นิยายอิงประวัติศาสตร์หรือภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์ สนุกน่าอ่านน่าชมก็ด้วยความอยากรู้ ว่าผู้เขียนหรือผู้กำกับภาพยนตร์เสนอภาพบุคคลในประวัติศาสตร์ออกมาอย่างไร ยิ่งส่วนมากเป็นเรื่องของท้าวพระยามหากษัตริย์ เหตุการณ์ที่ยิ่งผู้คนได้เคยร่ำเรียนหรือรับรู้ ยิ่งทำให้ความกระหายใคร่อ่านหรือใคร่ชมภาพยนตร์เรื่องนั้นๆ มีมากขึ้น
หลิวหย่ง พระเอกหน้าตามีสง่าราศี ท่าทางมีสกุลรุนชาติของชอว์ บราเดอร์ส เคยได้รับทั้งบทจักรพรรดิ ยงเจิ้ง ราชบิดาและ เฉียนหลง ฮ่องเต้ราชบุตร ซึ่งชอบปลอมพระองค์ลงไปคลุกคลีกับชาวบ้าน เป็นฮ่องเต้เจ้าสำราญ ฟังชาวบ้านก่นด่าตัวเองและราชสำนัก ซึ่งบทหนังของชอว์ทำได้สะเทือนซางพิลึก บทหลังสร้างชื่อให้มากกว่า เนื่องจากผู้กำกับ หลี่ฮั่นเสียง คนชอบทำหนังเรต อาร์ นำมาสวมบทเฉียนหลงถึง 3 เรื่อง 3 ตอน นอกเหนือจากที่ก่อนนั้นเคยเล่นมาแล้วตอนหนึ่ง กับผู้กำกับ หว่องฟ่ง ระหว่างช่วงปี 2519-2523
ตอนที่เป็นยงเจิ้ง ซึ่งแย่งชิงราชบัลลังก์มากับพี่น้องร่วมบิดา จักรพรรดิ คังซี ผู้ยิ่งใหญ่แห่งราชวงศ์ชิง หนังให้ยงเจิ้งเป็นผู้ร้ายชัดเจน ด้วยการล่อหลอกเหล่าจอมยุทธชาวฮั่นซึ่งเสียแผ่นดินแก่แมนจู หลงเชื่อว่าจะปรองดองผู้คนระหว่างสองเชื้อชาติให้ได้ ด้วยการให้โอกาสผู้มีความรู้ความสามารถได้ช่วยเหลือบ้านเมือง และหยุดปราบปรามบรรดาผู้กล้าชาวฮั่นทั้งหลาย เพื่อจะได้รับการสนับสนุน
สุดท้ายแล้ว ยงเจิ้งก็ให้คนเหล่านั้นลักลอบนำราชโองการแต่งตั้งฮ่องเต้องค์ใหม่ ซึ่งคังซีมอบบัลลังก์แก่องค์ชาย 13 มาแก้เป็นของตนองค์ชาย 4 แล้วกำจัดคนเหล่านั้นไป
นั่นเป็นหนังจีนฮ่องกงเมื่อเกือบ 40 ปีก่อน แต่นิยาย “ยงเจิ้ง ฮ่องเต้พิทักษ์ต้าชิง” ของนักเขียนจีนคนสำคัญ เอ้อเยว่เหอ ซึ่งก่อนหน้านี้ เรืองชัย รักศรีอักษร แปล “คังซี จอมจักรพรรดิต้าชิง” 4 เล่มโตอ่านแสนสนุกเรียบร้อยไปแล้ว เที่ยวนี้มาเขียนต่อโดยเล่มแรก “ยงเจิ้ง ฮ่องเต้พิทักษ์ต้าชิง” เล่ม 1 เส้นทางสู่บัลลังก์มังกร ให้ภาพช่วงคาบต่อระหว่างบั้นปลายยุคคังซีกับการช่วงชิงราชบัลลังก์ของเหล่าทายาท
เรืองชัยแปลเรื่องนี้ด้วยความพิถีพิถันเช่นเคย ให้เห็นกุศโลบายล้ำลึกของผู้เป็นบิดา ที่ต้องคอยสังเกตทั้งอุปนิสัยใจคอและความสามารถของประดาราชบุตร ซึ่งล้วนจับกลุ่มแบ่งพวก เข้าหาผู้ที่เห็นว่ามีอำนาจราชศักดิ์พอจะชิงบัลลังก์ได้ ทั้งไหนจะมีรัชทายาทให้หนุนอยู่ แม้จะขาดสติปัญญาความสามารถก็ตาม เพื่อคอยถ่วงน้ำหนักไม่ให้เอนเอียงไปฝ่ายใด จนข้าราชสำนักไม่เป็นอันทำงาน
ผู้เขียนวาดตัวละครมากมาย ที่เป็นราชโอรสนับสิบคน ให้เห็นบุคลิกของแต่ละคนอย่างชัดเจน โดยงำบุคลิกขององค์ชาย 4 ตัวเอกไว้มิดชิด กระทั่งนักอ่านยากจะอ่านจิตใจแท้ให้ออก นอกจากเป็นคนมีหลักถืองานส่วนรวมเป็นเอก ดูตรงไปตรงมากว่าพี่น้องคนอื่นๆ มีเพียงอนุชาต่างมารดาองค์ชาย 11 ซึ่งเป็นนักรบคนเดียวที่สนิทชิดเชื้อ คอยเคียงข้าง
แต่บุคลิกที่เก็บงำไว้นั้น ค่อยๆ เผยออกมาโดยกุนซือที่ปรึกษา ซึ่งเป็นตัวเอกอีกตัวที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จในการขึ้นครองบัลลังก์
เป็นตัวเอกซึ่งรู้ชะตากรรมของตัวดีว่า เสร็จนาฆ่าโคถึก เสร็จศึกฆ่าขุนพล ความเหี้ยมเกรียมแบบเงียบๆ ที่ผู้เขียนวาดภาพไว้นี้ เสนอออกมาชนิดผู้อ่านใจหายใจคว่ำ ด้วยบทสนทนาโต้ตอบในตอนปลายเล่ม เผยชะตากรรมเช่นเดียวกับที่เด็กน้อยสองคนซึ่งองค์ชาย 4 เลี้ยงดูมาแต่ต้นจนเป็นมือไม้ใช้สอยได้ในเวลาต่อมา ต้องประสบ
ประเด็นหลักซึ่งผู้เขียนแสดงให้เห็นว่าเป็นปัญหาของการบริหารราชการแผ่นดิน ก็คือเงินงบประมาณ เมื่อท้องพระคลังว่างเปล่า อำมาตย์ข้าราชการพากันยืมเงินหลวงใช้จ่าย เนื่องจากเบี้ยหวัดไม่พอเลี้ยงชีพ จักรพรรดิก็ให้ลูกคนที่กล้ารับภาระจัดการทวงเงิน กลายเป็นว่า พวกลูกๆ นั่นเองที่เป็นลูกหนี้ใหญ่ของท้องพระคลัง แถมข้าราชบริพารที่เจ้าเหล่านั้นเลี้ยงดู เมื่อถูกทวงหนักเข้าก็มาร้องให้ช่วยเหลือขอผัดผ่อน กลายเป็นเตี้ยอุ้มค่อมพัลวันกันไป กระทั่งบางรายถึงกับฆ่าตัวตายหนีหนี้
แต่จะให้ขึ้นภาษีอย่างเดียวเหมือนรัฐบาลมักง่ายทั่วไปที่คิดอะไรไม่ออก ทำอะไรไม่เป็น ก็ไม่ได้อีก เพราะเท่ากับสุมฟืนเร่งไฟให้สังคมลุกขึ้นต่อต้านได้ง่ายและเร็วขึ้น
ขณะเดียวกัน ลูกแต่ละคนก็คอยหาเหตุแทงกันข้างหลัง วางแผนสนธิกำลังระหว่างฝ่ายในข้าราชสำนักกับกองทัพฝ่ายนอก ผู้เขียนระบายสีสันความคิดอ่านของแต่ละฝ่าย อย่างกับเกิดมาสมัยนั้น
สังคมจีนรุ่มรวยล้นเหลือทางวัฒนธรรม ผู้เขียนจึงสามารถแต่งเติมเสริมบทสนทนาได้น่าอ่าน ด้วยสำนวน ภาษิต หรือตัวอย่างทั้งดีร้ายในประวัติศาสตร์ซึ่งตัวละครจีนทั้งหลายมักอ้างเป็นแนวทางถกเถียง หรือดำเนินชีวิต ยังมีความลุ่มลึกทางกวีที่สืบสายเลือดกันมา ผสมผสานเป็นการอ่านที่ขบเคี้ยวได้เอร็ดอร่อยหลากหลายรสชาติ
ความยากลำบากของราชวงศ์ชิงในการปกครองประเทศปกครองผู้คน ก็คือการเป็นชาวต่างชาติเข้ามายึดครอง ที่ความขัดแย้งย่อมคุกรุ่นตลอดเวลา ซึ่งเห็นได้มากระทั่งจีนปฏิวัติเปลี่ยนแปลงการปกครอง
ดังนั้น จักรพรรดิแต่ละองค์จึงต้องพยายามสร้างความชอบธรรม ด้วยการบริหารที่ยุติธรรม กวดขันข้าราชสำนักที่ออกไปดูแลบ้านเมืองต่างพระเนตรพระกรรณ ให้เข้มงวดในหน้าที่ ผ่อนปรนภาษีในยามฝนฟ้าธรรมชาติไม่เป็นใจให้ไพร่ฟ้าได้หน้าใส และรับบัณฑิตเข้าทำงานโดยไม่เลือกหน้า กำจัดการรับสินบาทคาดสินบน
ความพยายามของยงเจิ้งเกิดผลอย่างไร อุปสรรคขวากหนามหนักหนาจากพี่น้องที่ยังไม่สงบเงียบ และข้าราชบริพารซึ่งยังหย่อนยานในหน้าที่ กับท้องพระคลังที่ยังไม่เต็มเพราะฉ้อราษฎร์บังหลวง
จนที่สุด จักรพรรดิต้องแสดงความแข็งกร้าวเฉียบขาดแบบไหนจึงสยบปัญหาได้ ‘ยงเจิ้ง ฮ่องเต้พิทักษ์ต้าชิง’ เล่ม 2 ตอนฝ่ามรสุมสั่นคลอนราชบัลลังก์ วางแผงให้ได้เพลิดเพลินกันแล้ว.
—————————————————–
พยาธิ เยิรสมุด
