อ.ธรรมศาสตร์ ติงสื่อเป็นเวทีให้สังคมเขียนนิยายนักสืบ ‘กรรชัย’ แจง นักข่าวตามไขปมเพราะราชการไม่มีคำตอบ
เมื่อช่วงค่ำของวันที่ 3 มีนาคมที่ผ่านมา รายการ Mirror Mirror! สะท้อน ตอน #แตงโม ผ่านมายาคติของสังคมไทย ของ อั๋น ภูวนาท คุนผลิน พิธีกร-ดีเจดัง โดยมี รศ.ดร.ยุกติ มุกดาวิจิตร อาจารย์คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รศ.ดร.ปวิน ชัชวาลพงศ์พันธ์ อาจารย์ศูนย์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา ม.เกียวโต และ หนุ่ม กรรชัย กำเนิดพลอย พิธีกรรายการโหนกระแสเป็นแขกรับเชิญ
ในตอนหนึ่ง รศ.ดร.ยุกติ กล่าวว่า สิ่งที่ตนสนใจคือสังคมกำลังเกิดอะไรขึ้น จึงให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มาก ส่วนตัวมองว่าสังคมไทยมีคำว่า “ดราม่า” คือภาวะที่ทำให้ปรากฏการณ์หนึ่งกลายเป็นเหมือนละคร คำในเชิงวิเคราะห์คือเป็นเรื่องเล่า (Narrative) หรือการสร้างเรื่องเล่าเรื่องปะติดปะต่อเรื่องราวซึ่งเป็นวิธีแบบนิยายนักสืบ สังคมกำลังร่วมเขียนนิยายนักสืบ โดยมีสื่อมวลชนเป็นเวทีหรือช่องทางให้คนเขียนนิยายนักสืบ พอเรื่องอยู่ในโซเชียลมีเดีย สังคมที่อยู่ในโลกออนไลน์ยิ่งเป็นพื้นที่ที่เห็นกันมากขึ้น แทนที่เรื่องนี้จะกลายเป็นการคุยในวงเล็กๆ นึกถึงช่องทางประเภทจอยลดาที่เป็นแอพพลิเคชั่นในการจำลองเขียนนิยายในลักษณะที่เป็นแชตรูม ตอนนี้สังคมไทยได้สร้างแชตรูมขนาดใหญ่ ไม่มีพรมแดนระหว่างโซเชียลมีเดียกับสื่อกระแสหลัก
“ตอนนี้มันไหลมากันหมดเลย พรมแดนนี้หายไปหลังจากโควิด-19 ด้วย และวิธีที่คนสนทนากันใช้วิธีการสร้างแบบนิยายนักสืบผ่านช่องทางขนาดใหญ่ คิดว่ามีการเรียนรู้ทั้ง 2 ทาง ทางที่หนึ่งคือสังคมควรจะเรียนรู้ และสื่อมวลชนควรจะมีกรอบ หรือขอบเขตบางอย่าง ประคับประคองไม่ให้เรื่องแบบนี้กลายเป็นดราม่ามากขนาดนี้ อีกด้านหนึ่งคือผู้ที่เป็นคนรับผิดชอบหลักในยวดยานต่างๆ เช่นที่ผ่านมามีเรื่องอุบัติเหตุมอเตอร์ไซค์ขี่รถชน คนรับผิดชอบคือคนเดียว
“ขณะเดียวกันยวดยานที่มีคนโดยสารด้วยหลายคน คนขับรถจะต้องมีความรับผิดชอบต่อคนที่นั่งอยู่แค่ไหน ใบขับขี่รถโดยสารสาธารณะจะต้องมีอายุเท่าไร และความรับผิดชอบอะไรบ้าง และเรือ ถ้ามีคนตกลงไปในน้ำเขาควรจะทำอะไรและทำตามได้แค่ไหน จริงจังกับมันได้แค่ไหน” รศ.ดร.ยุกติกล่าว
รศ.ดร.ยุกติกล่าวต่อไปว่า ในสังคมไทยยังมีผู้ถูกสังหารอย่างไม่เป็นธรรม ถูกอุ้มฆ่า จึงอยากให้ตั้งคำถามด้วยว่าเหตุใดจึงไม่สนใจเช่นเดียวกัน
“อยากให้มาตั้งคำถามกับตัวเองว่าทำไมเรื่องที่ดราม่าเหมือนกันที่มีเงื่อนงำเยอะแยะและเกี่ยวกับความยุติธรรมด้วยเหมือนกัน หรืออาจจะชัดเจนกว่านี้อีก ในเรื่องที่ผู้เสียชีวิตยังไม่ได้รับความเป็นธรรม ทำไมเราไม่สนใจเรื่องนั้นบ้าง ทำไมเรามาสนใจเรื่องนี้
“เรามีคำตอบว่าแตงโมเป็นคนดัง เป็นคนสำคัญ แต่ว่าสิ่งนี้สะท้อนว่าสังคมเราเป็นอะไรกันแน่ ถึงปล่อยปละให้คนตายมากกว่านี้ ที่เขาโดนอุ้ม โดนสังหารไม่เป็นธรรมต่างๆ ท้ายที่สุดคือการที่เราเรียกคนนั้นคนนี้ว่าไฮโซ เป็นเพราะว่าเราสนใจแค่คนที่อยู่ในสถานะที่สูงส่ง แล้วเรารู้สึกว่าเขาเป็นคนที่เราต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษอย่างนั้นหรือไม่ มีหลายคนที่เราไม่สนใจ เรื่องนี้สะท้อนสังคมที่ไม่ได้ดูดายกับคนจริงๆ แต่ว่าสนใจแค่คนบางคน” รศ.ดร.ยุกติกล่าว
ด้าน หนุ่ม กรรชัย กำเนิดพลอย กล่าวว่า ตนเริ่มสับสนในหลายๆ ทาง สังคมเริ่มตีประเด็นว่ามีหลักฐานตรงนี้ตรงนั้น สุดท้ายตอนนี้เป็นสื่อที่วิ่งไปตามแก้เอง เช่น กรณีเรื่องไฟสะพานพระราม 8 ไม่มีคำตอบจากราชการเลย สุดท้ายสื่อต้องวิ่งไปถามเองว่าเกิดอะไรขึ้น ประชาชนถึงได้ทราบว่าไม่ใช่แบบนี้ รวมถึงมีเรื่องเรือที่จอดใกล้สะพานพระราม 8 เวลาประมาณ 2 ทุ่มกว่าเป็นเรือลำเดียวกันกับที่แตงโมและคณะจอดอยู่ ซึ่งความจริงต้องเป็น 4 ทุ่ม สื่อต้องไปตามพิสูจน์อีกว่าไม่ใช่ลำเดียวกัน แต่เป็นเรือคนละแบบกัน เชื่อว่าประชาชนทุกคนกำลังรอว่าตำรวจจะแถลงความคืบหน้า ก็ไม่เห็นมีความคืบหน้าที่เรารู้เลย บางคนอาจจะมองว่าสื่อไปชี้นำหรือไม่ ในอีกมุมหนึ่งมองว่าสื่อพยายามแก้ปมของสังคมว่าสังคมสงสัยอะไร สื่อไปตามให้ เพราะสุดท้ายก็ยังไม่มีความชัดเจน
“ล่าสุดมีประเด็นที่แตงโมถูกกระติกหลอกไปเพื่อไปรับงานเอ็น ขายตัว ซึ่งมีระดับบิ๊กเปิดโรงแรมอยู่จะพาไป แต่แตงโมไม่รู้ตัวอะไรแบบนี้ออกมาเยอะมาก ในขณะที่ตำรวจออกมาแถลงบ้าง เช่น ตัดประเด็นฆาตกรรมทิ้งเอาประเด็นเรื่องอุบัติเหตุถึงจะเกิดความชัดเจน สื่อมีส่วนชี้นำและวิ่งหาความจริง เพราะถ้าสื่อไม่วิ่งแล้วสังคมก็จะเป็นอย่างนี้ต่อไป และประเด็นคือ 5 คนนี้ยังไม่ได้ถูกพิพากษาเลย แต่เขามีความผิดไปแล้ว เรื่องนี้ถ้ามีการพิสูจน์และแถลงจากตำรวจได้เร็วเท่าไร ทุกอย่างจบเร็วเท่านั้น
“ผมพูดออกสื่อไปว่าอย่าไปโจมตีเด็ก อย่านำภาพเด็กมาเปิดเผย เพราะอย่างน้อยเด็กไม่ได้เกี่ยวข้องอะไร พูดแค่นี้ก็มีคนคิดว่ากรรชัยกำลังเข้าข้างกระติกใช่ไหม ผมต้องด่ากระติกใช่ไหมถึงจะได้รับคำชม ซึ่งตอนนี้กระบวนการยุติธรรมยังไม่ได้มีการตัดสินเลย เพราะฉะนั้นในทางข้อกฎหมายเขายังบริสุทธิ์อยู่ แต่ต้องยอมรับอย่างหนึ่งว่ามายด์เซตของกระติกในการตอบคำถามก็พังทลายเหมือนกัน เพราะฉะนั้นจึงถูกเป็นเชลยสังคม ส่วนเรื่องโรเบิร์ตกับปอก็มีเรื่องความรวยเข้ามาเกี่ยวข้อง” กรรชัยกล่าว
