เวลา กับ สังคม การเมือง
The Times They Are A-Changin’ Bob Dylan (1964)
วันเวลาผ่านไปอย่างรวดเร็ว เผลอๆ เราอยู่ภายใต้เสียงเพลงแบบไทยป๊อป “เราจะทำตามสัญญา ขอเวลาอีกไม่นาน” และการเมืองที่มีกติกาแปลกๆ มา 8 ปีแล้ว
8 ปี ถ้านับจาก 2557 หรือจะให้ครบๆ ต้อง 16 ปี ถ้านับจากรัฐประหาร 2549
จะนานไม่นานไม่มีใครสนใจเท่าไหร่แล้ว แต่ที่แน่ๆ “ความเปลี่ยนแปลง” มาชะแง้รออยู่ เพราะตั้งแต่ 24 ก.ย.2565 นี้ เป็นต้นไป เท่ากับเข้าสู่ ห้วงเวลา 180 วันก่อนสภาชุดนี้ สิ้นวาระในเดือน มี.ค.2566 ซึ่งเท่ากับอายุของรัฐบาลสิ้นสุดลงด้วย
180 วันนี้ มีผลทางการเมืองหลายอย่าง อาทิ เป็นห้วงที่ ส.ส.ลาออก จะไม่ต้องเลือกตั้งซ่อม เหมาะแก่การย้ายพรรคเป็นอย่างยิ่ง เพราะรัฐธรรมนูญกำหนดว่า ผู้สมัครที่จะลงสมัครรับเลือกตั้ง ต้องสังกัดพรรคนั้นมาไม่น้อยกว่า 180 วัน
แต่ในกรณีเกิดการยุบสภา สังกัดมา 30 วันก็ลงสมัครได้
การเลือกตั้งทั่วไปที่จะเกิดขึ้น เชื่อกันว่า จะเปลี่ยนแปลงหลายสิ่งหลายอย่างในการเมืองประเทศไทย
แต่ยังไม่มีใครรู้ว่า เอาเข้าจริง สภาชุดนี้จะอยู่จนสิ้นวาระตามเวลาดังกล่าว หรือว่าจะเกิดการยุบสภาก่อน
ย้อนไปเมื่อปี 2556 รัฐบาลยิ่งลักษณ์โดนม็อบ กปปส.ถล่มแหลก เมื่อเสนอร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมสุดซอย
ม็อบจุดติด บรรดาคนเกลียดทักษิณ คนไม่ชอบพรรคเพื่อไทย ผนึกกันออกมาขับไล่ อุณหภูมิเดือน ต.ค.-พ.ย.ในปี 2556 ร้อนระอุ นายกฯยิ่งลักษณ์ยุบสภาวันที่ 9 ธ.ค.2556 และจัดเลือกตั้งในวันที่ 2 ก.พ.2557 แต่สุดท้ายก็โดนขบวนการการเมืองในยุคนั้น ขัดขวางอย่างไม่ลดละ
ไม่ให้ขนหีบบัตร เอาหีบบัตรไปทิ้ง สกัดไม่ให้ผู้สมัครไปยื่นใบสมัครที่สนามดินแดง เกิดเหตุร้ายแรง ทั้งที่แยกหลักสี่ ที่ “มือปืนป๊อปคอร์น” ยิง “ลุงอะแกว แซ่ลิ้ม” ที่ไปตามลูกสาวจนเสียชีวิต แล้วดารา-พิธีกรสาว 2 คน เอาไปเยาะเย้ยอย่างสะใจบนเวที ไปจนถึงวันลงคะแนน เอาม็อบไปปิดล้อมไม่ให้เข้าไปลงคะแนน
เป็นประวัติศาสตร์หน้าสำคัญของการเมืองไทย สุดท้ายเลือกตั้งเป็นโมฆะ แต่มีผู้รักประชาธิปไตยไปลงคะแนนจำนวนมาก หลายคนต้องปีนรั้ว ฝ่าดงม็อบเข้าไป ตัวเลขผู้ใช้สิทธิและคะแนนจากการเลือกตั้งมีบันทึกไว้เรียบร้อย
รัฐบาลยิ่งลักษณ์ปิดฉากด้วย รัฐประหาร 22 พ.ค.2557 เข้าสู่ช่วงเรือแป๊ะ ที่มีคำขวัญสั้นๆ ว่า “อยู่ยาว”
เวลาของรัฐประหาร 2557 ผ่านไป 8 ปี และเมื่อวันก่อน ขณะที่ยังไม่รู้ว่า ปัญหา 8 ปีของนายกฯ บิ๊กตู่จะออกหัวหรือก้อย นายกฯตู่จะได้ไปนั่งเป็นประธานประชุมเอเปคหรือไม่ หรือจะต้องให้ “ลุงป้อม” มารับหน้าที่เป็นมวยแทน ฯลฯ
กกต.ทำปฏิทินออกมาแล้วว่า ถ้าสภาอยู่ครบวาระในวันที่ 23 มี.ค.2566 จะมีการเลือกตั้งภายใน 45 วัน คือวันที่ 7 พ.ค.2566 โดยมีรายละเอียดขั้นตอนต่างๆ ทั้งวันสมัคร ส.ส. วันลงคะแนนล่วงหน้า และกำหนดเวลาในเรื่องต่างๆ อย่างค่อนข้างละเอียด
อย่างไรก็ตาม ดีเดย์ 7 พ.ค.ที่ กกต.ระบุ อาจไม่เกิดขึ้นก็ได้ หากเกิดการยุบสภาขึ้นก่อน
อาจมีการเลือกตั้งก่อนหน้า 7 พ.ค.2566 แล้วแต่จะยุบสภาตอนไหน
อาจมีพรรคการเมืองที่ได้คะแนนถล่มทลายหรือแลนด์สไลด์ อาจมีพรรคที่ “เจ๊งยับ” แบบแลนด์สไลด์
แม้กลุ่มอำนาจจะมี “250 ส.ว.” เป็นตัวช่วย แต่สถานการณ์อาจไม่เหมือนเดิม การใช้อำนาจของ ส.ว.อาจไม่ฉลุยเหมือนเลือกนายกฯเมื่อปี 2562 หรือ 4 ปีก่อน
และอื่นๆ อีกมาก ที่อาจจะยังมองไม่เห็นหรือคาดการณ์ไปไม่ถึงจากเวลาขณะนี้ แต่ความเปลี่ยนแปลงจะเกิดขึ้น จะมากหรือน้อยเท่านั้นเอง
โดยมี “แรงส่ง” จากความอัดอั้นที่ดำเนินมาอย่างยาวนาน อย่างน้อย 8 ปี
ภายใต้วิกฤตการเมือง สังคมหรือเศรษฐกิจ ในหลายประเทศ นักเขียนศิลปินจะผลิตงานออกมาสะท้อนปัญหา ให้กำลังใจและชี้แนะทิศทาง
เป็นผลงานที่ช่วยเพิ่มน้ำหนักของฝ่ายประชาธิปไตย ฝ่ายที่สนับสนุนสิทธิเสรีภาพและความเป็นธรรม
ปัญหาการเมืองในพม่าเมื่อเร็วๆ นี้ มีศิลปิน ดารา นายแบบ โดนจับระนาวด้วยเหตุผลเดียวกัน มีบางคนเข้าป่าจับอาวุธต่อสู้
เมื่ออเมริกาเข้าสู่สงครามเวียดนามในห้วง 60-70 คนหนุ่มคนสาวแสดงปฏิกิริยารุนแรงต่อรัฐบาลและค่านิยมสังคมที่กำหนดโดยผู้มีอำนาจในยุคนั้น
ตามมาด้วยเพลงประท้วง ที่กลายเป็นเพลงฮิต งานศิลปะที่แสดงนัยยะไม่เห็นด้วยมากมาย
ของบ้านเราในห้วงเวลา 8 ปี หรือ 16 ปีที่ผ่านมา มีเสียงเพลงจากฝั่งที่เห็นต่างอยู่ไม่น้อย แต่ก็ยังถือว่าน้อย
เพราะกลุ่มอำนาจรู้ดีถึงอาวุธนุ่มนวลแต่หนักแน่นอันเป็น “ซอฟต์เพาเวอร์” เหล่านี้ จึงกดบีบเอาไว้ ทำให้เพลงเหล่านี้กลายเป็นเพลงใต้ดินไป
อย่างไรก็ตาม เพลงเป็นภาษาสากล ไม่ว่าชาติไหนภาษาไหน หากอยู่ภายใต้ชะตากรรมเดียวกัน สามารถหยิบยืมมาใช้ด้วยวัตถุประสงค์เดียวกันได้
เพลงประท้วงมากมาย แม้อายุอานามล่วงเลย แต่ยังทันสมัย คมกริบ ไม่เหมือนรถถัง เครื่องบิน เฮลิคอปเตอร์ เรือรบ เรือดำน้ำฯ ที่พ้นสมัยก็ต้องโละทิ้งซื้อใหม่
ในสถานการณ์อย่างขณะนี้ เพลงอย่าง The Times They Are A-Changin’ ถือว่ายังฟังได้ดี
เพลงนี้เป็นผลงานของ บ็อบ ดีแลน ศิลปินเพลงคนแรกที่ได้โนเบลวรรณกรรม เมื่อปี 2016 หรือ 2559 นี้เอง
เป็นเพลงจากอัลบั้มชื่อเดียวกับเพลงเป็นผลงานชุดที่สาม ออกเมื่อมกราคม 1964 หรือ พ.ศ.2507
1964 หรือ 2507 เกิดขึ้นในสถานการณ์ที่อเมริกาเริ่มเดินเข้าสู่สงครามเวียดนาม และจะพ่ายแพ้ในอีก 10-11 ปีต่อมา ทั่วโลกอึงอลด้วยสงครามฝ่ายโลกเสรีกับคอมมิวนิสต์
ในประเทศไทย ยังเป็นยุคเผด็จการ จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ ที่ต่อด้วยจอมพล ถนอม กิตติขจร นักโทษการเมืองเต็มคุก
อีก 2 ปี พฤษภาฯ 2509 จิตร ภูมิศักดิ์ อ.บ.จากจุฬาฯ ที่เข้าป่าทางภูพาน สกลนคร จะโดนรุมยิงทิ้งร่างไว้ข้างทางเกวียน
ในเพลง The Times They Are A-Changin’ นี้ ดีแลนเรียกร้องการรวมตัวของประชาชน และสื่อสารถึงพลังต่างๆ ในสังคม นักเขียนและนักวิจารณ์, สมาชิกสภาสูง หรือซีเนเตอร์ และสมาชิกสภา และบรรดาพ่อแม่
โดยเตือนว่าสิ่งต่างๆ กำลังเปลี่ยนแปลง ทุกคนต้องปรับตัวเปลี่ยนความคิด เพราะทุกเรื่องราวและสิ่งต่างๆ กำลังเปลี่ยนไปตามกาลเวลา
จากปี 1964 หรือ 2507 ถึงบัดนี้ ก็ผ่านครึ่งศตวรรษไปแล้ว เกือบจะ 60 ปี หย่อนไป 2 ปี แต่เนื้อหาสาระของเพลงนี้ยังทันสมัย ห่อหุ้มมาด้วยดนตรีอันไพเราะ กระแทกกระทั้นนิ่มๆ
เป็นคำเตือนว่าเราท่าน ต่างอยู่ในความเปลี่ยนแปลงที่ไม่เคยประนีประนอมกับใคร
