 25 ปี ที่ต้องทำงานรับจ้างทำความสะอาดบ้านพร้อมกับเลี้ยงลูกสาวตัวน้อยวัย 2 ขวบไปด้วย
“Maid” เริ่มต้นเรื่องให้เห็นฟางเส้นสุดท้ายที่ขาดผึงลงของ “อเล็กซ์” ที่เฝ้ามองสามีที่เธอ (เคย) รักตรงหน้า ก่อนจะตัดสินใจพาลูกสาวตัวน้อย “แมดดี้” ขับรถหนีออกจากบ้าน และนั่นคือจุดเริ่มต้นที่ “อเล็กซ์” กับ “แมดดี้” กำลังจะเจอมรสุมชีวิตขนานใหญ่และไร้บ้านเป็นครั้งแรก และนั่นก็ไม่ใช่ครั้งสุดท้ายของทั้งคู่เช่นกัน เพราะตลอดทั้ง 10 ตอน เราจะได้เห็นชีวิตของแม่ลูกคู่นี้ที่ต้องย้ายที่พักพิงหลายต่อหลายครั้ง เริ่มตั้งแต่ต้องนอนในรถ ไปจนถึงนอนอยู่ที่ท่าเรือ บ้านพักพิงฉุกเฉิน รถบ้านของแม่ บ้านเช่าอุปภัมภ์ของรัฐ ไปจนถึงบ้านเพื่อนบ้านญาติ ซึ่งตลอดเส้นเรื่องทำให้เราเห็นชะตากรรมของทั้งคู่ที่เดินทางผ่านความยากลำบาก ขัดสนเงินทองวนลูปไปจนไม่รู้จะจบลงได้ดีอย่างไร
ซีรีส์เรื่อง “Maid” เล่าเรื่องได้ดีมากใน 3 ตอนแรก โดยเฉพาะการสะท้อนให้เห็น “ปัญหาโครงสร้างสังคม” ตั้งแต่ความเจ็บป่วยทางจิตใจ การติดสุราเรื้อรัง ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ และปัญหาความรุนแรงในครอบครัว ซึ่งซีรีส์ขยี้ปมนี้ออกมาเพื่อบอกว่า ความรุนแรงในครอบครัวไม่ใช่แค่ต้องมีการลงมือทำร้ายร่างกาย แต่มันเป็นไปได้ทั้งหมดทั้งการทารุณทางจิตใจการบังคับ ขู่เข็น ตะคอกด่าว่าร้ายจนเสมือนหนึ่งคุกคามก็นับเป็นหนึ่งในความรุนแรงทางครอบครัวที่เข้าข่ายแจ้งความและใช้สิทธิเข้าพักบ้านพักฉุกเฉินของผู้หญิงและเด็กได้ เพียงแต่ผู้หญิงเหล่านี้จะมองว่านี่เป็นสิ่งที่เธอถูกคุกคามและลุกขึ้นมาปกป้องและเรียกร้องสิทธิจากรัฐหรือไม่
ในเรื่องเราจะเห็นกรณีศึกษาหลักๆ จากตัว “อเล็กซ์” เอง และผู้หญิงอีกหลายคนในเรื่อง อาทิ หญิงสาวที่เธอพบในบ้านพักฉุกเฉินที่แม้จะต้องทนทรมานกับสามีของตัวเอง แต่ก็ยังคงเลือกเส้นทางที่วนเวียนกลับเข้าไปอยู่กับสามีที่ทำร้ายเธอ อีกคนคือ ตัวละครแม่ของอเล็กซ์เอง ที่แม้จะอิสระและเข้มแข็ง เคยถูกอดีตสามี (พ่อของอเล็กซ์) ทำร้าย และเลือกพาลูกสาวตัวน้อยหนีออกไปจากชีวิตสามีเท่านั้น แต่วิธีการนี้ที่เหมือนจะเป็นหนึ่งในทางออก คือการไม่ทนอยู่กับการถูกทำร้าย แต่ด้านหนึ่งแม่ของอเล็กซ์ก็กลับเลือกใช้ความเงียบไม่พูดถึงเรื่องในอดีต แม้ “อเล็กซ์” จะสงสัยถึงเหตุการณ์ที่แม่ถูกทำร้ายตอนเธอยังเด็ก
ขณะที่เมื่อความรุนแรงในครอบครัวเกิดขึ้นกับ “อเล็กซ์” เอง เธอเลือกทำมากกว่านั้น นั่นก็คือการเลือก “พึ่งพาตัวเอง” อย่างสมบูรณ์แบบ และโอกาสของเธอในฐานะเป็นแม่เลี้ยงเดี่ยวก็ยังเปิดกว้างกว่าผู้หญิงรุ่นยุคแม่ของเธอ
จุดหนึ่งที่ชอบกับวิธีการเล่าเรื่องของซีรีส์เรื่อง “Maid” คือการเล่าอย่างเห็นภาพให้เห็น “โครงสร้างการช่วยเหลือจากภาครัฐ” ให้กับผู้ยากไร้หรือกลุ่มยากจนที่มีขั้นตอนและต้องใช้ความเพียรพยายามขั้นสุดจึงจะได้เข้าโครงการช่วยเหลือเยียวยาผ่อนปรนต่างๆ ซึ่งในเรื่อง “อเล็กซ์” ได้สมัครเข้าโครงการรัฐที่ช่วยเหลือผู้ยากไร้หลายต่อหลายโครงการผ่านความพยายามอย่างหนักหน่วงในแบบฉบับขั้นตอนระบบราชการที่ตั้งเงื่อนไขยากลำบากดูน่าติดขัดไปเสียหมด เสมือนไม่เอื้อให้ผู้ยากไร้ได้เข้าสู่ระบบแห่งโอกาสที่รัฐจะมอบให้ได้โดยง่าย เรียกได้ว่าซีรีส์ฉายภาพให้เห็นความลำบากที่ว่านี้ส่งผลให้พร้อมจะถอดใจได้ทุกเวลา โดยทั้งหมดนี้ยังต้องดำเนินไปพร้อมกับอาชีพใหม่ของเธอคือพนักงานรับทำความสะอาดบ้านที่ปากกัดตีนถีบเหลือคณา
อีกหนึ่งในวิธีที่ “Maid” เล่าแบบให้เห็นภาพคือ การสะท้อนให้เห็นความกังวลเรื่องภาระการเงินและค่าใช้จ่ายที่จำเป็นในชีวิต ด้วยการใช้วิธีขึ้นตัวเลขเงินที่ “อเล็กซ์” หาได้แต่ละครั้งไว้บนจอให้คนดูเห็นเลยว่าเธอต้องใช้จ่ายไปกับเรื่องอะไรบ้าง ซึ่งเมื่อตัวเลขเหล่านี้เด้งขึ้นมาบนจอว่าอเล็กซ์หาเงินมาได้กี่บาท แต่มีภาระค่าใช้จ่ายรออยู่อีกกี่บาท ผ่านภาพที่ตัวเลขเงินค่อยๆ ถูกหักลดไปเรื่อยๆ คนดูก็รู้สึกเห็นใจในชะตากรรมของตัวละครแม่ลูกคู่นี้ว่าจะพากันรอดไปในทางไหนได้บ้าง
แม้เรื่องราวใน “Maid” อาจจะดูพยายามสร้างให้ “อเล็กซ์” รันทดมากจนน่าหดหู่ และหลายครั้งการตัดสินใจของเธอก็ดูจะพาตัวเองไปสู่หลุมลึกแห่งความยากลำบากหลายต่อหลายครั้งเอง แต่พอคิดได้ว่า คนคนหนึ่งย่อมมีทั้งความสับสน เหตุผลที่พวกเขาใช้ตัดสินใจที่ใครไม่อาจเข้าใจคนที่เผชิญปัญหาและประสบการณ์ในอดีต ส่งผลให้ตัวละครหลักอย่าง “อเล็กซ์” จึงตัดสินใจบางอย่างได้ถูกต้องบ้าง แต่บางคราก็กลายเป็นผลลบต่อตัวเองซ้ำเติมสถานการณ์ให้แย่เข้าไป แต่เรื่องราวแบบนี้ก็เพื่อจะบอกเราว่าชีวิตมนุษย์ก็มีทั้งที่ตัดสินใจผิดถูกคละเคล้ากันไป
ยังมีเส้นเรื่องรองที่ซีรีส์เน้นนอกเหนือชะตากรรมชีวิต “อเล็กซ์” และลูกสาวตัวน้อย คือความที่ “อเล็กซ์” นั้นรักในการเขียนและเคยได้ทุนเรียนระดับมหาวิทยาลัยด้านการเขียนแต่ทิ้งทุนนั้นเพื่อมาใช้ชีวิตคู่สร้างครอบครัว ทว่าลีลาและพรสวรรค์การเขียนของเธอส่งผลให้ “อเล็กซ์” พยายามบันทึกทุกมุมความคิด ความรู้สึกของเธอที่มีต่อการเข้าไปทำความสะอาดบ้านแต่ละหลังไว้จนกลายเป็นบันทึกจากสาวแม่บ้านคนทำความสะอาดที่มีต่อบ้านแต่ละหลังที่เธอเข้าไปปัดกวาดได้อย่างน่าสนใจ และบันทึกนี้นี่เองที่ต่อมากลายเป็น “ใบเบิกทาง” ให้เธอได้มีโอกาสได้ทุนกลับไปเรียนต่อระดับมหาวิทยาลัยได้
ภาพรวมซีรีส์เรื่อง “Maid” อาจจะไม่ได้ถูกใจคนทั่วไปง่ายนัก ความที่เรื่องราวมีความดราม่าและบางครั้งก็ติดจะเนิบช้าในบางจังหวะ แต่ซีรีส์เรื่องนี้ก็คุ้มค่าที่จะได้รับชมและเห็นถึงความตั้งใจของทีมงานสร้างที่วางเรื่องราวมาอย่างประณีต แม้จะเป็นเรื่องที่เราคุ้นเคยเห็นตามหน้าข่าวสาร หรืออาจจะเป็นชีวิตใครที่เรารู้จัก และแม้กระทั่งบางอย่างก็เกิดขึ้นกับเราได้
ติสตู
