วันที่ 18 ธ.ค. เวลา 13.00 น. ที่โรงแรมรัตนโกสินทร์ กรุงเทพ ฯ มีการจัดเสวนาวิชาการเรื่อง “พลังผู้หญิง แม่ เมีย และเทพสตรี : ความจริงและภาพแทน” โดยคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการร่วมกับ โครงการศิลป์เสวนา คณะศิลปศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์
นายสุจิตต์ วงษ์เทศ กล่าวในหัวข้อ “พลังนางนาค จากท้องแม่ สู่ท้องเมฆ” ว่า ในวัฒนธรรมและพิธีกรรมในศาสนาผี ผู้หญิงมีอำนาจเหนือผู้ชาย เริ่มตั้งแต่มีมนุษย์ในโลกจนถึงปัจจุบัน สำหรับในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรืออุษาคเนย์ ผีบรรพชน ก็เป็นผู้หญิง เป็นผีมีคุณ ช่วยคุ้มครองคนเป็น ส่วนผีผู้ชายมาทีหลัง เป็นผีฝรั่ง ได้แนวคิดจากตะวันตก ผีบรรพชนเพศหญิงในอุษาคเน์มีหลายชื่อ หนึ่งในนั้นคือ “นางนาค” เป็นผีดั้งเดิมโดยเฉพาะลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาและลุ่มแม่น้ำโขง ปรากฏหลักฐานในนิทานเขมร ซึ่งตัวละครหลักได้แก่ นางนาคและพระทอง เมื่อแต่งงานกัน พระทองต้องเกาะชายสไบนางนาคเพื่อเข้าหอ สะท้อนให้เห็นว่าผู้หญิงเป็นใหญ่ นอกจากนี้ ยังมีเพลงนางนาค ซึ่งใช้ในพิธีกรรมทำขวัญ มีในประชุมมโหรียุคอยุธยา ผีบรรพชนอีกชื่อหนึ่งซึ่งเป็นที่รู้จักคือ “แม่สรี” ซึ่งต้องสะกดด้วย ส ไม่ใช้ ศ เพราะมาจากภาษาเขมร แปลว่า สตรี โดยเป็นผีตนเดียวกับนางนาคนั่นเอง แต่คนส่วนใหญ่ไม่ทราบ
“ผู้หญิงเป็นใหญ่ในวัฒนธรรมและพิธีกรรมมาตั้งแต่มีมนุษย์เกิดขึ้นในโลก คำว่า เมียและแม่ ก็แปลว่า ผู้เป็นใหญ่ ในอุษาคเนย์ อย่าทำละครผีผู้ชาย ไม่มีคนดู เพราะผีที่อยู่ในความทรงจำและวัฒนธรรมคือผีผู้หญิง เป็นผีบรรพชน มีคุณ คุ้มครองคน ส่วนผีชาย เป็นผีฝรั่ง คนไม่อิน ผีบรรพชนมีหลายชื่อ เช่น นางนาค ซึ่งเป็นชื่อเพลงด้วย โดยใช้ทำขวัญทุกชนิดในภาคกลาง รับแบบแผนมาจากเขมรอีกที นางนาคเป็นผีบรรพชนเขมร แต่งงานกับพระทอง มีนิทานอีกยาว เนื้อร้องเกี่ยวกับนางนาค มีในประชุมมโหรียุคอยุธยา ปัจจุบันไทยยังใช้ทำนองเพลงนางนาคเวลาเปลี่ยนเครื่องทรงพระแก้วมรกต ผีอีกชื่อหนึ่งที่คนรู้จักดี คือแม่สรี แต่ไม่รู้ว่าเป็นตนเดียวกับนางนาค” นายสุจิตต์กล่าว
นายสุจิตต์ยังกล่าวอีกว่า คนไทยนับถือศาสนาไทย ซึ่งผสมผสานระหว่างศาสนาพุทธและศาสนาผีที่มีรากฐานแข็งแรง หลักฐานสำคัญคือพิธีบวชนาค แห่นาคที่ไม่มีในอินเดียและลังกา
