สนุกทุกตอนไม่มีเรตติ้งตกจริงๆ สำหรับ ‘บุพเพสันนิวาส’ ที่เรียกเสียงฮาให้คนไทยทั้งในและนอกสยามประเทศเปล่งเสียงหัวเราะจนท้องแข็งกับความโก๊ะของเกศสุรางค์ที่อยู่ในร่างบอบบางอ้อนแอ้นของแม่หญิงการะเกด
ไม่เพียงเท่านั้น ยังเป็นละครที่สอดแทรกเกร็ดประวัติศาสตร์ได้อย่างมีสีสัน และชวนให้ค้นหาข้อเท็จจริงกันต่อ ดังเช่น ฉากที่พระโหราธิบดี บิดาของ ‘พี่หมื่น’ กำลังนั่งหลังแข็งบรรจง ‘จดจาร’ อักษรลงบนสมุดข่อยสีดำ ที่เรียกว่า ‘สมุดไทยดำ’ เป็นวรรณกรรมที่ทำเอาเกศสุรางค์ตื่นเต้นจนเก็บอาการไม่อยู่ เพราะวรรณกรรมดังกล่าวคือ ‘จินดามณี’ ซึ่งเชื่อว่าเป็น ‘แบบเรียนเล่มแรกของไทย’ มีเนื้อหาเกี่ยวกับการสอนพื้นฐานด้านอักขรวิทยา และการประพันธ์บทร้อยกรองประเภทต่างๆ
อย่างไรก็ตาม นักวิชาการในยุคหลังตั้งข้อสังเกตว่าจินดามณี น่าจะเป็นแบบเรียนสำหรับผู้ที่จะ ‘ถวายตัวเข้ารับราชการ’ หรือผู้ฝักใฝ่ฝึกฝนในเชิงกวีมากกว่าแบบเรียนเขียนอ่านทั่วไป เนื่องจากเนื้อหาประกอบด้วยการรวบรวมถ้อยคําที่อาจเขียนผิด เช่น คํายืมภาษาต่างประเทศ คําพ้องรูป พ้องเสียง ซึ่งเป็นคําที่ใช้ในภาษาเขียน รวมถึงการอธิบายพร้อมยกตัวอย่างวิธีการแต่งคําประพันธ์ต่างๆ อีกด้วย
หากเปิดหนังสือจินดามณี จะพบ อักษรศัพท์ ว่าด้วยคําศัพท์ที่มักเขียนผิด ความหมายของศัพท์ที่ยืมมาจากภาษาบาลี สันสกฤต และเขมร ตัวอย่างคําที่ใช้ ส, ศ, ษ ตัวอย่างคําที่ใช้ไม้ม้วน ไม้มลาย เป็นต้น รวมทั้งคำอธิบายโคลง ฉันท์ กาพย์ กลอนประเภทต่างๆ โดยยกตัวอย่างฉันทลักษณ์นั้นๆ
วรรณกรรมเรื่องจินดามณี เชื่อว่ามีมาแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา เดิมเขียนลงในสมุดข่อย และมีการ ‘คัดลอก’ สืบต่อกันมา ในภายหลังมีการตีพิมพ์เป็นหนังสือเล่มด้วยกระดาษฝรั่ง ต่อมา กรมศิลปากรได้จัดพิมพ์เผยแพร่ จัดจำหน่ายโดยสำนักพิมพ์ ‘ศิลปาบรรณาคาร’
ปัจจุบัน ยังมีการพบต้นฉบับสมุดข่อยที่คัดลอกสืบต่อกันมาปรากฏอยู่ตามวัดวาอาราม อาทิ วัดท่าพูด ตำบลไร่ขิง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม โดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ได้เข้าไปศึกษาและเรียบเรียงรายละเอียดเพื่อประโยชน์ในการค้นคว้าของผู้สนใจ (อ่านรายละเอียด คลิกที่นี่)
