ด้วยรักแห่งอุดมการณ์ ผ่านสงครามและสันติภาพ

บ้านเมืองนี้แปลกพิลึกหลายเรื่อง   แต่เรื่องหนึ่งแน่ๆคือการเติบโตตามยะถากรรมของสังคม   ดังนั้น   คำนำที่นักเขียนได้เขียนแต่ปี  ๒๕๕๖  อ้างถึงเหตุการณ์เมื่อ  ๔๐  ปีที่แล้ว   เมื่อนำมาปะหน้าหนังสือที่พิมพ์ใหม่วันนี้   ก็ยังมีกลิ่นรสสดเอี่ยมราวกับเขียนขึ้นเมื่อวานได้   พิลึกไหม   ในสังคมที่  ๔๐  ปีไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงไปเลย  –  ไม่มี

อ๋อ  –  หากจะพูดถึงอิฐปูนสะพานลอยทางด่วนซื้อเวลาหรือ   อย่าลืมอนุสาวรีย์ตอม่อที่จุกอกชาวบ้านอยู่นานนับปีด้วย   ที่นักเลือกตั้งโบกกระดาษแผ่นเดียวในสภาแสดงมายากลถลุงเงินคนเดินถนนเป็นร้อยล้านพันล้าน   แล้วลอยนวลได้

ถ้าคิดว่าอิฐปูนเหล่านั้นเป็นความเปลี่ยนแปลง   เราท่านทั้งหลายก็คงแค่เกิดมากินข้าว   เฒ่าเพราะอยู่นานด้วยกันทั้งนั้น

แต่โลกก็เป็นอย่างนี้เอง   เมื่อรักจะยลตามช่องแล้ว   ก็ควรเห็นสิ่งที่ผิดแผกกันบ้าง   เมื่อมีรูปจำหลักอัปลักษณ์ที่เพิ่งถูกทุบไปเพื่อสร้าง  “ความเปลี่ยนแปลงใหม่”  ก็ย่อมมีรูปจำหลักอันส่องแสงกาววาวซึ่งทุบทิ้งไม่ได้อยู่ด้วยเช่นกัน

ด้วยรักแห่งอุดมการณ์  หนังสือในความทรงจำของหลายๆคนโดย  วัฒน์  วรรยางกูร  นักเขียนที่เขียนนิยาย  เรื่องสั้น  บทกวี  สารคดี  ความเรียง  ฯลฯ  ซึ่งชีวิตยังระหกระเหินอยู่บนเส้นทางสังคมยะถากรรม   อันปราศจากระบบระเบียบและกฎเกณฑ์กติกา   ที่ขึ้นกับว่าใครเป็นคนเขียนกฎหมาย   วางแผงคราวนี้เป็นการพิมพ์ครั้งที่  ๕  แล้ว   ตั้งแต่ครั้งแรกในปี  ๒๕๒๔

นิยายชีวิตของคนหนุ่มสาวที่เดินบนถนนสายตุลา   จากความฝันในศักราช  ๒๕๑๖  ไปถึงความจริงในศักราช  ๒๕๑๙  ความมุ่งมั่นจากแรงใจซึ่งปรารถนาสิ่งที่ดีกว่า   ที่เชื่อมั่นว่าแรงกายและสติปัญญาสามารถบันดาลสุขตามอัตภาพให้เกิดกับผู้คนร่วมทุกข์ได้   เป็นอุดมคติอันงดงามบริสุทธิ์ซึ่งในที่สุดถูกฉีกขยี้ลงยับย่อย   ความแตกต่างของคนที่ยิ่งทำให้คนแตกต่าง   และความแตกต่างของคนที่ทำให้คนยิ่งเข้าใจความแตกต่าง   เกิดขึ้นตลอดระยะถนนสายตุลานั้น

งานชิ้นนี้ช่วยให้คนหายงัวเงียขึ้นมาแล้วไม่น้อย   สี่ทศวรรษที่อาจทำให้คนลืมหลายๆสิ่งหลายๆเรื่องไปได้ง่ายๆ   แต่ยังคงประสิทธิภาพที่ช่วยให้หายง่วงไปได้เหมือนก่อนเช่นกัน

จีงระหว่างที่  มนต์รักทรานซิสเตอร์  ยังวนเวียนฉายอยู่ในเคเบิลทีวี.   ให้ซาบซึ้งกับความรักและความหวังของคนสามัญชั้นพื้นฐาน   ที่ทุกข์สุขและชะตากรรมมิเกิดขึ้นได้จากน้ำมือตัวเองเสียทีเดียว   ความรักแห่ง

 

อุดมการณ์ก็ยังตราอยู่กับชะตาชีวิตผู้คนเหล่านั้น   รอคอยว่าเมื่อไหร่หนทางยะถากรรมจะถูกแผ้วถางไปได้ด้วยน้ำมือคนสามัญชั้นพื้นฐานด้วยกันเอง   ในเมื่อสภาห้าร้อยได้แต่เงียบงึมรอเสียงเคาะกะลาน้ำข้าว

คนอาจลืมบางช่วงบางเวลาได้   แต่มิได้หมายความว่าบางช่วงบางเวลานั้นจะหายไป   งานที่ได้ปรับปรุงใหม่ให้เหมาะกับสมัยการพิมพ์อีกครั้งคราวนี้   จึงยังสามารถทำให้คนที่รักจะตื่นรู้หลงรักได้อีก   เช่นที่มีคนไม่น้อยหลงรักมาแล้ว

วรรณกรรมยิ่งใหญ่ระดับโลกเล่มสำคัญ  สงครามและสันติภาพ  ของ  ลีโอ  ตอลสตอย  พากย์ไทยโดย  พลตรี หลวงยอดอาวุธ  (ฟ้อน  ฤทธาคนี  ๒๔๔๑-๒๔๙๙)  ผู้เดินทางไปเรียนการทหารที่รัสเซีย   หลังตอลสตอยเสียชีวิตเพียง  ๓  ปี   กลับมาเป็นอาจารย์โรงเรียนทหารปืนใหญ่   เจ้ากรมข่าว  ทูตเวียดนาม  ทูตสเปน  ที่มานะใช้เวลานอกราชการแปลงานใหญ่ชิ้นนี้จากภาษาเดิม   ด้วยเห็นว่าคนทั้งโลกได้อ่านกันแล้วเว้นแต่คนไทย   เสร็จเมื่อปี  ๒๔๗๓

 

เป็นคนไทยไม่กี่คนที่ได้อยู่และเห็นเหตุการณ์ปฏิวัติบอลเชวิค  ๒๔๖๐  ร่ำเรียนอยู่  ๔  ปีท่ามกลางการพลิกแผ่นดินทางการเมือง   ก่อนต้องทุลักทุเลขึ้นรถไฟผ่านไซบีเรีย  แมนจูเรีย  กลับสยาม

เจตนาการแปลงานชิ้นนี้เมื่อผู้อ่านได้ตระหนักจากคำปรารภของผู้เขียนแล้ว   น่าซาบซึ้งที่คนรุ่นเกือบศตวรรษก่อนเห็นการถ่ายทอดเรื่องราววัฒนธรรมจากนิยาย   เป็นประโยชน์อย่างสูงกับการศึกษา   โดยเฉพาะกับงานอันเป็นอมตะไปแล้วที่คำกล่าวขวัญสูงส่งแทบจะเท่า  มหาภารตยุทธ  ซึ่งมีว่า   หากเรื่องใดอันเนื่องกับมนุษย์ไม่มีในมหาภารต   ก็ไม่อาจหาได้จากงานชิ้นอื่นใดในโลก

เนื่องจากการวางเค้าโครงเรื่องของคน  ๔  ตระกูล   ตัวละครร่วม  ๕๐๐  ตัว   มีตัวสำคัญเดินเรื่องเกือบ  ๑๐๐  ตัว   แสดงความคิดและอารมณ์ความรู้สึกของผู้คนสถานะตั้งแต่ต่ำสุดจนสูงสุด   ความรัก  โลภ  โกรธ  หลง   สารพัดที่เป็นแรงขับให้คนดำเนินไปตามวิถีของตน   โลดแล่นไปกับไฟสงครามครั้งสำคัญๆในยุโรป   ที่นโปเลียน  โบนาปาร์ทซึ่งแต่เดิมเป็นความหวังของผู้คน   กลับกลายเป็นทรราช  ได้ช่วยให้เห็นซึ้งถึงวิถีผู้คนในสังคมอันแตกต่างไปแทบทุกรายละเอียด

กระทั่งสงครามครั้งสุดยอดที่ฝรั่งเศสกรีฑาทัพเข้าตีกรุงมอสโคว์   ที่ผู้เขียนชะลอเหตุการณ์มาถึงผู้อ่านอย่างใกล้ชิดชนิดเห็นรูป   ได้รส   และกระสากลิ่น  ได้ยินเสียงเลยทีเดียว   นั่นคือคำนิยมอันเอกอุของผู้เคยอ่านมาแล้วทั่วโลก

หนังสือเรียนโลกและชีวิตเล่มนี้   หนาเกือบพันสามร้อยหน้า   ถ้าใช้ศัพท์โฆษณากระตุ้น   ก็ต้องว่าเป็นเล่มหนึ่งที่ต้องอ่านก่อนตายทีเดียว

เมื่อว่ากันเรื่องวรรณกรรมมาแต่ต้นแล้ว   ก็อยากต่องานชั้นดีให้อีกเล่ม  เพื่อนยาก  ที่พากย์ไทยจาก  ออฟ  ไมซ์  แอนด์  เม็น  นิยายขนาดสั้นเรื่องระบือของนักเขียนรางวัลโนเบลปี  ๒๕๐๕  จอห์น  สไตเบค

มิตรภาพระหว่างชายร่างเล็กช่างคิดกับชายร่างใหญ่ปัญญาอ่อนชิ้นนี้   ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์มาแล้วหลายครั้ง   ทั้งจอเงินและจอแก้วหลายต่อหลายฉบับ   ครั้งสำคัญในปี  ๒๔๘๒  ได้นักแสดงชั้นเยี่ยม  เบอร์เจส  เมเรดิธ  ครูมวยของ  ซิลเวสเตอร์  สตาโลน  ใน  ร็อคกี้  เป็นคนตัวเล็กเล่นกับดาราดังอีกคน  *ลอน  ชาร์นี*  เป็นคนตัวใหญ่   เข้าชิง  ๔  รางวัลตุ๊กตาทองออสการ์รวมทั้งหนังยอดเยี่ยม  เพลงและดนตรีประกอบ  เสียงประกอบ

พอปี  ๒๕๓๕  ก็สร้างอีกครั้งโดย  แกรี  ไซนีส  ทหารผ่านศึกพิการเพื่อน  ฟอเรสท์   กัมป์  เป็นคนตัวเล็ก  จอห์น  มัลโควิช  ดาราฝีมือเอกอีกรายเป็นคนตัวใหญ่   เที่ยวนี้ไซนีสเข้าชิงปาล์มทองคำดารานำชายรางวัลเดียว

เรื่องที่ดูเหมือนเป็นมิตรภาพระหว่างเพื่อน   แต่เดินไปด้วยความหวังและความฝันแบบอเมริกันดรีม   ที่มิใช่ว่าจะทำฝันให้เกิดเป็นจริงได้กันทุกคน   ความละเอียดอ่อนและลุ่มลึกจากก้นบึ้งความคิดและใจมนุษย์จึงตีแผ่ไว้ให้นักอ่านขุดค้น

สารพัดมีให้อ่านตลอดสัปดาห์นะจ๊ะ   ออเจ้าขา.

 

 

เกาะติดทุกสถานการณ์จาก
Line @Matichon ได้ที่นี่

LINE @Matichon