ใกล้ถึงตอนอวสานแล้ว สำหรับละคร บุพเพสันนิวาสที่สะท้านสะเทือนถ้วนทั่วแทบทุกวงการ โดยหนึ่งในประเด็นที่คนในสังคมตั้งคำถามกันมากเหลือเกิน ก็คือ เหตุใด ‘ศรีอโยธยา’ ซึ่งเป็นละครย้อนยุคเฉกเช่นเดียวกัน กลับไม่เปรี้ยงเท่าที่คาดหวัง
ประเด็นนี้ ศ.ดร.สุเนตร ชุตินธรานนท์ นักประวัติศาสตร์ชื่อดัง วิเคราะห์อย่างน่าสนใจว่า เพราะ ‘ไม่สนุก’ เป็นหลัก
“ไม่สนุก เป็นอันดับต้น ถ้าไม่สนุก คือล้มเหลว พอสนุกปั๊บ ก็จูงใจให้คนติดตาม พอไม่สนุกก็เกิดปัญหา ส่วนทำไมไม่สนุกก็ต้องอธิบายยาว แต่สรุปคือไม่สนุก ตัวละครหลายตัวในศรีอโยธา คนไทยไม่รู้จัก มันมีช่องว่างอยู่ และเรื่องก็ไม่ได้ช่วยกระชับคนดูกับตัวละครเข้าหากัน ทำให้คนดูกับตัวละครห่างเหิน ไม่รู้สึกผูกพัน แต่ในบุพเพฯ เป็นตัวที่เราคุ้นชินอยู่ เพียงแต่ไม่เคยสร้างให้เป็นตัวละคร เช่น โกษาปาน และเจ้าพระยาวิชเยนทร์” ศ.ดร.สุเนตรกล่าว
ศ.ดร.สุเนตร ยังบอกอีกว่าละครย้อนยุคที่ผ่านมา มักมองว่าอดีตเป็นยุคทอง ตัวละครที่หลุดเข้าไปในอดีตจะเปลี่ยนนิสัย เปลี่ยนวิถีของตัวเองให้เป็นส่วนหนึ่งของอดีต แต่เกศสุรางค์ไม่ใช่อย่างนั้น มิหนำซ้ำยัง ‘ตั้งคำถาม’ ต่ออดีตเสมอ ไม่เห็นด้วยกับวิถีที่อดีตเป็น พยายามแสดงตัวของตัวเองให้เห็นซึ่งคุณค่าของความเป็นปัจจุบัน
“นี่ทำให้เห็นว่าในเรื่องของคุณค่านั้น เราไม่อาจตัดสินได้ว่าของเก่าดี หรือของใหม่ดี แต่ขึ้นอยู่กับบริบท เช่น เกศสุรางค์อยู่ในบริบทปัจจุบัน เพราะฉะนั้น การชวนผู้ชายไปเที่ยวก่อนไม่ได้เสียหาย แต่พอใส่เข้าไปในอีกบริบท ก็มีปัญหาในสายตาของคนยุคนั้น”
อาจารย์ยังบอกว่า ละครเรื่องนี้ยังส่งสารบางอย่างเกี่ยวกับ ‘การเมือง’ เช่น ปัญหาความเท่าเทียม อย่าง ชายและหญิงควรมีสิทธิเสรีภาพในการแสดงออกที่เท่าเทียมกันหรือไม่ รวมถึงสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน เช่น ทำไมคนเป็นทาสถึงไม่มีโอกาสได้รับการศึกษา ไม่ได้รับการดูแลเอาใจใส่เหมือนคนมีฐานะ หรือคำสรรพนามในสมัยอยุธยา ซึ่งคนที่อยู่ในฐานะต่ำกว่าต้องถูกกดให้อยู่ในสภาพนั้น ในขณะที่เกศสุรางค์ในร่างการะเกด เรียกคนรับใช้ว่า “พี่ผิน พี่แย้ม”
สำหรับความโด่งดังยิ่งกว่าพลุ พะเนียง และดอกไม้ไฟทั้งกรุงศรีอยุธยามาจุดพร้อมกัน จนนำไปสู่การ ‘โกอินเตอร์’ นั้น อาจารย์บอก กรณีนี้ไม่เหมือนซีรีส์เกาหลี เพราะเราไม่ได้เตรียมตัว ไม่ได้วางแผน ดังนั้นสิ่งที่ตามมาคือการ ‘โหนกระแส’ ให้อยู่นานที่สุด อย่างที่เห็นกันทุกวันนี้ ซึ่งส่วนตัวมองว่า ไม่จำเป็นต้องสร้าง ‘บุพเพฯ 2’ แต่ขอให้มีคุณค่า ความสำคัญ มีอะไรที่คล้ายจะส่งพลัง และอิทธิพลที่ไม่น้อยไปกว่าละครเรื่องดังกล่าว
อ่านสกู๊ปฉบับเต็ม เมื่อ ‘บุพเพฯ’ อาละวาด สะเทือนการเมือง สังคม วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ที่ไม่มีในแบบเรียน
