ดอกดิน กัญญามาลย์ นักแสดง ผู้กำกับภาพยนต์ชื่อดัง เสียชีวิตในวัย 93 ปี 7 เดือน เมื่อ 15 พ.ค. 2561 ที่ผ่านมา
ในพิธีศพของดอกดิน ดาราภาพยนต์ที่ไม่ค่อยปรากฎตัวมากนักอย่าง เพชรา เชาวราษฎร์ อดีตนางเอกนัยน์ตาหยาดน้ำผึ้ง แม่เหล็กในภาพยนต์ของดอกดินหลายเรื่อง มาร่วมรดน้ำศพ
นอกจากนี้ ยังมี สมบัติ เมทะนี พระเอกอมตะ ที่เคยนำแสดงในผลงานของดอกดิน ก็มาร่วมอาลัย
ข้อมูลจากวิกิพีเดียระบุว่า ดอกดิน มีชื่อจริงว่า ธำรง และชื่อเล่นว่า ดิน เนื่องจากตัวดำ เกิด 25 ตุลาคม 2467 ชอบร้องลิเก เพลงพิ้นบ้าน จนได้ฝึกและออกแสดงครั้งแรกกับคณะสวดคฤหัสถ์ ประมาณอายุ 11 ขวบ ในปี พ.ศ. 2478
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เริ่มเข้าสู่วงการจากการเล่นจำอวดร่วมกับ อบ บุญติด แล้วหันมาเล่นละครย่อย ร้องเพลงหน้าม่าน และเล่นลิเก ในคณะศิวารมย์ ของครูเนรมิต
ปี พ.ศ. 2493 ได้เล่นละครกับ คณะอัศวินการละคร ของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล เล่นเป็นตัวตลก และเริ่มใช้ชื่อในการแสดงว่า ดอกดิน กัญญามาลย์
ดอกดินเริ่มสร้างภาพยนตร์ 16 มม. ขาวดำชุดสามเกลอ จากบทประพันธ์แนวตลกหรือ”หัสนิยาย” ของ ป.อินทรปาลิต ตั้งแต่ พ.ศ. 2495 ร่วมกับ ล้อต๊อก และ สมพงษ์ พงษ์มิตร ตามด้วยเรื่องต่อมา ทุกเรื่องประสบความสำเร็จ
เมื่อเริ่มมีโทรทัศน์ในเมืองไทย ดอกดินได้ทำรายการตลกทางโทรทัศน์ ชื่อรายการ “ดอกดินพาเหรด”
ดอกดิน กัญญามาลย์ มีผลงานสร้างภาพยนตร์ทั้งสิ้น 32 เรื่อง ในชื่อ “กัญญามาลย์ภาพยนตร์” มักเป็นภาพยนตร์บู๊ปนตลก
มีเอกลักษณ์คือ เมื่อภาพยนตร์เรื่องใดมีรายได้เกิน 1 ล้านบาท จะทำป้ายโฆษณาขนาดใหญ่ และประชาสัมพันธ์ว่า “ล้านแล้ว…จ้า” ทุกครั้ง ตั้งแต่ภาพยนตร์เรื่อง นกน้อย (2507) เป็นต้นมา ในจำนวนภาพยนตร์ 32 เรื่องของดอกดิน ทำรายได้เกิน 1 ล้านบาททั้งสิ้น 24 เรื่อง
ทำให้ระยะหนึ่ง คำว่า” ล้านแล้วจ้า” เป็นคำฮิตติดปากผู้คน และเกิดการจับตาเปรียบเทียบภาพยนต์ที่สร้างออกมาว่า จะได้รับการต้อนรับจากภาพยนต์ระดับล้านบาทขึ้นไปหรือไม่
ในด้านการแสดง ดอกดินมักรับบทตลกตามนางเอก และมักปรากฎตัวด้วยเสื้อผ้าสีฉูดฉาดมีลวดายสะดุดตา กลายเป็นเอกลักษณ์ ทำให้ผู้กำกับผู้นี้ เป็นที่รู้จักของประชาชนเป็นอย่างดี
หลังจากผ่านจุดสูงสุดในการสร้างและแสดงภาพยนต์ อุตสาหกรรมการแสดงเปลี่ยนผ่าน คนรุ่นใหม่เข้าวงการมากขึ้น ช่องทางในการเสพความบันเทิงมากขึ้น รสนิยมของผู้ชมเปลี่ยนแปลง โรงภาพยนต์ขนาดใหญ่ที่กระจายทั่วกรุงเทพ และต่างจังหวัดที่เคยมีประชาชนหลั่งไหลไปซื้อตั๋วเข้าชมอย่างล้นหลาม และต้องเจอกับ”ผี” ที่นำบัตรเข้าชมมาเก็งกำไร เริ่มหงอยเหงา
พร้อมๆกับความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ ชื่อของดอกดินจางหายไป แต่ยังเป็นที่จดจำในฐานะตำนานของอุตสาหกรรมภาพยนต์ไทย
รางวัลนราธิปประจำปี พ.ศ. 2550 และศิลปินแห่งชาติ ประจำปี พ.ศ. 2555 สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์)
ดอกดินถึงแก่กรรม เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 2561 เวลาประมาณ 02.00 น. ที่โรงพยาบาลวิชัยยุทธ เลขที่ 53 ถนนเศรษฐศิริ เขตพญาไท กรุงเทพฯ เนื่องจากหัวใจล้มเหลว สิริรวมอายุ 93 ปี 7 เดือน
ผลงานของดอกดิน ภาพยนตร์ ได้แก่ สามเกลอถ่ายหนัง (2495) ร่วมกับล้อต๊อกและสมพงษ์ พงษ์มิตร
สามเกลอเจอจานผี (2496) ร่วมกับล้อต๊อกและสมพงษ์ พงษ์มิตร
เจ้าสาวชาวไร่ (2497) ฉลอง สิมะเสถียร นำแสดง
สร้อยฟ้าขายตัว (2498)
เสียแรงรัก (2499)
นเรศวรมหาราช (2500)
เศรษฐีอนาถา (2500)
พล นิกร กิมหงวน ตอน เวทีถล่มและพิชิตเมีย (2501)
ดาวคลี่ (2502)[6]
สาวดาวเทียม (2503)
แพนน้อย (2506) มิตร ชัยบัญชา แสดงคู่กับ เพชรา เชาวราษฎร์
ฝนแรก (2506) ไชยา สุริยัน แสดงคู่กับ เพชรา
หนึ่งในทรวง (2506) (ไชยา – เพชรา)
นกน้อย (2507) (มิตร – เพชรา) เป็นภาพยนตร์เรื่องแรกที่รายได้เกินหนึ่งล้านบาท และได้รับรางวัลตุ๊กตาทอง สาขานักแสดงประกอบชายยอดเยี่ยม
ลมหวน (2508) (มิตร – เพชรา)
เงิน เงิน เงิน (2508) (มิตร-เพชรา)
แสงเทียน (2509) (มิตร – เพชรา)
น้อยไจยา (2509) (ไชยา – เพชรา)
มดแดง (2510) (มิตร – เพชรา)
ปูจ๋า (2510) (มิตร – เพชรา)
กบเต้น (2511) (มิตร – เพชรา)
ลมเหนือ (2512) (มิตร – เพชรา)
ไทยน้อย (2512) สมบัติ เมทะนี แสดงคู่กับ เพชรา
ละครเร่ (2512) มานพ อัศวเทพ แสดงคู่กับ สุทิศา พัฒนุช ดอกดินแสดงเป็นนายทองดำ โดยไม่รับค่าต้วด้วยสำนึกในพระอุปการคุณของเสด็จพระองค์ชายใหญ่
ไทยใหญ่ (2513) (สมบัติ – เพชรา)
ม้ามืด (2513) (สมบัติ – เพชรา)
ไก่นา (2514) (สมบัติ – เพชรา)
ไอ้ทุย (2514) (สมบัติ – เพชรา) เป็นภาพยนตร์ฟิล์ม 35 มม.สโคป สี ตลอดเรื่องครั้งแรกของกัญญามาลย์ภาพยนตร์
เชียงตุง (2515) (สมบัติ – เพชรา)
สายฝน (2516) (สมบัติ – เพชรา – สุทิศา)
คนกินเมีย (2517) สมบัติ แสดงคู่กับ วันดี ศรีตรัง
แหม่มจ๋า (2518) สมบัติ แสดงคู่กับ มยุรา ธนะบุตร
มือปืนพ่อลูกอ่อน (2518) (สมบัติ – มยุรา)
กุ้งนาง (2519) (สมบัติ – มยุรา)
สิงห์สำออย (2520) (สมบัติ – มยุรา)
แม่ดอกกัญชา (2521) (สมบัติ – มยุรา)
ไอ้ 8 นิ้ว (2521) สรพงศ์ ชาตรี แสดงคู่กับ มยุรา
ขโมยที่รัก (2522) (สรพงศ์ – เนาวรัตน์)
แม่เขียวหวาน (2522) (สรพงศ์ – เนาวรัตน์)
ย.ยอดยุ่ง (2523) (สรพงศ์ – เนาวรัตน์)
นกน้อย (2524) สรพงศ์ แสดงคู่กับ สาลิกา สนธิกาญจน์
เฮงสองร้อยปี (2525) สรพงศ์ แสดงคู่กับ เนาวรัตน์ ยุกตะนันท์
สาวแดดเดียว (2526) สรพงศ์ แสดงคู่กับ หม่อมหลวงสุรีย์วัลย์ สุริยง
เครื่องราชอิสริยาภรณ์
พ.ศ. 2556 -เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้น จตุตถดิเรกคุณาภรณ์
